Dự thảo được xây dựng trên cơ sở triển khai Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) năm 2025 thể hiện rõ định hướng chuyển từ quản lý tuyển sinh theo quy mô sang quản lý theo năng lực đào tạo và chất lượng thực chất. Điểm đáng chú ý của dự thảo Thông tư là cách tiếp cận hệ thống, nhất quán và đặt chất lượng đào tạo làm trung tâm. Các tiêu chí về diện tích, cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên được chuẩn hóa và gắn chặt với việc xác định số lượng tuyển sinh. Qua đó, dự thảo tạo khuôn khổ pháp lý rõ ràng để các cơ sở đào tạo tự rà soát, điều chỉnh và nâng cao năng lực nội tại.
Trước hết, quy định xác định số lượng tuyển sinh theo từng địa điểm đào tạo là bước tiến quan trọng trong quản lý chất lượng. Việc tách riêng chỉ tiêu cho trụ sở chính và từng phân hiệu giúp phản ánh đúng năng lực bảo đảm chất lượng tại mỗi địa điểm, khắc phục tình trạng dồn chỉ tiêu về một cơ sở không đủ điều kiện. Cách làm này không chỉ tăng tính minh bạch, mà còn tạo điều kiện để công tác thanh tra, giám sát chất lượng đào tạo được thực hiện hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, việc bổ sung và làm rõ quy định về giảng viên đồng cơ hữu cho thấy nỗ lực của Bộ GD&ĐT trong việc sử dụng linh hoạt nguồn lực xã hội, đồng thời vẫn bảo đảm chuẩn mực chất lượng. Với hệ số tham gia bằng một nửa giảng viên cơ hữu cùng trình độ, cùng các yêu cầu cụ thể về hợp đồng, thời gian cam kết và giới hạn số lượng, dự thảo đã thiết kế cơ chế vừa mở, vừa chặt. Điều này góp phần ngăn ngừa tình trạng trùng lặp nguồn lực, bảo đảm giảng viên tham gia thực chất vào hoạt động đào tạo.
Một điểm nhấn khác là việc thống nhất các tiêu chí xác định số lượng tuyển sinh với Thông tư ban hành Chuẩn cơ sở giáo dục đại học. Việc lấy giảng viên trình độ tiến sĩ làm chuẩn quy đổi là thông điệp rõ ràng về định hướng nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên. Cùng với đó, tiêu chí diện tích sàn phục vụ đào tạo tối thiểu 2,8 m²/người học quy đổi, kèm lộ trình chuyển tiếp cho thấy sự kết hợp hài hòa giữa yêu cầu chuẩn hóa và tính khả thi trong triển khai.
Đáng chú ý, dự thảo đã gắn điều kiện tăng số lượng tuyển sinh với các chỉ báo chất lượng đầu ra. Quy định không cho phép tăng chỉ tiêu đối với các ngành, nhóm ngành có tỷ lệ sinh viên thôi học năm đầu vượt quá 15% hoặc tỷ lệ người học tốt nghiệp có việc làm thấp cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ từ quản lý hình thức sang quản lý hiệu quả đào tạo. Điều này buộc các cơ sở đào tạo phải nhìn thẳng vào chất lượng thực chất của quá trình dạy và học, cũng như trách nhiệm đối với người học và xã hội.
Cùng với việc siết chặt các điều kiện bảo đảm chất lượng, dự thảo vẫn dành không gian linh hoạt cho các cơ sở đào tạo trong tổ chức tuyển sinh. Việc cho phép số thực tuyển vượt số lượng đã công bố trong phạm vi không quá 5% đối với trình độ đại học và không quá 20% đối với trình độ thạc sĩ, tiến sĩ, nếu vẫn bảo đảm năng lực đào tạo, thể hiện cách quản lý linh hoạt nhưng có kiểm soát. Đây là điểm cân bằng cần thiết giữa yêu cầu kỷ cương và thực tiễn vận hành tuyển sinh.
Nhìn tổng thể, dự thảo Thông tư không chỉ là văn bản kỹ thuật về xác định số lượng tuyển sinh, mà còn là thông điệp chính sách nhất quán: Tuyển sinh phải đi liền với chất lượng, quy mô phải phù hợp với năng lực và quyền tự chủ phải gắn với trách nhiệm giải trình.
Trong bối cảnh giáo dục đại học đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ, dự thảo Thông tư là bước cụ thể hóa quan trọng các quy định của luật, tạo nền tảng để nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển nguồn nhân lực và kỳ vọng của xã hội.
