Cần đồng bộ giải pháp để dạy Toán bằng tiếng Anh đi vào thực chất

Khoảng cách giữa chủ trương và thực tiễn

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và triển khai Chương trình GDPT 2018, nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh là yêu cầu đặt ra đối với giáo dục phổ thông. Với đặc thù về tính logic và hệ thống ký hiệu có tính quốc tế cao, môn Toán được xem là một trong những môn học có điều kiện triển khai dạy học bằng tiếng Anh hoặc tích hợp nội dung và ngôn ngữ (CLIL).

Tuy nhiên, theo thầy Vũ Ngọc Hoà, giáo viên Trường THPT Ngô Quyền (Đồng Nai), thực tiễn triển khai tại nhiều cơ sở giáo dục phổ thông cho thấy còn khoảng cách giữa chủ trương và kết quả thực hiện.

Từ thực tiễn đơn vị công tác, thầy Vũ Ngọc Hòa nhận định, chủ trương đẩy mạnh dạy học các môn khoa học bằng tiếng Anh được quán triệt từ cấp Sở GD&ĐT đến các nhà trường và tổ chuyên môn; tuy nhiên, quá trình thực hiện ở cơ sở chủ yếu vẫn mang tính chất của một hoạt động vận động, phong trào.

Một trong những bất cập là đội ngũ giáo viên Toán chưa có được hệ thống văn bản hướng dẫn chuyên môn đủ cụ thể về chuẩn chương trình, thời lượng tích hợp hay khung đánh giá năng lực học sinh khi học Toán bằng tiếng Anh. Vì vậy, việc triển khai ở nhiều nơi vẫn theo hướng tự tìm hiểu, tự xây dựng và vừa thực hiện vừa điều chỉnh.

Động lực học tập của học sinh cũng là vấn đề cần được quan tâm. Do chưa có các kỳ thi chuẩn hóa hoặc tiêu chí đánh giá bắt buộc đối với năng lực Toán bằng tiếng Anh trong hệ thống thi cử quốc gia, học sinh và phụ huynh có thể xem đây là hoạt động ngoại khóa hoặc trải nghiệm. Khi kết quả đầu ra chưa gắn với một cơ chế đánh giá cụ thể, việc đầu tư thời gian và công sức cho nội dung này khó tạo được động lực đủ mạnh.

Trong khi đó, giáo viên tiên phong triển khai dạy học Toán bằng tiếng Anh phải đảm nhận thêm nhiều công việc như thiết kế bài giảng song ngữ, xây dựng hệ thống thuật ngữ và điều chỉnh phương pháp dạy học. Theo thầy Hoà, chính sách hỗ trợ, giảm định mức giờ dạy hoặc phụ cấp chuyên môn đặc thù cho nhóm giáo viên này chưa tương xứng với khối lượng công việc.

Công tác bồi dưỡng giáo viên cũng cần một lộ trình dài hơi hơn. Các hoạt động tập huấn hiện nay, theo nhận định của thầy Hoà, còn thiên về ngắn hạn, hội thảo bề nổi, chưa hình thành được lộ trình phát triển đồng thời năng lực tiếng Anh và năng lực sư phạm tích hợp CLIL cho đội ngũ giáo viên cốt cán.

Từ những vấn đề trên, thầy Hoà cho rằng nếu việc dạy học Toán bằng tiếng Anh chỉ dừng ở mức vận động phong trào, hoạt động này khó tạo chuyển biến về chất, đồng thời có thể làm phát sinh áp lực cho giáo viên và lãng phí nguồn lực.

Thầy Vũ Ngọc Hoà và học trò Trường THPT Ngô Quyền trong giờ dạy Toán bằng tiếng Anh.

Cần đồng bộ chính sách, đánh giá và bồi dưỡng

Theo thầy Vũ Ngọc Hoà, để dạy học Toán bằng tiếng Anh chuyển từ hình thức sang thực chất, trước hết cần hoàn thiện hành lang pháp lý và các hướng dẫn chuyên môn. Bộ và Sở GD&ĐT cần có hướng dẫn cụ thể về khung chương trình, tỷ lệ thời lượng tích hợp tiếng Anh trong phân phối chương trình môn Toán, cũng như tiêu chí đánh giá năng lực giải quyết vấn đề toán học bằng tiếng Anh. Đây sẽ là cơ sở để các nhà trường xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp.

Cùng với đó, cần đổi mới kiểm tra, đánh giá để tạo động lực học tập thực chất. Theo đề xuất của thầy Hoà, có thể nghiên cứu đưa nội dung Toán bằng tiếng Anh vào các kỳ thi học sinh giỏi các cấp hoặc thiết kế câu hỏi định hướng tư duy logic bằng tiếng Anh trong các bài kiểm tra định kỳ, khảo sát chất lượng.

Khi năng lực này có mối liên hệ với những cơ hội học tập cụ thể như học bổng hoặc du học, học sinh sẽ có thêm động lực đầu tư cho việc học.

Một yêu cầu khác là xây dựng chính sách hỗ trợ và ghi nhận đối với giáo viên tiên phong. Nhà nước và nhà trường cần nghiên cứu cơ chế phù hợp về tài chính, giảm định mức tiết dạy đối với giáo viên trực tiếp giảng dạy Toán bằng tiếng Anh. Những nhà giáo có sáng kiến, thành tích trong đổi mới phương pháp cũng cần được ghi nhận thông qua các hình thức thi đua, khen thưởng phù hợp.

Đặc biệt, cần xây dựng Đề án bồi dưỡng dài hạn cho giáo viên Toán. Lộ trình này phải song hành hai mục tiêu: chuẩn hóa năng lực tiếng Anh chuyên ngành (thuật ngữ toán học, kỹ năng giao tiếp sư phạm bằng tiếng Anh) và tập huấn phương pháp tiếp cận sư phạm hiện đại. Đồng thời, cần tạo điều kiện để giáo viên được tham gia các cộng đồng học tập chuyên môn (Professional Learning Community) nhằm chia sẻ học liệu, giáo án và kinh nghiệm thực tế.

Dạy học Toán bằng tiếng Anh, theo thầy Vũ Ngọc Hoà, là một hướng đi phù hợp với yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số. Tuy nhiên, để chủ trương này không dừng ở việc vận động, cách tiếp cận cần chuyển từ thúc đẩy phong trào sang xây dựng thể chế và hỗ trợ nguồn lực.
Chỉ khi có sự đồng bộ từ hành lang pháp lý, cơ chế đánh giá đến chính sách đãi ngộ nhà giáo, chúng ta mới kỳ vọng tạo ra một bước đột phá thực sự trong giáo dục phổ thông

Thầy Vũ Ngọc Hoà trong giờ dạy Toán bằng tiếng Anh.

Khoảng cách giữa chủ trương và thực tiễn

Cần đồng bộ chính sách, đánh giá và bồi dưỡng

Khi năng lực này có mối liên hệ với những cơ hội học tập cụ thể như học bổng hoặc du học, học sinh sẽ có thêm động lực đầu tư cho việc học.

Dạy học Toán bằng tiếng Anh, theo thầy Vũ Ngọc Hoà, là một hướng đi phù hợp với yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số. Tuy nhiên, để chủ trương này không dừng ở việc vận động, cách tiếp cận cần chuyển từ thúc đẩy phong trào sang xây dựng thể chế và hỗ trợ nguồn lực.
Chỉ khi có sự đồng bộ từ hành lang pháp lý, cơ chế đánh giá đến chính sách đãi ngộ nhà giáo, chúng ta mới kỳ vọng tạo ra một bước đột phá thực sự trong giáo dục phổ thông