Triển khai một cách khoa học

Vừa đạt giải Nhất thi giáo viên dạy giỏi cấp Thành phố môn Tin học năm học 2025-2026, cô Nguyễn Thị Trang đến từ Trường Tiểu học Đô thị Sài Đồng (phường Phúc Lợi, Hà Nội) nhấn mạnh, chuyển đổi số và ứng dụng AI vào giảng dạy tiếng Anh cho học sinh tiểu học theo hướng cá nhân hóa đem lại nhiều lợi ích thiết thực.

Về mục tiêu, mỗi học sinh có một "trợ lý học tập AI" riêng để luyện phát âm và từ vựng theo tốc độ cá nhân. Chuyển đổi bài giảng truyền thống sang định dạng tương tác (Gamification). Nâng cao năng lực giáo viên từ giảm tải việc chấm chữa thủ công, tập trung vào điều phối và truyền cảm hứng.

Theo cô Nguyễn Thị Trang, việc này cần triển khai theo lộ trình gồm 3 giai đoạn: Xây dựng nền tảng; ứng dụng AI vào giảng dạy; đánh giá và tối ưu hóa.

Ở giai đoạn 1: Xây dựng nền tảng (tháng 1 - tháng 2). Các nhà trường cần chuẩn bị hạ tầng số, rà soát hệ thống máy tính, máy chiếu và đường truyền Internet tại các phòng Tin học và phòng học tiếng Anh.

Về đào tạo giáo viên: Tổ chức workshop về các công cụ AI hỗ trợ giảng dạy như: Canva Magic Studio: Thiết kế bài giảng hình ảnh/video nhanh chóng; ChatGPT/Claude: Thiết kế kịch bản bài giảng, tạo bài tập đọc hiểu theo trình độ; Curipod: Tạo bài giảng tương tác có tích hợp AI.

Trong giai đoạn 2: Ứng dụng AI vào giảng dạy (tháng 3 - tháng 8), đây là giai đoạn cốt lõi để hiện thực hóa việc cá nhân hóa. Luyện phát âm 1:1 với AI: Sử dụng các ứng dụng như ELSA Speak hoặc Duolingo Schools. AI sẽ nhận diện lỗi sai và hướng dẫn học sinh sửa ngay lập tức - điều mà một giáo viên khó có thể làm cho 30-40 em cùng lúc.

Cô Trang nhấn mạnh, giáo viên cần tạo môi trường giao tiếp giả lập: Sử dụng các Chatbot như Mizzy hoặc Character.ai để học sinh đóng vai hội thoại với các nhân vật hoạt hình bằng tiếng Anh. Hệ thống bài tập thích ứng (Adaptive Learning): Sử dụng Khan Academy Kids hoặc Quizizz AI. Hệ thống sẽ tự động đưa câu hỏi dễ hơn nếu học sinh làm sai và khó dần nếu học sinh làm tốt.

Giai đoạn 3: Đánh giá và Tối ưu hóa (tháng 9 - tháng 12). Thầy cô có thể sử dụng dữ liệu từ các app học tập để gửi báo cáo tiến độ hàng tuần cho phụ huynh qua Zalo/Eco Study. Xây dựng kho học liệu số riêng bằng cách tổng hợp các bài giảng tốt nhất của giáo viên lên hệ thống Eco Study chung của trường như bảng sau:

"Dù vậy, chúng ta không nên lạm dụng AI quá 30% thời lượng tiết học mà ưu tiên các hoạt động vận động, giao tiếp trực tiếp. AI không thể thay thế giáo viên, AI là 'trợ giảng'. Giáo viên cần quan sát dữ liệu từ AI để biết em nào đang yếu phần nào để hỗ trợ kịp thời; hướng dẫn học sinh cách tương tác an toàn với các công cụ AI dưới sự giám sát của thầy cô" - cô Nguyễn Thị Trang bày tỏ.

Sử dụng nhiều công cụ khác nhau

Từ thực tiễn giảng dạy, cô Nguyễn Thị Hương - giáo viên Tiếng Anh, Trường Tiểu học Hải Trung (xã Hải Hậu, Ninh Bình) cho rằng, mỗi học trò có năng lực, tốc độ tiếp thu và cách học tập riêng. Việc áp dụng một giáo án chung cho tất cả dễ dẫn đến tình trạng học sinh có năng khiếu cảm thấy nhàm chán, trong khi những em tiếp thu chậm lại chịu áp lực, thiếu tự tin.

Việc ứng dụng các công cụ AI như ChatGPT, Gemini, Canva, NotebookLM, Suno… không nhằm thay thế vai trò của giáo viên, mà đóng vai trò công cụ hỗ trợ đắc lực, giúp giáo viên thiết kế học liệu đa dạng, tổ chức hoạt động dạy học linh hoạt, đánh giá học sinh hiệu quả hơn, tiết kiệm thời gian cho các công việc thủ công và có điều kiện quan tâm sâu sát hơn tới từng em.

Ngay từ đầu năm học, cô Hương đã sử dụng các công cụ khảo sát online (Google Forms, NotebookLM, Gemini) kết hợp AI phân tích dữ liệu để tạo các khảo sát trực tuyến về hứng thú học tập bộ môn, sở thích cá nhân của từng em và dựa vào kết quả học tập của năm học trước để phân nhóm học sinh theo năng lực và theo phong cách học tập.

Chương trình GDPT 2018 môn Tiếng Anh chú trọng phát triển năng lực giao tiếp, đòi hỏi giáo viên không chỉ dạy kiến thức mà phải dạy kỹ năng. Với từng kỹ năng, cô Hương đều tạo các dạng bài tập theo nhiều cấp độ.

Với kỹ năng đọc: Cô sẽ sử dụng ChatGPT/Gemini với câu lệnh (Prompt): "Hãy tạo 3 bài tập đọc hiểu cho học sinh lớp 5 chủ đề: Tet holiday theo 3 mức độ. Mức độ 1 (hiểu: phù hợp đối tượng học sinh cần hỗ trợ); mức độ 2: (vận dụng phù hợp học sinh trung bình khá); mức độ 3 (vận dụng cao: phù hợp học sinh nhận thức tốt) nhưng vẫn giữ nguyên thông điệp chính".

"Bằng cách tương tự, tôi cũng tạo ra các tài liệu học tập cho kỹ năng viết và nghe theo nhiều cấp độ phù hợp với nhiều nhóm đối tượng học sinh. Sau khi đã tạo được nội dung bài nghe ở nhiều cấp độ, tôi sử dụng các công cụ chuyển văn bản thành giọng nói (Google AI studio, Clipchamp…) để tạo các file âm thanh chuẩn giọng người bản xứ" - cô Nguyễn Thị Hương phân tích.

Sáng tạo học liệu nghe nhìn sinh động bằng AI là một trong những cách làm hữu hiệu. Theo cô Hương, trẻ tiểu học thường chán nản với những hình vẽ tĩnh trong sách. Chúng ta có thể dùng AI để làm chúng "cử động" và "biết nói". Khi sử dụng các tranh ảnh trong SGK cần lưu ý về việc đảm bảo quyền sở hữu trí tuệ và tính chuẩn xác của kiến thức khi AI tạo nội dung tự động.

Cô Nguyễn Thị Hương cho hay, giáo viên có thể ứng dụng AI tạo Infographic tổng hợp kiến thức; tạo series truyện tranh theo từng bài học; tạo trò chơi, bài tập tương tác và app học tập bằng AI; tạo bài kiểm tra đánh giá thích ứng (Adaptive Assessment) bằng công cụ số; ứng dụng CNTT trong quản lý lớp học và đánh giá thường xuyên.