Trao quyền chọn ngoại ngữ cho trường nghề giúp giảm áp lực cho người học

Đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp

Bộ GD&ĐT đang tiến hành lấy ý kiến về dự thảo quy định mới, trong đó đề xuất: "Thủ trưởng cơ sở giáo dục nghề nghiệp quyết định lựa chọn ngoại ngữ phù hợp với yêu cầu thực tiễn đào tạo".

Đây được xem là bước chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng tự chủ hóa giáo dục, cởi bỏ "chiếc áo" cơ chế vốn đã không còn vừa vặn với tốc độ phát triển của thị trường lao động. Quy định này khi đi vào thực tế sẽ tạo ra những chuyển biến sâu sắc, mang lại cơ hội đột phá lẫn bài toán hóc búa cho cả người học và các cơ sở đào tạo.

TS Nguyễn Phong Tân - Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công thương Hà Nội cho rằng, đào tạo ngoại ngữ theo ngành nghề được đặt hàng hoặc nhà trường định hướng cho thị trường là phù hợp với thực tế.

Lâu nay, tiếng Anh gần như là lựa chọn mặc định trong cấu phần môn ngoại ngữ bắt buộc tại các cơ sở đào tạo. Tuy nhiên, xu hướng dịch chuyển lao động quốc tế lại cho thấy một bức tranh đa sắc màu hơn thế. Việc trao quyền quyết định cho người đứng đầu cơ sở giáo dục nghề nghiệp trước hết là một giải pháp giúp các trường tự "cởi trói".

Khi được toàn quyền lựa chọn, hiệu trưởng các trường nghề có thể căn cứ trực tiếp vào chuẩn đầu ra và đơn đặt hàng của doanh nghiệp đối tác. Ví dụ, một trường cao đẳng tại Hải Phòng hay Bắc Ninh – nơi tập trung các tập đoàn lớn của Hàn Quốc, Nhật Bản hoàn toàn có thể chọn tiếng Hàn hoặc tiếng Nhật làm ngoại ngữ chính thức.

"Sự thay đổi này giúp chương trình đào tạo tiệm cận sát sườn với thực tế sản xuất, biến ngoại ngữ từ một môn học điều kiện thành một công cụ sinh tồn và phát triển trực tiếp của học viên tại nơi làm việc" - TS Nguyễn Phong Tân nhấn mạnh.

Theo góc nhìn của TS Nguyễn Văn Hạng - Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ (Bắc Ninh), trong bối cảnh tuyển sinh trường nghề gặp nhiều cạnh tranh như hiện nay, những trường đón đầu xu hướng, cam kết được đầu ra việc làm nhờ đào tạo đúng ngoại ngữ mà doanh nghiệp cần sẽ chiếm ưu thế tuyệt đối.

Đây là cơ hội để các trường xây dựng thương hiệu mang tính đặc trưng như trường chuyên đào tạo nhân lực cho thị trường Đức, trường chuyên cung ứng nguồn lao động cho các dự án của Đài Loan (Trung Quốc)...

Thầy Hạng cho biết, lợi ích lớn nhất đối với học viên là tính thực dụng của kiến thức. Thay vì chật vật học ngoại ngữ khác nhưng khi ra trường lại làm kỹ thuật viên trong một nhà máy công nghệ của Đài Loan vốn sử dụng tiếng Trung, người học nay được trang bị đúng ngôn ngữ phục vụ công việc.

"Sự am hiểu về thuật ngữ chuyên ngành bằng chính ngôn ngữ của nước bản xứ - nơi đặt trụ sở tập đoàn mẹ sẽ góp phần giúp học viên nâng cao năng lực cạnh tranh, dễ dàng đạt mức lương khởi điểm cao hơn và có cơ hội thăng tiến nhanh lên các vị trí quản lý tầm trung như tổ trưởng, trưởng ca", thầy Nguyễn Văn Hạng trao đổi.

Những áp lực phải đối mặt

Thầy Nguyễn Văn Hạng chia sẻ, nhà trường đào tạo 4 ngoại ngữ chính: Anh, Trung, Nhật, Hàn cho sinh viên lựa chọn theo khoa ngành hoặc mong muốn của các em sau này muốn làm việc cho doanh nghiệp của nước nào. Tuy nhiên, việc triển khai đào tạo cả 4 ngoại ngữ cùng lúc cũng làm cho các trường thêm áp lực về nguồn giảng viên, quản lý và đảm bảo chất lượng đào tạo.

Khi được tự quyết, thủ trưởng cơ sở giáo dục nghề nghiệp phải đối mặt với bài toán tuyển dụng, đãi ngộ đội ngũ giảng viên ngoại ngữ mới và đầu tư giáo trình chuẩn hóa. Nếu chuyển dịch vội vã từ tiếng Anh sang một ngôn ngữ khác mà không chuẩn bị kỹ về hạ tầng sư phạm, các trường rất dễ rơi vào tình trạng "xôi hỏng bỏng không", chất lượng dạy không đảm bảo.

Từ thực tế quản lý, thầy Trần Phương - Hiệu trưởng Trường Trung cấp Việt Giao (TPHCM) nhìn nhận, khi ngoại ngữ được gắn liền với ngữ cảnh nghề nghiệp và sở thích (như văn hóa K-Pop, ẩm thực Nhật, phim ảnh Trung Hoa), người học sẽ chủ động và hào hứng hơn rất nhiều so với việc phải nhồi nhét ngữ pháp học thuật hàn lâm.

Học viên Trường Trung cấp Việt Giao thực hành các kỹ năng nghề nghiệp liên quan đến Bếp. Ảnh: NTCC.

Là đơn vị luôn kiên trì với triết lý đào tạo bám sát nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, Trường Trung cấp Việt Giao sở hữu nhiều lợi thế để hiện thực hóa tinh thần của dự thảo này. Đối với các ngành có thế mạnh cốt lõi của trường như Quản trị Khách sạn, Quản trị Bếp - Ẩm thực, Hướng dẫn du lịch hay Quản trị dịch vụ giải trí - thể thao, đối tượng khách hàng và các tập đoàn liên kết vốn rất đa dạng về quốc tịch.

Nếu dự thảo được thông qua, nhà trường có thể linh hoạt đưa tiếng Trung, tiếng Hàn hay tiếng Nhật thành ngôn ngữ chính thức hoặc tự chọn bắt buộc cho từng chuyên ngành cụ thể, giúp sinh viên ra trường đáp ứng ngay tiêu chuẩn của các nhà tuyển dụng lớn. Đồng thời, nhà trường có thể dễ dàng ký kết, mở rộng các chương trình trao đổi học viên và thực tập thực tế tại các quốc gia trong khu vực.

"Quy định mới cho phép nhà trường thiết kế riêng các khóa học ngôn ngữ - văn hóa mang tính chuyên biệt cho nhóm học viên có nguyện vọng làm việc tại nước ngoài, giúp các em không chỉ vững nghề mà còn tự tin hội nhập văn hóa sở tại như đi làm tại Singapore, Malaysia, Thái Lan cho học viên khối ngành Quản trị khách sạn, Du lịch, Bếp...", thầy Trần Phương thông tin.

Dưới góc độ chuyên gia, PGS.TS Trần Thị Minh Hằng - chuyên gia cao cấp tại Học viện Quản lý giáo dục cho biết, người đứng đầu cơ sở giáo dục nghề nghiệp không thể chọn ngoại ngữ dựa trên cảm tính hoặc xu hướng ngắn hạn của một vài doanh nghiệp nhỏ lẻ. Việc lựa chọn phải dựa trên các nghiên cứu định lượng về dòng vốn đầu tư dài hạn tại địa phương và khu vực lân cận trong vòng 5-10 năm tới.

"Đề xuất cho phép thủ trưởng cơ sở giáo dục nghề nghiệp tự quyết định lựa chọn ngoại ngữ phù hợp là một tư duy quản lý hiện đại, dám nhìn thẳng vào sự đa dạng của thị trường lao động thời kỳ hội nhập. Nó phá vỡ tính rập khuôn, mang lại cơ hội lớn để các trường nghề bứt phá và người học tiếp cận nhanh nhất với việc làm. Để chính sách này phát huy tối đa hiệu quả, quyền tự quyết phải luôn song hành với năng lực quản trị và trách nhiệm giải trình" - PGS.TS Trần Thị Minh Hằng phân tích thêm.

Sinh viên Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ (Bắc Ninh) trong giờ học trên lớp. Ảnh: Đình Tuệ.

Đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp

Những áp lực phải đối mặt

"Đề xuất cho phép thủ trưởng cơ sở giáo dục nghề nghiệp tự quyết định lựa chọn ngoại ngữ phù hợp là một tư duy quản lý hiện đại, dám nhìn thẳng vào sự đa dạng của thị trường lao động thời kỳ hội nhập. Nó phá vỡ tính rập khuôn, mang lại cơ hội lớn để các trường nghề bứt phá và người học tiếp cận nhanh nhất với việc làm. Để chính sách này phát huy tối đa hiệu quả, quyền tự quyết phải luôn song hành với năng lực quản trị và trách nhiệm giải trình" - PGS.TS Trần Thị Minh Hằng phân tích thêm.