Chuyên gia cảnh báo tấn công mạng và an toàn thông tin thi tốt nghiệp THPT trên máy tính

(CLO) Trong năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) sẽ lần đầu tiên thử nghiệm tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính với quy mô 100.000 thí sinh.

Trao đổi cùng phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, PGS .TS Vũ Duy Hải, Trưởng Ban Tuyển sinh - Hướng nghiệp, Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết đây là bước tập dượt quan trọng trong lộ trình đổi mới kỳ thi, hứa hẹn nhiều ưu điểm song cũng đặt ra bài toán công bằng và năng lực hạ tầng.



+Bộ GD&ĐT dự kiến trong tháng 4-5/2026 sẽ thử nghiệm câu hỏi thi tốt nghiệp THPT trên máy tính với quy mô khoảng 100.000 thí sinh. Theo ông, đợt thử nghiệm này sẽ giải quyết được những vấn đề cốt lõi nào và còn giới hạn ở đâu?

-Theo tôi, đợt thử nghiệm này sẽ có nhiều ý nghĩa. Đối với học sinh và thầy cô sẽ được làm quen với hình thức thi tốt nghiệp mới trên máy tính. Đối với cơ quan quản lý là cơ hội để kiểm tra về cơ sở hạ tầng liên quan, quy trình tổ chức 1 bài thi trên máy tính.

+Kinh nghiệm từ các kỳ thi đánh giá năng lực, tư duy trên máy tính của Đại hoc Bách khoa Hà Nội năm 2025 cho thấy nhiều ưu điểm (với gần 28.700 thí sinh tham gia, hơn 55.300 lượt thi). Tuy nhiên, lo ngại lớn nhất hiện nay vẫn là làm sao bảo đảm sự công bằng giữa hai hình thức thi. Theo ông, chìa khóa nào để tránh chênh lệch về chất lượng, tạo sự công bằng tuyệt đối giữa thi trên giấy và trên máy?

-Vấn đề quan trọng nhất khi tổ chức thi trong nhiều đợt thi khác nhau là vấn đề cân bằng giữa các đề thi để đảm bảo tính công bằng cho các thí sinh. Vì vậy cần phải áp dụng các công nghệ khảo thí hiện đại để giải quyết việc này. Đối với kỳ thi TSA (Kỳ thi đánh giá tư duy) của Đại hoc Bách khoa Hà Nội đang áp dụng phương pháp chấm điểm IRT nhiều tham số.

+Ngân hàng đề thi được coi là “trái tim” của kỳ thi. Ông đánh giá ra sao về yêu cầu xây dựng một ngân hàng đề thi chuẩn hóa, đủ lớn, đủ bảo mật trong bối cảnh thời gian chuẩn bị không còn nhiều?

-Đối với quy trình tổ chức thi trên máy thì việc xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hoá là bước rất cần thiết và quan trọng. Tuy nhiên kỳ thi tốt nghiệp đã được tổ chức trong nhiều năm nay, lực lượng chuyên gia thiết kế câu hỏi đông đảo, có nhiều kinh nghiệm nên việc Bộ GD&ĐT tổ chức triển khai nội dung này không phải là vấn đề lớn. Tuy nhiên cần phải có quy trình thiết kế câu hỏi chuẩn hoá thống nhất chung.



+Cách nào để giải bài toán hạ tầng mà vẫn đảm bảo kỳ thi diễn ra an toàn, hiệu quả?

-Việc tổ chức thi tốt nghiệp trên máy tính cho cả triệu học sinh về cơ bản sẽ phải tổ chức thi trong nhiều đợt và tại nhiều địa điểm khác nhau. Do vậy cần phải huy động nguồn lực về máy tính và công nghệ thông tin, truyền thông của cả hệ thống giáo dục. Nguồn lực hiện có của các cơ sở giáo dục đại học và các trường THPT mới đáp ứng được một phần, vì vậy cần có thêm sự đầu tư đặc biệt là từ các Sở GD&ĐT.

+Bên cạnh những thách thức, thi trên máy tính hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích: ra kết quả nhanh, giảm gian lận, tăng bảo mật... Ông có thể phân tích rõ hơn đâu là ưu điểm nổi bật nhất, tác động trực tiếp đến chất lượng kỳ thi?

-Việc tổ chức thi trên máy sẽ mang lại nhiều ưu điểm hơn so với việc tổ chức thi trên giấy thể hiện ở cả khâu quản lý khâu tổ chức thi. Trong khâu quản lý sẽ thuận tiện, đơn giản, tiết kiệm, tăng được tính bảo mật thông tin, dữ liệu. Trong khâu tổ chức thi sẽ tin gọn, hiệu quả, nhanh chóng, chính xác, đặc biệt là vấn đề gian lận trong thi cử. Tuy nhiên cần phải đảm bảo các công nghệ và kỹ thuật đi cùng để ngăn chặn các vấn đề tấn công mạng và an toàn thông tin.

+Theo lộ trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đến tháng 6/2027 sẽ tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính tại các điểm có đủ điều kiện và tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên giấy tại các điểm thi khác. Với thực tế nguồn lực hiện nay, theo ông, kịch bản này có khả thi không, và cần điều chỉnh gì để tránh tình trạng “nửa vời”?

Theo tôi đây là giải pháp hài hoà và cần thiết trong kế hoạch tổng thể cho lộ trình thi toàn bộ trên máy tính cho hàng triệu học sinh tốt nghiệp. Đối với các thành phố lớn có nhiều trường đại học trên địa bàn thì việc tận dụng cơ sở vật chất để tổ chức thi là hết sức thuận lợi. Tuy nhiên với tỉnh, thành có không có nhiều trường đại học trên địa bàn hoặc chưa có cơ sở vật chất để tổ chức thi trên máy thì cần phải có thêm thời gian để chuẩn bị.

+Xin trân trọng cảm ơn PGS .TS Vũ Duy Hải!

Trao đổi cùng phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, PGS .TS Vũ Duy Hải, Trưởng Ban Tuyển sinh - Hướng nghiệp, Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết đây là bước tập dượt quan trọng trong lộ trình đổi mới kỳ thi, hứa hẹn nhiều ưu điểm song cũng đặt ra bài toán công bằng và năng lực hạ tầng.



+Bộ GD&ĐT dự kiến trong tháng 4-5/2026 sẽ thử nghiệm câu hỏi thi tốt nghiệp THPT trên máy tính với quy mô khoảng 100.000 thí sinh. Theo ông, đợt thử nghiệm này sẽ giải quyết được những vấn đề cốt lõi nào và còn giới hạn ở đâu?

-Theo tôi, đợt thử nghiệm này sẽ có nhiều ý nghĩa. Đối với học sinh và thầy cô sẽ được làm quen với hình thức thi tốt nghiệp mới trên máy tính. Đối với cơ quan quản lý là cơ hội để kiểm tra về cơ sở hạ tầng liên quan, quy trình tổ chức 1 bài thi trên máy tính.

+Kinh nghiệm từ các kỳ thi đánh giá năng lực, tư duy trên máy tính của Đại hoc Bách khoa Hà Nội năm 2025 cho thấy nhiều ưu điểm (với gần 28.700 thí sinh tham gia, hơn 55.300 lượt thi). Tuy nhiên, lo ngại lớn nhất hiện nay vẫn là làm sao bảo đảm sự công bằng giữa hai hình thức thi. Theo ông, chìa khóa nào để tránh chênh lệch về chất lượng, tạo sự công bằng tuyệt đối giữa thi trên giấy và trên máy?

-Vấn đề quan trọng nhất khi tổ chức thi trong nhiều đợt thi khác nhau là vấn đề cân bằng giữa các đề thi để đảm bảo tính công bằng cho các thí sinh. Vì vậy cần phải áp dụng các công nghệ khảo thí hiện đại để giải quyết việc này. Đối với kỳ thi TSA (Kỳ thi đánh giá tư duy) của Đại hoc Bách khoa Hà Nội đang áp dụng phương pháp chấm điểm IRT nhiều tham số.

+Ngân hàng đề thi được coi là “trái tim” của kỳ thi. Ông đánh giá ra sao về yêu cầu xây dựng một ngân hàng đề thi chuẩn hóa, đủ lớn, đủ bảo mật trong bối cảnh thời gian chuẩn bị không còn nhiều?

-Đối với quy trình tổ chức thi trên máy thì việc xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hoá là bước rất cần thiết và quan trọng. Tuy nhiên kỳ thi tốt nghiệp đã được tổ chức trong nhiều năm nay, lực lượng chuyên gia thiết kế câu hỏi đông đảo, có nhiều kinh nghiệm nên việc Bộ GD&ĐT tổ chức triển khai nội dung này không phải là vấn đề lớn. Tuy nhiên cần phải có quy trình thiết kế câu hỏi chuẩn hoá thống nhất chung.



+Cách nào để giải bài toán hạ tầng mà vẫn đảm bảo kỳ thi diễn ra an toàn, hiệu quả?

-Việc tổ chức thi tốt nghiệp trên máy tính cho cả triệu học sinh về cơ bản sẽ phải tổ chức thi trong nhiều đợt và tại nhiều địa điểm khác nhau. Do vậy cần phải huy động nguồn lực về máy tính và công nghệ thông tin, truyền thông của cả hệ thống giáo dục. Nguồn lực hiện có của các cơ sở giáo dục đại học và các trường THPT mới đáp ứng được một phần, vì vậy cần có thêm sự đầu tư đặc biệt là từ các Sở GD&ĐT.

+Bên cạnh những thách thức, thi trên máy tính hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích: ra kết quả nhanh, giảm gian lận, tăng bảo mật... Ông có thể phân tích rõ hơn đâu là ưu điểm nổi bật nhất, tác động trực tiếp đến chất lượng kỳ thi?

-Việc tổ chức thi trên máy sẽ mang lại nhiều ưu điểm hơn so với việc tổ chức thi trên giấy thể hiện ở cả khâu quản lý khâu tổ chức thi. Trong khâu quản lý sẽ thuận tiện, đơn giản, tiết kiệm, tăng được tính bảo mật thông tin, dữ liệu. Trong khâu tổ chức thi sẽ tin gọn, hiệu quả, nhanh chóng, chính xác, đặc biệt là vấn đề gian lận trong thi cử. Tuy nhiên cần phải đảm bảo các công nghệ và kỹ thuật đi cùng để ngăn chặn các vấn đề tấn công mạng và an toàn thông tin.

+Theo lộ trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đến tháng 6/2027 sẽ tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính tại các điểm có đủ điều kiện và tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên giấy tại các điểm thi khác. Với thực tế nguồn lực hiện nay, theo ông, kịch bản này có khả thi không, và cần điều chỉnh gì để tránh tình trạng “nửa vời”?

Theo tôi đây là giải pháp hài hoà và cần thiết trong kế hoạch tổng thể cho lộ trình thi toàn bộ trên máy tính cho hàng triệu học sinh tốt nghiệp. Đối với các thành phố lớn có nhiều trường đại học trên địa bàn thì việc tận dụng cơ sở vật chất để tổ chức thi là hết sức thuận lợi. Tuy nhiên với tỉnh, thành có không có nhiều trường đại học trên địa bàn hoặc chưa có cơ sở vật chất để tổ chức thi trên máy thì cần phải có thêm thời gian để chuẩn bị.

+Xin trân trọng cảm ơn PGS .TS Vũ Duy Hải!