Kiến nghị đầu tư ‘phần mềm’ và gắn bệnh viện với trường đào tạo y khoa

Ngày 27/8, Chính phủ tổ chức Hội nghị tổng kết năm học 2025-2026, triển khai nhiệm vụ năm học 2026-2027 của ngành Giáo dục theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Phát biểu trực tuyến từ điểm cầu TPHCM, GS.TS Trần Diệp Tuấn – Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược TPHCM nêu ra 3 nhóm ý kiến, kiến nghị trọng tâm nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong đào tạo nhân lực y tế và phát triển giáo dục đại học.

Chú trọng đầu tư "phần mềm" trong tự chủ đại học

Theo GS.TS Trần Diệp Tuấn, Trường Đại học Y Dược TPHCM hiện là cơ sở giáo dục đại học tự chủ nhóm 1. Trong bối cảnh đẩy mạnh tự chủ, nhà trường mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, đầu tư đồng bộ từ Chính phủ.

Phân tích về cơ cấu đầu tư, GS.TS Trần Diệp Tuấn chỉ rõ hai hợp phần: đầu tư "phần cứng" gồm cơ sở vật chất, trang thiết bị máy móc, xây dựng và đầu tư "phần mềm" là nâng cao năng lực con người. Đầu tư phần cứng thường thuận lợi hơn vì có định mức, đơn giá cụ thể và dễ kiểm soát. Trong khi đó, đầu tư phần mềm phức tạp hơn do đi thẳng vào nâng cao năng lực con người, một yếu tố rất khó định lượng.

"Thực tế nguồn lực thời gian qua chủ yếu tập trung vào phần cứng mà chưa đầu tư tương xứng cho phần mềm. Thời gian tới, mong Chính phủ quan tâm nhiều hơn đến đầu tư phần mềm, bởi con người chính là nguồn lực cốt lõi quyết định sự phát triển", GS Tuấn nhấn mạnh.

Hội nghị diễn ra theo theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.

Bảo đảm nguồn lực bền vững cho kỳ thi chuẩn hóa y khoa quốc gia

Liên quan đến công tác của Hội đồng Y khoa Quốc gia, Đại học Y Dược TPHCM đang cùng các trường đại học khối ngành sức khỏe tích cực chuẩn bị cho kỳ thi quốc gia đánh giá năng lực để cấp giấy phép hành nghề. Theo lộ trình, đến năm 2027 sẽ triển khai kỳ thi đánh giá năng lực cho 4 ngành bác sĩ.

GS.TS Trần Diệp Tuấn cho biết, các trường đang nỗ lực tối đa, huy động tinh thần tình nguyện của đội ngũ giảng viên, nguồn kinh phí tự chủ của các cơ sở giáo dục và sự hỗ trợ từ các đối tác quốc tế. Mới đây nhất, hội thảo chuyên môn ngày 17/8 đã quy tụ hơn 200 giảng viên cùng tham gia xây dựng chuẩn đánh giá.

Tuy nhiên, để hoạt động này đạt hiệu quả lâu dài và bền vững, GS Tuấn kiến nghị Chính phủ sớm có chính sách phân bổ nguồn kinh phí chính thức cho Hội đồng Y khoa Quốc gia: "Chúng ta không thể dựa mãi vào sự tình nguyện. Chất lượng nguồn nhân lực y tế trực tiếp quyết định chất lượng của toàn hệ thống y tế nước nhà. Việc đầu tư nguồn lực thỏa đáng cho công tác sát hạch chuẩn năng lực quốc gia là yêu cầu tất yếu và cấp thiết".

Đề cập đến lĩnh vực đào tạo y khoa, Hiệu trưởng trường Đại học Y Dược TPHCM khẳng định đây là ngành học mang tính đặc thù cao, sinh viên bắt buộc phải gắn chặt với môi trường thực hành lâm sàng tại các bệnh viện. Thực tế hiện nay, hệ thống y tế và các cơ sở thực hành đang đối mặt với tình trạng quá tải nghiêm trọng, thậm chí có thời điểm "số lượng sinh viên thực tập còn đông hơn số lượng bệnh nhân", gây ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng rèn luyện kỹ năng lâm sàng.

Trước thực trạng trên, GS Tuấn đề xuất, trong quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy hiện nay, cần nghiên cứu cơ chế gắn kết, chuyển giao các bệnh viện phù hợp về trực thuộc các trường đại học khối ngành y dược. Giải pháp này giúp các cơ sở đào tạo chủ động mạng lưới thực hành đạt chuẩn, đồng thời phân bổ hợp lý sinh viên và giảm tải áp lực cho các bệnh viện công lập.

Đổi mới giáo dục y khoa cần sự kiên định xuyên nhiệm kỳ

Chia sẻ thêm tại hội nghị, GS.TS Trần Diệp Tuấn cho biết ngày 24/8 vừa qua, tại Hội nghị AMEE Vienna 2026 (Áo), Trường Y – Đại học Y Dược TPHCM đã vinh dự được Hiệp hội Giáo dục Y khoa châu Âu (AMEE) trao Giải thưởng ASPIRE danh giá ở hạng mục Xuất sắc trong cách tiếp cận sáng tạo và truyền cảm hứng trong đào tạo nhân lực y tế (ASPIRE for Excellence in Innovative and Inspirational Approaches to Health Professions Education).

Đây là giải thưởng uy tín toàn cầu nhằm ghi nhận các mô hình giáo dục có tác động sâu rộng, được triển khai bài bản và đánh giá nghiêm ngặt. Đại học Y Dược TPHCM là đơn vị tiên phong trên cả nước thực hiện đổi mới toàn diện chương trình đào tạo bác sĩ y khoa dựa trên chuẩn năng lực và lấy người học làm trung tâm.

Chương trình được khởi động từ năm 2010, xây dựng từ năm 2013 với sự đồng hành của các đối tác quốc tế lớn (Khoa Y ĐH Geneva, Trường Y Harvard, Trường Y ĐH Texas Tech El Paso), chính thức đưa vào đào tạo từ năm 2016 và khóa đầu tiên đã tốt nghiệp vào năm 2022. Công trình đổi mới này cũng đã được công bố trên tạp chí y khoa danh tiếng thế giới The Lancet Regional Health - Western Pacific.

Từ hành trình 16 năm bền bỉ để đạt được sự ghi nhận của cộng đồng học thuật quốc tế, GS.TS Trần Diệp Tuấn nhấn mạnh bài học thực tiễn về các đề án, dự án đổi mới lớn của ngành giáo dục đòi hỏi phải có tầm nhìn dài hạn và sự kiên định thực hiện xuyên nhiệm kỳ mới có thể gặt hái được những thành tựu bền vững.