Đề thi Ngữ văn TPHCM chạm đúng vấn đề của giới trẻ trong thời đại số

GD&TĐ - Theo thầy Võ Minh Nghĩa, đề thi Ngữ văn tuyển sinh lớp 10 TPHCM tinh tế chạm đúng vấn đề của giới trẻ trong thời đại số.



Giàu tính nhân văn

Nhận xét về đề thi tuyển sinh lớp 10 môn Ngữ văn của TPHCM năm học 2026-2027, thầy Võ Minh Nghĩa, thành viên Hội đồng bộ môn Ngữ văn TPHCM, Tổ trưởng chuyên môn Ngữ văn Cụm chuyên môn số 6 THPT và công tác Trường THPT Nguyễn Du (TPHCM) cho rằng, đây tiếp tục là một đề thi mang đậm hơi thở thời sự, giàu tính nhân văn và đặc biệt phù hợp với tâm lý của giới trẻ hiện nay.

Theo thầy Nghĩa, trong thời đại công nghệ số, nhiều bạn trẻ đang mải chạy theo những “khoảnh khắc” trên mạng xã hội hay các thiết bị công nghệ hiện đại mà đôi khi quên lắng nghe và nuôi dưỡng cảm xúc thật của chính mình. Đề thi năm nay đã chạm đúng vào thực trạng đó khi đặt ra những vấn đề gần gũi với đời sống tinh thần của học sinh.

“Cái hay của đề là khai thác đúng những trăn trở của giới trẻ hiện nay. Từ đó, đề thi dễ dàng khơi gợi cảm xúc và giúp học sinh viết từ trải nghiệm, suy nghĩ chân thực của bản thân. Đây cũng là dịp để các em nhìn lại chính mình qua từng câu hỏi và từng trang viết”, thầy Nghĩa nhận xét.

Về tính phân hóa, thầy cho rằng đề thể hiện rõ ở các câu 1b và 1d của phần Đọc hiểu. Với câu 1b, yêu cầu xác định vai trò của chi tiết không phải là quá khó, nhưng để làm tốt, học sinh phải biết liên hệ chi tiết đó với đặc điểm nhân vật. Sự kết nối này đòi hỏi khả năng tư duy và phân tích ở mức cao hơn.

Đặc biệt, câu 1d được đánh giá là một điểm sáng của đề thi. Theo thầy Nghĩa, việc người ra đề gợi mở để học sinh “đối thoại” với tác giả là một cách đặt vấn đề sáng tạo và giàu tính giáo dục.

“Đây là một lệnh hỏi rất thông minh và đặc sắc. Khi được đối thoại với tác giả, học sinh không chỉ đọc hiểu văn bản mà còn có cơ hội suy ngẫm sâu hơn về thông điệp của tác phẩm. Điều đó tạo nên sự thú vị cho người đọc, đồng thời khuyến khích các em bày tỏ chính kiến của mình”, thầy Nghĩa cho biết.

Từ góc độ chuyên môn, thầy đánh giá cao sự công phu của người ra đề trong khâu lựa chọn ngữ liệu. Việc tìm được một văn bản vừa mới mẻ, giàu ý nghĩa, vừa có sẵn yếu tố đối thoại để khai thác không phải điều dễ dàng. Chính sự đầu tư đó đã góp phần tạo nên một đề thi hấp dẫn, sinh động và mang đậm dấu ấn riêng của đề Ngữ văn TPHCM trong nhiều năm qua.



Thí sinh phải có chiến lược phân bổ thời gian hợp lý

Ở phần làm văn nghị luận xã hội, theo thầy Nghĩa, cả hai lựa chọn đều có khả năng phân hóa thí sinh khá tốt.

Với lựa chọn thứ nhất, đề bài tích hợp hai dạng bài đã được học ở lớp 8 và lớp 9. Học sinh không chỉ cần bàn luận về tính đúng-sai của vấn đề mà còn phải đề xuất giải pháp khắc phục. Đây là yêu cầu tương đối cao bởi đòi hỏi khả năng tư duy đa chiều, phân tích sâu và tổ chức lập luận chặt chẽ.

Trong khi đó, lựa chọn thứ hai có vấn đề nghị luận được nêu khá rõ ngay từ nhan đề. Tuy nhiên, cụm từ “thấu hiểu cảm xúc” lại mở ra nhiều hướng tiếp cận khác nhau. Học sinh có thể bàn về việc thấu hiểu cảm xúc của bản thân để hoàn thiện chính mình hoặc thấu hiểu cảm xúc của người khác để biết yêu thương, sẻ chia. Vì vậy, việc xác định đúng đối tượng nghị luận cũng là một thử thách không nhỏ đối với thí sinh.

Nhìn nhận tổng thể, thầy Võ Minh Nghĩa cho rằng điểm đáng chú ý của đề thi năm nay là sự xuất hiện của nhiều yêu cầu trong cùng một câu hỏi. Điều đó buộc thí sinh phải có chiến lược phân bổ thời gian hợp lý trong suốt 120 phút làm bài.

“Rào cản lớn nhất của đề thi không nằm ở việc câu hỏi quá khó hay quá đánh đố. Độ khó có nhưng vẫn nằm trong khả năng chinh phục của học sinh. Thách thức lớn nhất là áp lực thời gian để các em vừa suy nghĩ, vừa triển khai ý tưởng một cách thấu đáo và sâu sắc”, thầy Nghĩa phân tích.

Theo thầy, trong bối cảnh TPHCM mở rộng địa giới hành chính với sự tham gia của nhiều khu vực có điều kiện giáo dục khác nhau, nội dung đề thi vẫn bảo đảm phù hợp với yêu cầu cần đạt của Chương trình GDPT. Tất cả câu hỏi đều nằm trong định hướng đã được học sinh chuẩn bị từ trước.

“Cái khó chủ yếu nằm ở kỹ năng xử lý và phân bổ thời gian làm bài. Đây cũng chính là điểm hay và sáng giá nhất của đề thi năm nay. Đề không đánh đố về kiến thức mà thử thách học sinh ở khả năng tư duy, kỹ thuật làm bài và năng lực diễn đạt”, thầy Nghĩa nhấn mạnh.



Giàu tính nhân văn

Nhận xét về đề thi tuyển sinh lớp 10 môn Ngữ văn của TPHCM năm học 2026-2027, thầy Võ Minh Nghĩa, thành viên Hội đồng bộ môn Ngữ văn TPHCM, Tổ trưởng chuyên môn Ngữ văn Cụm chuyên môn số 6 THPT và công tác Trường THPT Nguyễn Du (TPHCM) cho rằng, đây tiếp tục là một đề thi mang đậm hơi thở thời sự, giàu tính nhân văn và đặc biệt phù hợp với tâm lý của giới trẻ hiện nay.

Theo thầy Nghĩa, trong thời đại công nghệ số, nhiều bạn trẻ đang mải chạy theo những “khoảnh khắc” trên mạng xã hội hay các thiết bị công nghệ hiện đại mà đôi khi quên lắng nghe và nuôi dưỡng cảm xúc thật của chính mình. Đề thi năm nay đã chạm đúng vào thực trạng đó khi đặt ra những vấn đề gần gũi với đời sống tinh thần của học sinh.

“Cái hay của đề là khai thác đúng những trăn trở của giới trẻ hiện nay. Từ đó, đề thi dễ dàng khơi gợi cảm xúc và giúp học sinh viết từ trải nghiệm, suy nghĩ chân thực của bản thân. Đây cũng là dịp để các em nhìn lại chính mình qua từng câu hỏi và từng trang viết”, thầy Nghĩa nhận xét.

Về tính phân hóa, thầy cho rằng đề thể hiện rõ ở các câu 1b và 1d của phần Đọc hiểu. Với câu 1b, yêu cầu xác định vai trò của chi tiết không phải là quá khó, nhưng để làm tốt, học sinh phải biết liên hệ chi tiết đó với đặc điểm nhân vật. Sự kết nối này đòi hỏi khả năng tư duy và phân tích ở mức cao hơn.

Đặc biệt, câu 1d được đánh giá là một điểm sáng của đề thi. Theo thầy Nghĩa, việc người ra đề gợi mở để học sinh “đối thoại” với tác giả là một cách đặt vấn đề sáng tạo và giàu tính giáo dục.

“Đây là một lệnh hỏi rất thông minh và đặc sắc. Khi được đối thoại với tác giả, học sinh không chỉ đọc hiểu văn bản mà còn có cơ hội suy ngẫm sâu hơn về thông điệp của tác phẩm. Điều đó tạo nên sự thú vị cho người đọc, đồng thời khuyến khích các em bày tỏ chính kiến của mình”, thầy Nghĩa cho biết.

Từ góc độ chuyên môn, thầy đánh giá cao sự công phu của người ra đề trong khâu lựa chọn ngữ liệu. Việc tìm được một văn bản vừa mới mẻ, giàu ý nghĩa, vừa có sẵn yếu tố đối thoại để khai thác không phải điều dễ dàng. Chính sự đầu tư đó đã góp phần tạo nên một đề thi hấp dẫn, sinh động và mang đậm dấu ấn riêng của đề Ngữ văn TPHCM trong nhiều năm qua.



Thí sinh phải có chiến lược phân bổ thời gian hợp lý

Ở phần làm văn nghị luận xã hội, theo thầy Nghĩa, cả hai lựa chọn đều có khả năng phân hóa thí sinh khá tốt.

Với lựa chọn thứ nhất, đề bài tích hợp hai dạng bài đã được học ở lớp 8 và lớp 9. Học sinh không chỉ cần bàn luận về tính đúng-sai của vấn đề mà còn phải đề xuất giải pháp khắc phục. Đây là yêu cầu tương đối cao bởi đòi hỏi khả năng tư duy đa chiều, phân tích sâu và tổ chức lập luận chặt chẽ.

Trong khi đó, lựa chọn thứ hai có vấn đề nghị luận được nêu khá rõ ngay từ nhan đề. Tuy nhiên, cụm từ “thấu hiểu cảm xúc” lại mở ra nhiều hướng tiếp cận khác nhau. Học sinh có thể bàn về việc thấu hiểu cảm xúc của bản thân để hoàn thiện chính mình hoặc thấu hiểu cảm xúc của người khác để biết yêu thương, sẻ chia. Vì vậy, việc xác định đúng đối tượng nghị luận cũng là một thử thách không nhỏ đối với thí sinh.

Nhìn nhận tổng thể, thầy Võ Minh Nghĩa cho rằng điểm đáng chú ý của đề thi năm nay là sự xuất hiện của nhiều yêu cầu trong cùng một câu hỏi. Điều đó buộc thí sinh phải có chiến lược phân bổ thời gian hợp lý trong suốt 120 phút làm bài.

“Rào cản lớn nhất của đề thi không nằm ở việc câu hỏi quá khó hay quá đánh đố. Độ khó có nhưng vẫn nằm trong khả năng chinh phục của học sinh. Thách thức lớn nhất là áp lực thời gian để các em vừa suy nghĩ, vừa triển khai ý tưởng một cách thấu đáo và sâu sắc”, thầy Nghĩa phân tích.

Theo thầy, trong bối cảnh TPHCM mở rộng địa giới hành chính với sự tham gia của nhiều khu vực có điều kiện giáo dục khác nhau, nội dung đề thi vẫn bảo đảm phù hợp với yêu cầu cần đạt của Chương trình GDPT. Tất cả câu hỏi đều nằm trong định hướng đã được học sinh chuẩn bị từ trước.

“Cái khó chủ yếu nằm ở kỹ năng xử lý và phân bổ thời gian làm bài. Đây cũng chính là điểm hay và sáng giá nhất của đề thi năm nay. Đề không đánh đố về kiến thức mà thử thách học sinh ở khả năng tư duy, kỹ thuật làm bài và năng lực diễn đạt”, thầy Nghĩa nhấn mạnh.