Phát triển năng lực sáng tạo cho giáo viên mầm non thời chuyển đổi số AI

Tham dự Hội thảo có TS. Cù Thị Thủy, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Mầm non (Bộ GD&ĐT); TS. Nguyễn Thị Thanh, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương; cùng hơn 300 đại biểu tham dự trực tiếp và 200 đại biểu tham dự trực tuyến.

Chương trình có sự tham gia của các chuyên gia đến từ Trung Quốc, Hồng Kông, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, Phần Lan, Đan Mạch… cùng đông đảo nhà khoa học, nhà giáo dục và giáo viên trong nước.

Phát biểu tại Hội thảo, TS. Cù Thị Thủy, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Mầm non (Bộ GD&ĐT), nhấn mạnh yêu cầu đổi mới giáo dục đòi hỏi giáo viên mầm non chuyển từ thực hiện kế hoạch có sẵn sang chủ động thiết kế, điều chỉnh và tổ chức các hoạt động phù hợp với đặc điểm, nhu cầu và hứng thú của trẻ.

“Công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) mở ra nhiều cơ hội đổi mới giáo dục, nhưng không thể thay thế vai trò, trách nhiệm và tình yêu thương của người giáo viên mầm non. Điều quan trọng không phải sử dụng bao nhiêu công cụ công nghệ, mà là sử dụng như thế nào để tạo ra giá trị giáo dục thực chất.

Các cơ sở đào tạo và GDMN chú trọng phát triển năng lực sáng tạo của giáo viên; đổi mới đào tạo, bồi dưỡng theo hướng tăng cường thực hành; bảo đảm chuyển đổi số gắn với tính nhân văn, an toàn và hiệu quả; đồng thời quan tâm sức khỏe tinh thần của đội ngũ nhà giáo”. – Bà Thủy nhấn mạnh.

Báo cáo đề dẫn được TS Nguyễn Thị Thanh, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường CĐSP Trung ương khẳng định, chuyển đổi số và đổi mới chương trình giáo dục đang đặt ra yêu cầu phát triển đồng bộ năng lực chuyên môn, năng lực số và năng lực sáng tạo của giáo viên mầm non. Sự phát triển của AI tạo sinh giúp giáo viên mở rộng ý tưởng, thiết kế học liệu và đổi mới hoạt động giáo dục, nhưng đồng thời đặt ra những thách thức về đạo đức số, an toàn cho trẻ, áp lực thích ứng công nghệ và sức khỏe tinh thần của giáo viên.

TS Nguyễn Thị Thanh - Hiệu trưởng Trường CĐSP Trung ương phát biểu đề dẫn.

Hội thảo tập trung vào ba nhóm vấn đề: phát triển năng lực sáng tạo và năng lực số của giáo viên; ứng dụng AI tạo sinh và cộng tác giữa con người với AI; chăm sóc sức khỏe tinh thần và phát triển nghề nghiệp liên tục của đội ngũ nhà giáo. Các bài viết được tập hợp trong kỷ yếu, góp phần bổ sung cơ sở khoa học và thực tiễn cho đổi mới giáo dục mầm non.

Các tham luận tại Hội thảo khẳng định phát triển năng lực sáng tạo của giáo viên mầm non cần gắn kết năng lực chuyên môn, năng lực số, tư duy phản biện và khả năng thấu hiểu trẻ. Công nghệ có thể hỗ trợ giáo viên đổi mới phương pháp nhưng không thể thay thế sự tương tác trực tiếp, lòng yêu thương và khả năng đáp ứng nhu cầu riêng biệt của mỗi trẻ.

Chia sẻ kinh nghiệm từ Trung Quốc, GS.TS. Wang Yang, Trường Cao đẳng Sư phạm Mầm non Quảng Tây đề xuất chuyển trọng tâm bồi dưỡng giáo viên từ kỹ năng sử dụng công cụ sang năng lực cộng tác với AI. Theo đó, công nghệ cần được sử dụng có định hướng, bảo đảm giáo viên giữ vai trò chủ động và trẻ em luôn là trung tâm của hoạt động giáo dục.

Từ thực tiễn Hồng Kông, Trung Quốc, PGS.TS. Kong Siu-Hang, Đại học Giáo dục Hồng Kông, nhấn mạnh vai trò của giáo viên trong khơi gợi trí tưởng tượng và tôn trọng cách cảm nhận thế giới riêng của trẻ. Tình huống một trẻ đặt câu hỏi “Tiếng mưa rơi nghe có cô đơn không?” cho thấy sáng tạo trong giáo dục mầm non bắt đầu từ khả năng lắng nghe, thấu hiểu và khuyến khích trẻ khám phá.

Ở góc độ đào tạo giáo viên, PGS.TS Trịnh Thị Phương Thảo, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên, đưa ra minh chứng việc sử dụng AI cần trả lời bốn câu hỏi: Dùng để làm gì? Khi nào nên dùng? Dùng đến đâu? Khi nào cần dừng lại? Mục tiêu bồi dưỡng không phải để giáo viên sử dụng AI nhiều hơn, mà là biết sử dụng đúng lúc, đúng cách, qua đó nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động và tạo thêm cơ hội sáng tạo cho trẻ.

Từ kinh nghiệm giáo dục mầm non Nhật Bản, ông Yoshizawa Hidehito, Hiệu trưởng Trường Mầm non Higashimine, nhấn mạnh sáng tạo đích thực không nằm ở hình thức hay mức độ ứng dụng công nghệ, mà ở khả năng quan sát sâu sắc, thấu hiểu từng đứa trẻ. Người lãnh đạo nhà trường cần tạo dựng niềm tin, khuyến khích giáo viên học hỏi và xây dựng môi trường thuận lợi cho phát triển nghề nghiệp.

Hội thảo góp phần thúc đẩy trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và đề xuất những định hướng thiết thực cho công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên mầm non trong bối cảnh chuyển đổi số đã đưa ra thông điệp: AI có thể hỗ trợ giáo viên tạo ra nhiều ý tưởng hơn, nhưng sáng tạo trong GD mầm non phải bắt đầu từ sự thấu hiểu trẻ em. Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp giáo viên tổ chức hoạt động giáo dục tốt hơn, khơi dậy tiềm năng và tạo điều kiện để mỗi trẻ được khám phá, trải nghiệm, phát triển trong môi trường an toàn, nhân văn và hạnh phúc.

TS Cù Thị Thủy - Phó Vụ trưởng Vụ GD mầm non phát biểu tại Hội thảo.

Hội thảo góp phần thúc đẩy trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và đề xuất những định hướng thiết thực cho công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên mầm non trong bối cảnh chuyển đổi số đã đưa ra thông điệp: AI có thể hỗ trợ giáo viên tạo ra nhiều ý tưởng hơn, nhưng sáng tạo trong GD mầm non phải bắt đầu từ sự thấu hiểu trẻ em. Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp giáo viên tổ chức hoạt động giáo dục tốt hơn, khơi dậy tiềm năng và tạo điều kiện để mỗi trẻ được khám phá, trải nghiệm, phát triển trong môi trường an toàn, nhân văn và hạnh phúc.