Tận dụng ưu điểm AI

Đang áp dụng điểm danh bằng khuôn mặt nhờ công nghệ AI, ông Nguyễn Trung Kiên - Hiệu trưởng Trường THPT Hoài Đức A (xã Hoài Đức, Hà Nội), cho biết trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ như hiện nay, nhà trường xác định việc áp dụng AI trong quản lý và giảng dạy vô cùng cần thiết. Các thầy cô tích hợp năng lực số trong dạy học và sử dụng nhiều phương pháp, công cụ hữu ích nhằm nâng cao hiệu quả bài dạy, giúp học sinh dễ hiểu bài hơn.

Trong học kỳ II, nhà trường sẽ phát động cuộc thi “Chia sẻ công cụ AI mà thầy cô tâm đắc nhất” để cùng trao đổi kinh nghiệm giảng dạy nhờ các công cụ hỗ trợ như ChatGPT, Gemini, Video AI…; đồng thời mời chuyên gia về trường dạy về AI cho giáo viên. Công tác xây dựng trường học số, hồ sơ điện tử, học liệu số, học bạ số, sổ điểm điện tử cho cả giáo viên và học sinh cũng được đẩy mạnh giúp lưu trữ và quản lý tốt hơn.

Theo bà Nguyễn Thị Lý - Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Du (phường Đại Mỗ, Hà Nội), nhằm bắt kịp dòng chảy công nghệ 4.0, đơn vị này đã chủ động đưa các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) vào quy trình vận hành giảng dạy; tích hợp đa dạng vào hoạt động sư phạm nhằm tối ưu hóa hiệu suất.

Cụ thể, AI hỗ trợ ngôn ngữ và tư duy như ChatGPT (OpenAI), Gemini (Google) dùng để soạn thảo giáo án, xây dựng kịch bản bài giảng và gợi ý ý tưởng sáng tạo. Thiết kế và trực quan hóa bằng việc chuyển đổi nội dung văn bản thành các bài thuyết trình sinh động, chuyên nghiệp chỉ trong thời gian ngắn nhờ công cụ Gamma AI.

“Thầy trò có thể sáng tạo đa phương tiện cả về hình ảnh và video, nhất là các công cụ tạo ảnh như Leonardo.ai hoặc Canva Magic Design. Đồng thời, giáo viên bắt đầu ứng dụng các công cụ tạo video như HeyGen, Kling để biến những hình ảnh tĩnh thành thước phim sinh động. Đó là những lợi điểm của AI mà chúng ta hoàn toàn có thể khai thác”, bà Nguyễn Thị Lý nhấn mạnh.

Từ thực tiễn giảng dạy, cô Đào Vân Trang - Tổ trưởng Tổ Tiếng Anh, Trường Tiểu học Đô thị Sài Đồng (phường Phúc Lợi, Hà Nội), cho rằng đáp ứng yêu cầu của thời đại số, nhà trường là một trong những đơn vị tiên phong ứng dụng mô hình chuyển đổi số mạnh mẽ và áp dụng công nghệ AI để cá nhân hóa việc học cho học sinh.

Học sinh được tiếp cận AI dưới sự định hướng của giáo viên, sử dụng AI dưới góc độ người trợ lý thông minh thay vì công cụ giải hộ bài tập. Thầy cô hướng dẫn các em sử dụng AI để tra cứu mở rộng kiến thức, tóm tắt các văn bản dài và rèn luyện kỹ năng tự học. Học sinh được học cách trích dẫn nguồn, kiểm chứng thông tin từ AI bằng tư duy phản biện để tránh việc tin vào những dữ liệu sai lệch.

Tận dụng chứ không phụ thuộc

Theo góc nhìn của bà Lê Thị Thu Hường - thành viên Mạng lưới Quản lý giáo dục không biên giới (EdulightenUp), trong một thế giới công nghệ bùng nổ như hiện nay, mỗi nhà trường cần tỉnh táo để lựa chọn những môn học, đối tượng học sinh phù hợp để áp dụng phần mềm AI, trong đó có ứng dụng “Gia sư AI - AI Tutor”.

Thông tư 02/2025 của Bộ GD&ĐT ban hành ngày 24/1/2025 quy định khung năng lực số cho người học nêu rõ, năng lực số là khả năng sử dụng công nghệ số để hoàn thành nhiệm vụ cụ thể hoặc để giải quyết vấn đề trong thực tiễn. Khung năng lực số cho người học bao gồm 6 miền năng lực với 24 năng lực thành phần, được chia thành 4 trình độ từ cơ bản đến chuyên sâu theo 8 bậc khác nhau.

“Vai trò của AI thì ai cũng rõ. Tuy nhiên, để sử dụng các ứng dụng liên quan đến AI Tutor thì cần căn cứ vào mức độ tin cậy, tính chính xác khi phân tích mức độ nhận thức của từng đối tượng học sinh. Nếu chúng ta áp dụng tùy hứng mà thiếu sự đánh giá thì viễn cảnh tạo ra những học trò lười tư duy và quá phụ thuộc vào AI là hoàn toàn có thể xảy ra”, bà Lê Thị Thu Hường khuyến cáo.

Nhận định về điều này, ông Đoàn Minh Châu – Hiệu trưởng Trường THPT Xuân Phương (phường Xuân Phương, Hà Nội), cho hay việc giáo viên sử dụng các công cụ AI vào giảng dạy góp phần làm cho bài dạy trở nên sinh động, trực quan hơn so với “dạy chay” như trước đây. Học sinh có thể được thầy cô hướng dẫn dùng một số phần mềm AI để giải thích những hiện tượng vật lí, hóa học trong tự nhiên.

Công nghệ AI có thể biến những kiến thức khô khan thành hình ảnh, video sống động, giúp học trò ghi nhớ lâu hơn. Giáo viên không còn mất hàng giờ để tìm kiếm ảnh minh họa hay dựng clip thủ công. Mỗi học sinh có thể yêu cầu AI giải thích bài tập theo phong cách mình dễ hiểu nhất. Dù vậy, con người vẫn là yếu tố cốt lõi, AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ chứ không thể thay thế vị trí người thầy.

Nếu thiếu sự kiểm soát, học sinh có thể quá sa đà vào việc sử dụng các công cụ tạo ảnh/video mà quên đi bản chất kiến thức; bị phụ thuộc vào AI như 1 công cụ để giải hộ bài tập. Độ tin cậy của dữ liệu trong AI cũng cần xem xét vì đôi khi, hình ảnh và video do AI tạo ra có những chi tiết sai lệch... Một số công cụ AI tạo video chất lượng cao vẫn đòi hỏi chi phí bản quyền khá lớn.