Trí tuệ nhân tạo đặt ra yêu cầu mới cho dạy và học tiếng Trung

Ngày 3/10, Khoa Tiếng Trung, Trường Đại học Sư phạm TPHCM (HCMUE) phối hợp với Đại học Sư phạm Thiên Tân (Trung Quốc) tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế “Nghiên cứu và giảng dạy tiếng Trung Quốc - lần thứ 3” năm 2026.

Hội thảo quy tụ 148 tác giả cùng 16 chuyên gia, khách mời đến từ 5 quốc gia và vùng lãnh thổ. Các đại biểu đến từ nhiều cơ sở giáo dục, nghiên cứu như Đại học Sư phạm Thiên Tân, Đại học Nam Khai, Đại học Ngôn ngữ Bắc Kinh, Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Huế, Sở GD&ĐT TPHCM và Phân hội Nghiên cứu và Giảng dạy tiếng Trung Quốc thuộc Hội Ngôn ngữ học Việt Nam.

Sau các vòng thẩm định, ban tổ chức tuyển chọn 75 công trình từ 82 bài viết gửi về để xuất bản trong kỷ yếu chính thức.

Các học giả, chuyên gia dự hội thảo. Ảnh: Mạnh Tùng.

Tại phiên báo cáo toàn thể, các nhà khoa học trình bày 4 báo cáo, tập trung vào những vấn đề đang được quan tâm trong nghiên cứu và giảng dạy tiếng Trung Quốc. Trong đó, GS. Lu FuBo (Đại học Nam Khai) trình bày nghiên cứu về giảng dạy tiếng Trung Quốc quốc tế dựa trên đặc điểm ngữ nghĩa học tri nhận của tiếng Trung Quốc; GS. Yang YuLing (Đại học Ngôn ngữ Bắc Kinh) đề cập ứng dụng và đánh giá việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy học tiếng Trung Quốc.

PGS.TS. Liêu Linh Chuyên (Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Huế) trình bày nghiên cứu về chẩn đoán lỗi sai và phương pháp dạy dịch thành ngữ Hán Việt sang tiếng Hán cho sinh viên Việt Nam.

Trong khi đó, TS. Trần Khai Xuân (Trường Đại học Sư phạm TPHCM) giới thiệu công trình xây dựng hệ thống hỗ trợ dạy học số môn Tiếng Trung Quốc cấp THCS theo Chương trình GDPT 2018, có tính ứng dụng trực tiếp vào việc triển khai môn Tiếng Trung Quốc trong nhà trường phổ thông Việt Nam.

TS Nguyễn Phước Lộc, Phó Trưởng khoa Tiếng Trung, Trường Đại học Sư phạm TPHCM chủ trì phiên báo cáo toàn thể. Ảnh: Mạnh Tùng.

Nghiên cứu đa dạng từ ngôn ngữ đến công nghệ

Buổi chiều, 32 báo cáo khoa học tiếp tục được trình bày tại 4 tiểu ban chuyên môn, mở rộng các hướng nghiên cứu từ ngôn ngữ học, phương pháp giảng dạy đến chương trình, công nghệ số và người học.

Tiểu ban 1 về ngôn ngữ học, đối chiếu Trung - Việt và ngôn ngữ học ứng dụng tập trung vào ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp tiếng Hán hiện đại và các vấn đề đối chiếu Trung - Việt như âm Hán Việt, tính từ trạng thái. Các nghiên cứu thực nghiệm về tâm lý ngôn ngữ đối với thanh điệu và ngữ nghĩa do giảng viên Trường Đại học Sư phạm TPHCM thực hiện góp phần bổ sung luận cứ khoa học cho việc nâng cao hiệu quả thụ đắc ngôn ngữ.

TS. Hồ Minh Quang, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TPHCM trao đổi tại hội thảo. Ảnh: Mạnh Tùng.

Ở tiểu ban 2 về phương pháp dạy học tiếng Trung Quốc, các nghiên cứu giới thiệu nhiều mô hình và phương pháp đổi mới như dạy học nhập vai (Immersion), dạy chữ Hán dựa trên lý giải cấu tạo chữ, phương pháp Listening-Reading, dạy học dựa trên kho ngữ liệu và công nghệ số, cũng như dạy học lấy người học làm trung tâm. Các nghiên cứu của Trường Đại học Sư phạm TPHCM tại tiểu ban này tập trung vào những mô hình thực nghiệm nhằm phát triển đồng bộ kỹ năng giao tiếp và tư duy ngôn ngữ cho sinh viên.

Tiểu ban 3 về chương trình, giáo trình, kiểm tra - đánh giá và công nghệ số đề cập những vấn đề mang tính định hướng như sự phù hợp của giáo trình, chương trình tiếng Trung bản địa hóa, đề thi học sinh giỏi quốc gia, tác động của kiểm tra đến người học, chuyển đổi số và ứng dụng AI.

Đáng chú ý là các giải pháp thiết kế học liệu sơ cấp đáp ứng Chuẩn năng lực tiếng Trung Quốc tế HSK 3.0 mới và hệ thống bài tập đọc hiểu THCS bám sát chuẩn đầu ra Chương trình GDPT 2018 do các tác giả Trường Đại học Sư phạm TPHCM nghiên cứu, thực hiện.

Trong khi đó, tiểu ban 4 về người học, văn hóa, liên văn hóa tiếp cận người học từ góc độ tâm lý - xã hội, với các vấn đề như động lực chọn ngành, bản sắc ngôn ngữ thứ hai, năng lực tự thân trong giao tiếp liên văn hóa và ý định nghiên cứu khoa học. Các nghiên cứu cũng mở rộng sang văn hóa, pháp luật và dịch thuật văn học Trung - Việt, cho thấy tính đa dạng, liên ngành trong nghiên cứu tiếng Trung tại Việt Nam.

Gắn nghiên cứu với thực tiễn giảng dạy

TS. Cao Anh Tuấn, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm TPHCM phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Mạnh Tùng.

Theo TS. Cao Anh Tuấn, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm TPHCM, trong bối cảnh giao lưu và hợp tác quốc tế ngày càng sâu rộng, nghiên cứu ngôn ngữ và nâng cao chất lượng đào tạo ngoại ngữ có ý nghĩa ngày càng quan trọng.

Đặc biệt, cùng với sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo, hoạt động nghiên cứu, giảng dạy ngôn ngữ đang đứng trước nhiều cơ hội mới, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới về nội dung, phương pháp, học liệu, kiểm tra - đánh giá và năng lực của đội ngũ giảng viên.

Trong bối cảnh đó, hội thảo “Nghiên cứu và giảng dạy tiếng Trung Quốc” lần thứ ba được tổ chức nhằm tạo dựng một diễn đàn học thuật để các nhà nghiên cứu, giảng viên trao đổi những kết quả nghiên cứu mới, chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy và thảo luận những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn giáo dục tiếng Trung Quốc hiện nay.