Nhà trường, doanh nghiệp nuôi dưỡng đam mê sáng tạo

Từ một ý tưởng xuất phát từ chiếc sạc điện thoại có mùi khét, Firesense AI đã trở thành dự án giành giải Nhất lĩnh vực Công nghiệp, chế tạo và trí tuệ nhân tạo tại Cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” năm 2026.

Nhưng nếu nhìn sâu hơn phía sau giải thưởng ấy, có thể thấy thành quả không chỉ đến từ một ý tưởng hay hay một sản phẩm công nghệ có tính ứng dụng. Đó còn là hành trình của những học sinh được đặt trong một môi trường giáo dục khuyến khích sáng tạo, được trao cơ hội thử nghiệm và được đồng hành bởi những người thầy sẵn sàng đi cùng các em đến cùng với đam mê nghiên cứu.

Những bài học bắt đầu từ các lần thử nghiệm

Nhìn lại hành trình thực hiện Firesense AI, các thành viên trong nhóm đều nhớ đến những ngày miệt mài nghiên cứu hơn là khoảnh khắc bước lên bục nhận giải.

Hành trình hiện thực hóa Firesense AI không chỉ gói gọn trong những giờ học trên lớp. Để hoàn thiện sản phẩm, các thành viên trong nhóm đã dành nhiều thời gian nghiên cứu tài liệu, trao đổi chuyên môn và liên tục điều chỉnh các phương án kỹ thuật. Có những giai đoạn, các em phải làm việc đến tối muộn để hoàn thiện mô hình, bổ sung dữ liệu và chuẩn bị cho các vòng thi.

Thầy Phùng Văn Kiệm – giáo viên hướng dẫn dự án cho biết những ngày đầu tham gia cuộc thi, học sinh còn khá bỡ ngỡ với việc tìm kiếm ý tưởng, xây dựng đề tài và trình bày nghiên cứu. “Thầy cô không chỉ hướng dẫn kiến thức chuyên môn mà còn rèn luyện cho các em tinh thần kiên trì, kỹ năng làm việc nhóm và tư duy giải quyết vấn đề. Có những giai đoạn phải ở lại rất muộn để chỉnh sửa mô hình và thử nghiệm nhiều lần mới có thể đạt được kết quả mong muốn”, thầy Kiệm chia sẻ.

Theo thầy Kiệm, điều khiến thầy cô tự hào nhất không phải là giải thưởng mà là sự trưởng thành của học sinh sau hành trình ấy.

“Điều khiến thầy cô tự hào nhất không phải là giải thưởng mà là sự trưởng thành, sự tự tin và niềm đam mê nghiên cứu khoa học mà các em có được sau cuộc thi”, thầy Kiệm nói.

Những trải nghiệm đó giúp học sinh hiểu rằng nghiên cứu khoa học không phải con đường bằng phẳng. Mỗi kết quả đều phải đánh đổi bằng thời gian, sự kiên trì và khả năng vượt qua thất bại.

Nguồn nhân lực công nghệ tương lai

Nếu người thầy là người truyền cảm hứng thì môi trường giáo dục và sự đồng hành của xã hội lại là điều kiện để những ý tưởng của học sinh có cơ hội phát triển.

Các thành viên dự án luôn nhận được sự hỗ trợ của các thầy cô, nhà trường và bạn bè.

Trong quá trình hoàn thiện Firesense AI, nhóm học sinh không chỉ nhận được sự hỗ trợ từ nhà trường mà còn được kết nối với doanh nghiệp công nghệ.

Tháng 2/2026, dự án nhận được bảo trợ từ Công ty Cổ phần Giải pháp Công nghệ Giáo dục PHX và Công ty Cổ phần Dịch vụ và Thương mại 3H Việt Nam. Việc đồng hành của doanh nghiệp được kỳ vọng góp phần tăng cường nguồn lực, hỗ trợ nhóm hoàn thiện sản phẩm và mở rộng cơ hội phát triển dự án trong tương lai.

Sự kiện ký kết có sự tham dự của đại diện doanh nghiệp, Ban Giám hiệu nhà trường, giáo viên hướng dẫn, học sinh dự thi và phụ huynh. Điều đó cho thấy việc phát triển nguồn nhân lực công nghệ không còn là nhiệm vụ riêng của nhà trường mà đang cần sự chung tay của nhiều chủ thể trong xã hội.

Với CEO dự án Phạm Nguyễn An Chi, giải thưởng quốc gia không phải đích đến cuối cùng.

“Khi đạt giải Nhất, điều đầu tiên em nghĩ tới đó là sự biết ơn. Em nghĩ không ai đi được xa nếu chỉ đi một mình. Với em, nhà trường và thầy cô là người mở ra cánh cửa, cho em biết những sân chơi đó tồn tại và tạo điều kiện để em bước vào. Bạn bè là người đồng hành thực sự trong từng đêm làm việc, từng lần tranh luận để dự án tốt hơn. Còn cha mẹ, đó là chỗ dựa mà em không bao giờ phải giải thích lý do. Dù em thành công hay thất bại, em biết về nhà vẫn có người chờ. Từ sâu thẳm lòng mình, em luôn trân trọng, biết ơn và giữ gìn”, An Chi chia sẻ.

Theo An Chi, điều quý giá nhất mà cuộc thi mang lại không chỉ là giải thưởng mà còn là những kỹ năng và trải nghiệm cho tương lai.

“Em không có một bản vẽ cố định về tương lai, nhưng có một điều em khá chắc đó là mong muốn làm ra thứ gì đó có ích không chỉ trên giấy, mà là thứ thực sự giải quyết được vấn đề của cuộc sống. Dù đi theo hướng nghiên cứu hay khởi nghiệp, em muốn mình là người dám bắt tay vào làm, không chỉ nói. Và nếu sau này nhìn lại, em có thể nói rằng những gì mình làm, đã tạo ra sự thay đổi dù nhỏ cho ai đó thì điều ấy thật sự ý nghĩa", An Chi nói.

Từ hành trình của Firesense AI có thể thấy, việc chuẩn bị nguồn nhân lực công nghệ tương lai không bắt đầu từ giảng đường đại học hay những viện nghiên cứu chuyên sâu. Hành trình ấy có thể khởi nguồn từ những câu hỏi rất giản dị trong cuộc sống, từ những dự án học sinh và từ những người thầy biết khơi gợi đam mê khám phá.

Như chia sẻ của thầy Phùng Văn Kiệm, phía trước các em vẫn còn nhiều thử thách. Nhưng những trải nghiệm hôm nay sẽ trở thành nền tảng để các em trưởng thành hơn, trở thành những công dân có ích và những lực lượng lao động chất lượng cao.

Nhà giáo Phạm Mạnh Hùng - Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Vĩnh Phúc cho rằng thành công của FIRESENSE AI không chỉ được đo bằng một giải thưởng quốc gia mà còn ở hành trình trưởng thành của học sinh trong quá trình nghiên cứu và sáng tạo.

Theo thầy Hùng, giáo dục hiện nay không chỉ hướng tới việc trang bị kiến thức mà cần tạo cơ hội để học sinh phát triển tư duy độc lập, năng lực nghiên cứu, khả năng hợp tác và giải quyết những vấn đề thực tiễn của cuộc sống.

“Điều nhà trường mong muốn nhất không phải là học sinh đạt được bao nhiêu giải thưởng, mà là các em dám đặt câu hỏi, dám thử nghiệm và dám theo đuổi những ý tưởng mới. Đó là nền tảng để hình thành năng lực đổi mới sáng tạo và thích ứng với những yêu cầu của xã hội hiện đại”, thầy Hùng chia sẻ.

Theo Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Vĩnh Phúc, những dự án như FIRESENSE AI cho thấy học sinh phổ thông hoàn toàn có khả năng tiếp cận các lĩnh vực công nghệ mới nếu được tạo điều kiện phù hợp. Đây cũng là hướng đi quan trọng để nhà trường góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho quê hương, đất nước trong tương lai.

Từ một ý tưởng xuất phát trong đời sống, FIRESENSE AI đã trở thành dự án đoạt giải Nhất quốc gia cuộc thi HSSV với ý tưởng khởi nghiệp 2026, nhưng giá trị lớn hơn giải thưởng nằm ở hành trình trưởng thành của những học sinh phổ thông khi được tiếp cận khoa học công nghệ, làm việc trong môi trường liên cấp, đa ngành và trải nghiệm quá trình nghiên cứu, sáng tạo thực sự.
Câu chuyện của FIRESENSE AI cho thấy nguồn nhân lực công nghệ tương lai không chỉ được hình thành từ kiến thức chuyên môn mà còn từ khả năng tự học, làm việc nhóm, đổi mới sáng tạo và môi trường giáo dục biết khơi gợi đam mê, kết nối người học với thực tiễn.