Từ một cơ sở huấn luyện công an trong những ngày đầu lập nước, Học viện đã vươn lên, trở thành cơ sở đào tạo đại học, sau đại học trọng điểm của Công an nhân dân với 57 năm đào tạo đại học; 33 năm đào tạo sau đại học. Công tác đào tạo của Học viện đã có nhiều đổi mới và có những đóng góp quan trọng vào sự nghiệp bảo vệ An ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội và xây dựng lực lượng Công an nhân dân.
Học viện An ninh nhân dân (ANND) là cái nôi đào tạo đầu tiên và là cơ sở đào tạo trọng điểm của Ngành Công an với truyền thống 80 năm xây dựng và phát triển. Trong hành trình 80 năm vẻ vang ấy, Học viện vinh dự được Chính phủ công nhận là cơ sở đào tạo đại học đầu tiên của ngành Công an từ năm 1964; được Nhà nước, Bộ Công an, Bộ Giáo dục & Đào tạo tin cậy giao nhiệm vụ tổ chức tuyển sinh, đào tạo khóa đại học đầu tiên của ngành Công an năm 1969; đào tạo thạc sĩ từ năm 1993; đào tạo tiến sĩ từ năm 1995; được công nhận là cơ sở giáo dục đại học trọng điểm của ngành Công an năm 2015 và là một trong những cơ sở đào tạo trọng điểm về an toàn, an ninh thông tin của cả nước từ năm 2014. Đây là những mốc son quan trọng không chỉ phản ánh sự trưởng thành về tổ chức mà còn khẳng định rõ vị thế chiến lược của Học viện trong hệ thống giáo dục quốc dân và trong lực lượng CAND. Việc mở các khóa đào tạo trình độ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ đầu tiên thể hiện tầm nhìn chiến lược, sự quyết tâm của lãnh đạo Bộ Công an và của Nhà trường trong việc tự đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đưa giáo dục và đào tạo của ngành Công an hội nhập cùng hệ thống giáo dục quốc dân, đồng thời nâng cao chất lượng đào tạo và vị thế của Học viện.
Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Đảng ủy Công an Trung ương, Lãnh đạo Bộ Công an; sự hướng dẫn, giúp đỡ của Bộ Giáo dục & Đào tạo, các đơn vị chức năng của Bộ Công an; sự phối hợp chặt chẽ của Công an đơn vị, địa phương cũng như nỗ lực, quyết tâm của lãnh đạo, cán bộ, giảng viên của Học viện, công tác giáo dục và đào tạo của Học viện đã không ngừng hoàn thiện và đổi mới toàn diện từ mục tiêu, nội dung, chương trình đào tạo, phương thức đào tạo, phương pháp giảng dạy, tổ chức quản lý đào tạo... “Đổi mới, sáng tạo” đã trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong chỉ đạo của Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện và trong quá trình tổ chức tuyển sinh, đào tạo đại học, sau đại học của Học viện. Nhờ đó, công tác đào tạo của Học viện đã đạt được những thành tựu hết sức tự hào, cụ thể như sau:
Thứ nhất, đào tạo, cung cấp nguồn nhân lực chính yếu, nòng cốt cho sự nghiệp bảo vệ an ninh, trật tự và bảo vệ Tổ quốc
Với kết quả 57 khóa đào tạo, hơn 27.000 học viên đại học chính quy cùng hàng chục nghìn học viên tốt nghiệp các loại hình đào tạo đại học khác; 34 khóa cao học, 30 khóa nghiên cứu sinh với trên 4.300 thạc sĩ và hơn 640 tiến sĩ, công tác đào tạo của Học viện đã đóng góp một phần to lớn vào việc đào tạo nguồn nhân lực có trình độ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ, cung cấp nguồn cán bộ, lãnh đạo, chỉ huy, tham mưu chiến lược cho ngành Công an và cho một số cơ quan thuộc khối nội chính, tư pháp. Các thế hệ học viên của Học viện sau khi ra trường đã phát huy và vận dụng có hiệu quả kiến thức vào thực tiễn công tác, chiến đấu. Nhiều đồng chí lập chiến công, thành tích xuất sắc; được phong danh hiệu Nhà giáo nhân dân, Nhà giáo ưu tú, giáo sư, tiến sĩ; nhiều đồng chí trở thành các tướng lĩnh, nhà nghiên cứu lý luận, cán bộ lãnh đạo, chỉ huy có những đóng góp to lớn cho Ngành, cho đất nước... Không chỉ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành Công an, Học viện còn góp phần đào tạo cán bộ, lãnh đạo cho một số cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống chính trị, nhất là các cơ quan tư pháp, cơ quan nội chính, nhiều đồng chí đã và đang giữ những trọng trách quan trọng của Đảng, Nhà nước. Thành công của các thế hệ cựu học viên của Học viện đã phản ánh rõ nét chất lượng đào tạo và đóng góp của Nhà trường đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Thứ hai: Hoàn thiện, phát triển hệ thống các ngành, chuyên ngành đào tạo; là nôi đào tạo đầu tiên và nền tảng phát triển hệ thống các trường Công an nhân dân
Hệ thống ngành, chuyên ngành đào tạo của Học viện ngày càng mở rộng, phát triển theo hướng đa ngành và chuyên sâu. Từ đào tạo một ngành nghiệp vụ, đến nay, Học viện đã mở rộng, phát triển tổ chức đào tạo 07 ngành ở trình độ đại học, 05 ngành trình độ thạc sĩ, 04 ngành ở trình độ tiến sĩ. Bên cạnh những ngành, chuyên ngành nghiệp vụ truyền thống, Học viện là cơ sở đào tạo đại học tiên phong trong CAND được Bộ Giáo dục & Đào tạo, Bộ Công an cho phép mở các mã ngành đào tạo mới¹. Thành tích nổi bật trong mở ngành, loại hình đào tạo ở các trình độ không chỉ giúp phát triển thành cơ sở đào tạo đa ngành, nâng cao vị thế của Học viện trong hệ thống giáo dục đại học của ngành Công an và ở Việt Nam mà còn là cơ sở để Bộ Công an xây dựng, phát triển các cơ sở đào tạo đại học mới, mở các ngành đào tạo mới trong CAND.
Với tư cách là cơ sở đào tạo đầu tiên của lực lượng Công an nhân dân, Học viện An ninh nhân dân giữ không chỉ là nơi khởi nguồn của công tác đào tạo cán bộ Công an mà còn là nền tảng quan trọng góp phần hình thành, định hình và phát triển hệ thống các học viện, trường Công an nhân dân trong cả nước. Học viện đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị tiền đề về tổ chức, nhân lực và học thuật, đặt nền móng, định hình phương hướng và tạo động lực cho sự ra đời và phát triển của nhiều cơ sở đào tạo nòng cốt của lực lượng CAND². Vai trò “cái nôi đào tạo đầu tiên” không chỉ thể hiện ở yếu tố lịch sử, mà còn thể hiện ở tầm ảnh hưởng sâu rộng về tư duy, mô hình tổ chức và chuẩn mực đào tạo được lan tỏa trong toàn lực lượng.
Thứ ba: Đổi mới mạnh mẽ mục tiêu, nội dung, chương trình, phương thức đào tạo, phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo của đất nước
Học viện đã chú trọng đổi mới mục tiêu, nội dung, chương trình đào tạo, phương thức đào tạo, phương pháp dạy học, coi đây là “chìa khóa” nâng cao chất lượng đào tạo. Mục tiêu đào tạo được đổi mới theo hướng phát triển năng lực toàn diện của người học cả về kiến thức, kỹ năng, thái độ gắn với chuẩn đầu ra các chuyên ngành đào tạo. Chương trình đào tạo được chú trọng đổi mới toàn diện đảm bảo tính cập nhật, đáp ứng thực tiễn sử dụng và bố trí cán bộ của Công an các đơn vị, địa phương. Đồng thời với việc đổi mới mục tiêu, nội dung, chương trình, nhà trường luôn chú trọng và không ngừng đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tăng cường áp dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực, hiện đại nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, khả năng tự học, tự nghiên cứu của học viên; tăng cường ứng dụng có hiệu quả thành tựu khoa học công nghệ trong giảng dạy; đa dạng hóa các hình thức học tập; gắn chặt giữa lý luận với thực tiễn, tăng cường rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp. Phương pháp kiểm tra, đánh giá được đổi mới theo hướng chú trọng đánh giá năng lực, đánh giá quá trình học tập của học viên, đa dạng hóa các hình thức đánh giá.
Thứ tư: Hạt nhân nghiên cứu, cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định đường lối, chính sách bảo vệ an ninh quốc gia; hình thành, xây dựng và phát triển lý luận khoa học an ninh một cách hệ thống, toàn diện
Kết quả nghiên cứu, đào tạo đại học, sau đại học của Học viện không chỉ góp phần quan trọng bổ sung, phát triển lý luận nghiệp vụ bảo vệ an ninh quốc gia mà còn cung cấp luận cứ khoa học để tham mưu, đề xuất các chủ trương, chính sách quan trọng trong bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, nhất là các vấn đề về chiến lược Bảo vệ An ninh quốc gia, chiến lược Bảo vệ Tổ quốc, chiến lược bảo đảm an ninh mạng quốc gia, thế trận an ninh trên không gian mạng, tăng cường tiềm lực An ninh quốc gia, an ninh phi truyền thống... Học viện giữ vai trò tiên phong trong việc hình thành và phát triển hệ thống ngành, chuyên ngành khoa học an ninh, là hạt nhân lý luận của lực lượng Công an nhân dân, giữ vai trò nòng cốt trong cung cấp luận cứ khoa học, định hình tư duy chiến lược và nâng cao năng lực tham mưu cho toàn lực lượng trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia.
Thứ năm: Góp phần mở rộng quan hệ hợp tác về đào tạo, nghiên cứu khoa học với các trường đại học trong và ngoài nước
Cùng với quá trình mở rộng quan hệ đối ngoại và hợp tác quốc tế của đất nước, hoạt động hợp tác quốc tế trong đào tạo, bồi dưỡng của Học viện ANND ngày càng được mở rộng, có bước chuyển biến mạnh mẽ và đạt nhiều thành tựu. Học viện đã đào tạo hàng trăm cán bộ có trình độ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ cho Bộ Công an cho nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, Bộ Nội vụ Vương quốc Campuchia, trong đó nhiều đồng chí trở thành lãnh đạo các cấp, nhà khoa học của các nước bạn, nhờ đó góp phần mở rộng hợp tác, giữ vững thế chủ động chiến lược, môi trường hòa bình, ổn định trong khu vực.
Những thành tích, đóng góp trong công tác đào tạo 80 năm qua là rất vẻ vang và rất đỗi tự hào, được tích lũy, xây dựng từ công sức, trí tuệ, tâm huyết của nhiều thế hệ cán bộ, giảng viên, học viên của Học viện. Với những thành tích đạt được trong công tác giáo dục đào tạo, Học viện vinh dự được Đảng, Nhà nước tặng thưởng nhiều huân, huy chương, danh hiệu, trong đó có hai lần được tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Sao vàng, hai lần được phong tặng danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân” và nhiều danh hiệu, phần thưởng cao quý khác. Những thành tựu đó đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao vị thế của Học viện, góp phần phát triển Học viện ANND thành cơ sở đào tạo đại học trọng điểm của ngành Công an, một trường đại học lớn trong hệ thống giáo dục, đào tạo quốc gia.
Trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc thời gian tới, để thực hiện mục tiêu đột phá phát triển giáo dục đào tạo theo Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị và để đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp bảo vệ An ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội cũng như yêu cầu xây dựng lực lượng Công an nhân dân thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, Học viện quyết tâm phát triển thành cơ sở giáo dục đại học trọng điểm quốc gia theo tiêu chuẩn quốc tế; cơ quan tham mưu cho Đảng, Nhà nước và Bộ Công an trong hoạch định chiến lược, chính sách trên lĩnh vực bảo vệ ANQG; trung tâm nghiên cứu khoa học, trao đổi học thuật và hợp tác trên lĩnh vực ANQG của Việt Nam với các nước trong khu vực và quốc tế, giữ vai trò trung tâm trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành Công an. Trọng tâm là: xây dựng hệ sinh thái giáo dục tiên tiến, hiện đại, chuyên nghiệp tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho kỷ nguyên mới; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tạo đột phá trong phát triển giáo dục đào tạo và nghiên cứu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; xây dựng Học viện thông minh, hệ sinh thái số tiên tiến và mô hình quản trị đại học hiện đại, chuyên nghiệp, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; mở rộng không gian hợp tác, trở thành trung tâm trao đổi học thuật và hợp tác trên lĩnh vực an ninh quốc gia giữa Việt Nam và các quốc gia trên thế giới. Tiếp tục đổi mới tư duy và quan điểm đào tạo; phát triển các ngành, chuyên ngành đào tạo theo hướng hiện đại, tập trung vào các lĩnh vực mũi nhọn như trinh sát an ninh, điều tra hình sự, đồng thời phát triển mạnh mẽ các lĩnh vực mới như an ninh mạng, an toàn thông tin, an ninh phi truyền thống, an ninh quốc tế; xây dựng các chương trình đào tạo theo hướng liên ngành, đạt chuẩn quốc tế, bám sát yêu cầu thực tiễn; đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo, ứng dụng có hiệu quả trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công nghệ mới trong giảng dạy và quản lý đào tạo; gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học, đổi mới, sáng tạo, ứng dụng có hiệu quả vào phát triển lý luận, tham mưu chiến lược, giải quyết các vấn đề mới nảy sinh; xây dựng đội ngũ nhà giáo, nhà khoa học và cán bộ quản lý giáo dục có bản lĩnh, trí tuệ, tầm vóc và năng lực hội nhập.
Với truyền thống anh hùng, với sự nỗ lực của cán bộ, giảng viên Học viện, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Đảng ủy Công an Trung ương, Lãnh đạo Bộ Công an và sự phối hợp giúp đỡ hiệu quả của các đơn vị, cá nhân trong và ngoài ngành Công an, công tác đào tạo đại học, sau đại học của Học viện sẽ đạt được nhiều thành tựu hơn nữa, sớm đưa Học viện trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu xuất sắc về an ninh quốc gia, là cơ sở đào tạo tiên tiến về an ninh, an toàn thông tin, an ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới./.
¹ như Công nghệ thông tin, An toàn thông tin, An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao ở trình độ đại học; ngành An ninh phi truyền thống ở trình độ thạc sĩ; ngành Trinh sát An ninh, Điều tra hình sự ở trình độ tiến sĩ; .
² Tiêu biểu như: Phân hiệu Cảnh sát nhân dân của Trường Công an Trung ương – tiền thân của Trường, nay là Học viện Cảnh sát nhân dân; phân hiệu Học viện An ninh nhân dân tại Thành phố Hồ Chí Minh, sau này phát triển thành Trường Đại học An ninh nhân dân; Học viện Chính trị Công an nhân dân hình thành từ bộ phận đào tạo lý luận chính trị ban đầu là khoa Xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước của Học viện ANND...
