Đổi mới đề thi Địa lí THPT: Học sinh cần thay đổi như thế nào?

GD&TĐ- Cô Hoàng Thị Mai Anh - người sáng lập “Lớp học Địa lý” chia sẻ kinh nghiệm học hiệu quả, giúp học sinh chuẩn bị tốt và tự tin trong kỳ thi 2026.

Đề thi mới hướng đến đánh giá năng lực của người học

Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ cả về nội dung lẫn hình thức đánh giá. Từ kỳ thi Tốt nghiệp THPT 2025 trở đi, đề thi các môn, trong đó có Địa lí, không còn dừng lại ở việc kiểm tra ghi nhớ mà chú trọng nhiều hơn tới tư duy, vận dụng.

Nếu như trước đây đề thi Địa lí chỉ bao gồm câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn, tập trung nhiều câu hỏi Atlat nhận biết về các địa danh, đối tượng; thì hiện nay đã có nhiều đổi mới cả về nội dung lẫn hình thức. Đề thi mới đã bổ sung dạng câu hỏi đúng - sai, trả lời ngắn, tăng số lượng câu vận dụng, tính toán và xử lý số liệu.

Đáng chú ý, thí sinh không còn được mang Atlat vào phòng thi. Điều này buộc học sinh nắm chắc kiến thức và biết phân tích độc lập, giảm sự phụ thuộc vào tài liệu hỗ trợ.

“Đề thi mới đánh giá đúng năng lực thực học, đòi hỏi học sinh hiểu bản chất vấn đề và liên hệ với thực tiễn. Điều đó góp phần xóa bỏ định kiến rằng Địa lí chỉ là môn học thuộc lòng”, cô Mai Anh nhấn mạnh.



Sáp nhập hành chính: Giáo viên cần “đi trước một bước”

Việc sáp nhập tỉnh, thành khiến số lượng đơn vị hành chính giảm, nhiều địa danh, tên tỉnh/thành, ranh giới cấp địa phương thay đổi, ảnh hưởng trực tiếp tới các nội dung liên quan đến lãnh thổ, phân vùng kinh tế - xã hội. Những nội dung này cần được cập nhật ngay, nếu không sẽ dẫn đến lệch thông tin so với thực tế.

Mặc dù SGK hiện hành vẫn được tiếp tục sử dụng trong năm học 2025-2026, song việc sáp nhập đơn vị hành chính đòi hỏi giáo viên phải chủ động cập nhật, điều chỉnh “ngữ liệu” giảng dạy theo đúng thực tế mới.

Ngoài ra cô Mai Anh cũng gợi ý các bạn học sinh nên thường xuyên theo dõi các nguồn thông tin chính thống, tin tức thời sự liên quan nhằm cập nhật các kiến thức mới và chính xác để học tốt môn Địa lí.

Phương pháp ôn tập hiệu quả - phù hợp với đề thi mới

Cô Mai Anh cũng chia sẻ “bí kíp” để chinh phục môn Địa lí một cách hiệu quả. Theo cô, điều quan trọng nhất là học hiểu bản chất vấn đề, tuyệt đối không học thuộc lòng máy móc, nhấn mạnh nguyên tắc học đi đôi với hành.

Học sinh cần nắm chắc kiến thức nền tảng của chương trình lớp 12, đặc biệt các chuyên đề quan trọng như: Địa lí tự nhiên, dân cư, các ngành và vùng kinh tế. Khối lượng kiến thức khá lớn, vì vậy phương pháp học bằng từ khóa và kết hợp bài tập thực hành sẽ giúp tiết kiệm thời gian và tăng hiệu quả học tập.

Phần kỹ năng cũng là yếu tố quyết định điểm số. Trong đề thi có nhiều câu hỏi yêu cầu xử lý bảng số liệu, biểu đồ và tính toán, do đó học sinh cần luyện tập thường xuyên để thành thạo dạng bài, áp dụng công thức và rút ra nhận xét chính xác.

Sau khi có nền tảng vững chắc, bước tiếp theo là luyện đề chuẩn cấu trúc mới. Việc làm đề theo từng chuyên đề hoặc theo đề tổng hợp sẽ giúp học sinh nâng cao tốc độ làm bài, làm quen áp lực phòng thi và nhận diện những phần kiến thức còn thiếu để điều chỉnh kế hoạch ôn tập phù hợp.

Đối với cô Mai Anh, mỗi giáo viên đều có một phương pháp dạy học khác nhau, vai trò của người giáo viên là định hướng, hướng dẫn cho học sinh mình học tốt và hiệu quả hơn. “Trong lớp học tôi đã biên soạn giáo trình “Làm chủ kiến thức Địa lí trọng tâm” theo dạng điền khuyết và từ khoá - Đây là trợ thủ đắc lực giúp các bạn bám sát lộ trình học từ cơ bản đến nâng cao, ghi chép các nội dung, từ khóa trọng tâm của bài học.

Từ đó giúp học sinh tiết kiệm thời gian và nâng cao chất lượng học tập. Tôi cũng hay hướng dẫn học sinh cách tự thiết kế và sử dụng sơ đồ để hệ thống hoá các nội dung khó, trừu tượng như: gió mùa, thiên nhiên phân hóa đa dạng,… một cách khoa học, trực quan, dễ hiểu”.



Học Địa lí để hiểu và thêm yêu quê hương, đất nước

Với cô Mai Anh, mục tiêu cao nhất của môn Địa lí không chỉ là điểm số. Khi học về những dãy núi hùng vĩ, cánh đồng bát ngát hay bờ biển dài rộng của đất nước, là học sinh đang khám phá vẻ đẹp thiên nhiên và văn hóa Việt Nam.

Điều đó góp phần bồi đắp tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc, và ý thức trân trọng, gìn giữ những giá trị của Tổ quốc.

Với chiến lược ôn tập hợp lý và có một lộ trình học hiệu quả, Địa lí không chỉ là môn dễ lấy điểm cao mà còn là “điểm tựa” giúp học sinh nâng tổng điểm xét tuyển trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026.

Đề thi mới hướng đến đánh giá năng lực của người học

Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ cả về nội dung lẫn hình thức đánh giá. Từ kỳ thi Tốt nghiệp THPT 2025 trở đi, đề thi các môn, trong đó có Địa lí, không còn dừng lại ở việc kiểm tra ghi nhớ mà chú trọng nhiều hơn tới tư duy, vận dụng.

Nếu như trước đây đề thi Địa lí chỉ bao gồm câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn, tập trung nhiều câu hỏi Atlat nhận biết về các địa danh, đối tượng; thì hiện nay đã có nhiều đổi mới cả về nội dung lẫn hình thức. Đề thi mới đã bổ sung dạng câu hỏi đúng - sai, trả lời ngắn, tăng số lượng câu vận dụng, tính toán và xử lý số liệu.

Đáng chú ý, thí sinh không còn được mang Atlat vào phòng thi. Điều này buộc học sinh nắm chắc kiến thức và biết phân tích độc lập, giảm sự phụ thuộc vào tài liệu hỗ trợ.

“Đề thi mới đánh giá đúng năng lực thực học, đòi hỏi học sinh hiểu bản chất vấn đề và liên hệ với thực tiễn. Điều đó góp phần xóa bỏ định kiến rằng Địa lí chỉ là môn học thuộc lòng”, cô Mai Anh nhấn mạnh.



Sáp nhập hành chính: Giáo viên cần “đi trước một bước”

Việc sáp nhập tỉnh, thành khiến số lượng đơn vị hành chính giảm, nhiều địa danh, tên tỉnh/thành, ranh giới cấp địa phương thay đổi, ảnh hưởng trực tiếp tới các nội dung liên quan đến lãnh thổ, phân vùng kinh tế - xã hội. Những nội dung này cần được cập nhật ngay, nếu không sẽ dẫn đến lệch thông tin so với thực tế.

Mặc dù SGK hiện hành vẫn được tiếp tục sử dụng trong năm học 2025-2026, song việc sáp nhập đơn vị hành chính đòi hỏi giáo viên phải chủ động cập nhật, điều chỉnh “ngữ liệu” giảng dạy theo đúng thực tế mới.

Ngoài ra cô Mai Anh cũng gợi ý các bạn học sinh nên thường xuyên theo dõi các nguồn thông tin chính thống, tin tức thời sự liên quan nhằm cập nhật các kiến thức mới và chính xác để học tốt môn Địa lí.

Phương pháp ôn tập hiệu quả - phù hợp với đề thi mới

Cô Mai Anh cũng chia sẻ “bí kíp” để chinh phục môn Địa lí một cách hiệu quả. Theo cô, điều quan trọng nhất là học hiểu bản chất vấn đề, tuyệt đối không học thuộc lòng máy móc, nhấn mạnh nguyên tắc học đi đôi với hành.

Học sinh cần nắm chắc kiến thức nền tảng của chương trình lớp 12, đặc biệt các chuyên đề quan trọng như: Địa lí tự nhiên, dân cư, các ngành và vùng kinh tế. Khối lượng kiến thức khá lớn, vì vậy phương pháp học bằng từ khóa và kết hợp bài tập thực hành sẽ giúp tiết kiệm thời gian và tăng hiệu quả học tập.

Phần kỹ năng cũng là yếu tố quyết định điểm số. Trong đề thi có nhiều câu hỏi yêu cầu xử lý bảng số liệu, biểu đồ và tính toán, do đó học sinh cần luyện tập thường xuyên để thành thạo dạng bài, áp dụng công thức và rút ra nhận xét chính xác.

Sau khi có nền tảng vững chắc, bước tiếp theo là luyện đề chuẩn cấu trúc mới. Việc làm đề theo từng chuyên đề hoặc theo đề tổng hợp sẽ giúp học sinh nâng cao tốc độ làm bài, làm quen áp lực phòng thi và nhận diện những phần kiến thức còn thiếu để điều chỉnh kế hoạch ôn tập phù hợp.

Đối với cô Mai Anh, mỗi giáo viên đều có một phương pháp dạy học khác nhau, vai trò của người giáo viên là định hướng, hướng dẫn cho học sinh mình học tốt và hiệu quả hơn. “Trong lớp học tôi đã biên soạn giáo trình “Làm chủ kiến thức Địa lí trọng tâm” theo dạng điền khuyết và từ khoá - Đây là trợ thủ đắc lực giúp các bạn bám sát lộ trình học từ cơ bản đến nâng cao, ghi chép các nội dung, từ khóa trọng tâm của bài học.

Từ đó giúp học sinh tiết kiệm thời gian và nâng cao chất lượng học tập. Tôi cũng hay hướng dẫn học sinh cách tự thiết kế và sử dụng sơ đồ để hệ thống hoá các nội dung khó, trừu tượng như: gió mùa, thiên nhiên phân hóa đa dạng,… một cách khoa học, trực quan, dễ hiểu”.



Học Địa lí để hiểu và thêm yêu quê hương, đất nước

Với cô Mai Anh, mục tiêu cao nhất của môn Địa lí không chỉ là điểm số. Khi học về những dãy núi hùng vĩ, cánh đồng bát ngát hay bờ biển dài rộng của đất nước, là học sinh đang khám phá vẻ đẹp thiên nhiên và văn hóa Việt Nam.

Điều đó góp phần bồi đắp tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc, và ý thức trân trọng, gìn giữ những giá trị của Tổ quốc.

Với chiến lược ôn tập hợp lý và có một lộ trình học hiệu quả, Địa lí không chỉ là môn dễ lấy điểm cao mà còn là “điểm tựa” giúp học sinh nâng tổng điểm xét tuyển trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026.