Lao động hồi hương: Để kinh nghiệm ở nước ngoài trở thành lợi thế

GD&TĐ - Sau nhiều năm làm việc ở nước ngoài, người lao động trở về tìm kiếm cơ hội việc làm và phát triển mới tại thị trường trong nước.



Hành trình mới

Sau 5 năm làm việc tại Nhật Bản trong lĩnh vực cơ khí, anh Nguyễn Văn Hòa ở Nghệ An trở về quê với mong muốn tìm một công việc ổn định. Trong thời gian ở Nhật, anh được đào tạo và trực tiếp vận hành máy gia công kim loại, làm việc theo dây chuyền và tuân thủ các quy trình nghiêm ngặt về an toàn.

“Trước khi về, tôi nghĩ kinh nghiệm làm việc ở Nhật sẽ giúp mình dễ tìm việc hơn. Nhưng tìm một công việc vừa đúng chuyên môn, vừa có mức thu nhập phù hợp không đơn giản”, anh Hòa chia sẻ.

Một số doanh nghiệp anh tìm hiểu cần lao động kỹ thuật nhưng yêu cầu kinh nghiệm trên những hệ thống máy móc khác; một số vị trí phù hợp hơn lại có mức thu nhập thấp hơn đáng kể so với thời gian làm việc ở nước ngoài.

Tương tự, sau 4 năm làm việc trong một nhà máy chế biến thực phẩm tại Hàn Quốc, chị Trần Thị Mai, quê Nghệ An, cũng gặp khó khi tìm việc phù hợp sau khi trở về.

“Doanh nghiệp thường hỏi tôi từng làm công việc gì, nhưng để đánh giá những kỹ năng đó có tương đương với vị trí đang tuyển hay không thì hai bên phải trao đổi khá nhiều. Tôi cũng phải cân nhắc về mức lương và môi trường làm việc”, chị Mai nói.

Với một số người, khoảng thời gian trở về còn là lúc cân nhắc giữa việc ở lại quê nhà và tiếp tục xuất cảnh. Khi thu nhập, vị trí công việc và cơ hội phát triển trong nước chưa đáp ứng kỳ vọng, lựa chọn quay lại thị trường lao động nước ngoài vẫn được tính đến.

Doanh nghiệp cần gì ở lao động hồi hương?

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp nhìn nhận lao động từng làm việc ở nước ngoài có nhiều lợi thế, nhưng kinh nghiệm ấy cần được đặt đúng vào yêu cầu của công việc.

Ông Nguyễn Quốc Đạt, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Giải pháp Tự động hóa ETEK, cho rằng những người từng làm việc trong môi trường công nghiệp phát triển có thể mang về nhiều giá trị không chỉ ở tay nghề.



Theo ông, doanh nghiệp có thể đánh giá cao ở nhóm lao động này về khả năng tuân thủ quy trình, ý thức về an toàn, tác phong công nghiệp, khả năng làm việc theo nhóm và thích nghi với môi trường sản xuất.

Tuy nhiên, “từng làm việc ở nước ngoài” không đồng nghĩa với việc người lao động có thể lập tức đảm nhiệm một vị trí tương đương khi trở về.

“Mỗi doanh nghiệp có công nghệ, thiết bị và quy trình riêng. Điều quan trọng là phải biết người lao động từng làm gì, sử dụng công nghệ nào, ở mức độ nào và những kỹ năng đó có thể chuyển sang công việc mới ra sao”, ông nhận định.

Đây cũng là một trong những khoảng cách khiến quá trình trở lại thị trường lao động của người hồi hương không phải lúc nào cũng thuận lợi. Người lao động có kinh nghiệm nhưng chưa chắc biết doanh nghiệp nào đang cần đúng kỹ năng của mình; trong khi doanh nghiệp có nhu cầu nhân lực nhưng không phải lúc nào cũng tiếp cận được nhóm lao động đã có kinh nghiệm ở nước ngoài.

Với các doanh nghiệp công nghệ, tự động hóa, khoảng cách này càng thể hiện rõ. Người lao động có thể đã quen với môi trường sản xuất hiện đại, nhưng công nghệ và vị trí công việc cụ thể vẫn cần được đối chiếu, đánh giá.

Biến kinh nghiệm thành “vốn” khi trở về

Không phải lao động hồi hương nào cũng lựa chọn tìm việc làm thuê. Anh Phan Văn Khoa, quê Hà Tĩnh, sau 5 năm làm việc tại Đài Loan, sử dụng một phần tích lũy để mở cơ sở sản xuất nhỏ.

Theo anh Khoa, tiền tiết kiệm là điều kiện ban đầu nhưng không phải yếu tố quyết định tất cả.

“Ở nước ngoài, mình chỉ cần hoàn thành tốt công việc được giao. Về nước tự làm thì phải tính cả vốn, máy móc, đầu ra, nhân công và thị trường. Kinh nghiệm làm việc giúp mình có thêm sự tự tin, nhưng để biến nó thành một mô hình kinh doanh hiệu quả thì còn nhiều thứ phải học”, anh nói.

Câu chuyện của những lao động trở về từ nước ngoài cho thấy tái hòa nhập không kết thúc khi người lao động hoàn thành hợp đồng và trở về quê. Sau hành trình xuất ngoại, họ tiếp tục đứng trước bài toán mới: làm thế nào để sử dụng những gì đã tích lũy được.

Với doanh nghiệp, đó có thể là một nguồn nhân lực đã được rèn luyện trong môi trường sản xuất, có kỹ năng và tác phong làm việc. Với người lao động, đó là cơ hội để tiếp tục phát huy những năm tháng làm việc ở nước ngoài thay vì bắt đầu lại từ đầu.

Theo ông Nguyễn Quốc Đạt, nếu doanh nghiệp trong nước có thể xác định rõ nhu cầu nhân lực, đồng thời người lao động biết cách chuyển đổi kinh nghiệm đã có thành những kỹ năng phù hợp với vị trí tuyển dụng, khoảng cách này sẽ được thu hẹp.

Khi đó, khoản tiền tích lũy mà người lao động đem về không phải nguồn lực duy nhất. Tay nghề, ngoại ngữ, kinh nghiệm và tác phong làm việc cũng trở thành "vốn" để họ tiếp tục xây dựng sinh kế tại quê nhà.



Hành trình mới

Sau 5 năm làm việc tại Nhật Bản trong lĩnh vực cơ khí, anh Nguyễn Văn Hòa ở Nghệ An trở về quê với mong muốn tìm một công việc ổn định. Trong thời gian ở Nhật, anh được đào tạo và trực tiếp vận hành máy gia công kim loại, làm việc theo dây chuyền và tuân thủ các quy trình nghiêm ngặt về an toàn.

“Trước khi về, tôi nghĩ kinh nghiệm làm việc ở Nhật sẽ giúp mình dễ tìm việc hơn. Nhưng tìm một công việc vừa đúng chuyên môn, vừa có mức thu nhập phù hợp không đơn giản”, anh Hòa chia sẻ.

Một số doanh nghiệp anh tìm hiểu cần lao động kỹ thuật nhưng yêu cầu kinh nghiệm trên những hệ thống máy móc khác; một số vị trí phù hợp hơn lại có mức thu nhập thấp hơn đáng kể so với thời gian làm việc ở nước ngoài.

Tương tự, sau 4 năm làm việc trong một nhà máy chế biến thực phẩm tại Hàn Quốc, chị Trần Thị Mai, quê Nghệ An, cũng gặp khó khi tìm việc phù hợp sau khi trở về.

“Doanh nghiệp thường hỏi tôi từng làm công việc gì, nhưng để đánh giá những kỹ năng đó có tương đương với vị trí đang tuyển hay không thì hai bên phải trao đổi khá nhiều. Tôi cũng phải cân nhắc về mức lương và môi trường làm việc”, chị Mai nói.

Với một số người, khoảng thời gian trở về còn là lúc cân nhắc giữa việc ở lại quê nhà và tiếp tục xuất cảnh. Khi thu nhập, vị trí công việc và cơ hội phát triển trong nước chưa đáp ứng kỳ vọng, lựa chọn quay lại thị trường lao động nước ngoài vẫn được tính đến.

Doanh nghiệp cần gì ở lao động hồi hương?

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp nhìn nhận lao động từng làm việc ở nước ngoài có nhiều lợi thế, nhưng kinh nghiệm ấy cần được đặt đúng vào yêu cầu của công việc.

Ông Nguyễn Quốc Đạt, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Giải pháp Tự động hóa ETEK, cho rằng những người từng làm việc trong môi trường công nghiệp phát triển có thể mang về nhiều giá trị không chỉ ở tay nghề.



Theo ông, doanh nghiệp có thể đánh giá cao ở nhóm lao động này về khả năng tuân thủ quy trình, ý thức về an toàn, tác phong công nghiệp, khả năng làm việc theo nhóm và thích nghi với môi trường sản xuất.

Tuy nhiên, “từng làm việc ở nước ngoài” không đồng nghĩa với việc người lao động có thể lập tức đảm nhiệm một vị trí tương đương khi trở về.

“Mỗi doanh nghiệp có công nghệ, thiết bị và quy trình riêng. Điều quan trọng là phải biết người lao động từng làm gì, sử dụng công nghệ nào, ở mức độ nào và những kỹ năng đó có thể chuyển sang công việc mới ra sao”, ông nhận định.

Đây cũng là một trong những khoảng cách khiến quá trình trở lại thị trường lao động của người hồi hương không phải lúc nào cũng thuận lợi. Người lao động có kinh nghiệm nhưng chưa chắc biết doanh nghiệp nào đang cần đúng kỹ năng của mình; trong khi doanh nghiệp có nhu cầu nhân lực nhưng không phải lúc nào cũng tiếp cận được nhóm lao động đã có kinh nghiệm ở nước ngoài.

Với các doanh nghiệp công nghệ, tự động hóa, khoảng cách này càng thể hiện rõ. Người lao động có thể đã quen với môi trường sản xuất hiện đại, nhưng công nghệ và vị trí công việc cụ thể vẫn cần được đối chiếu, đánh giá.

Biến kinh nghiệm thành “vốn” khi trở về

Không phải lao động hồi hương nào cũng lựa chọn tìm việc làm thuê. Anh Phan Văn Khoa, quê Hà Tĩnh, sau 5 năm làm việc tại Đài Loan, sử dụng một phần tích lũy để mở cơ sở sản xuất nhỏ.

Theo anh Khoa, tiền tiết kiệm là điều kiện ban đầu nhưng không phải yếu tố quyết định tất cả.

“Ở nước ngoài, mình chỉ cần hoàn thành tốt công việc được giao. Về nước tự làm thì phải tính cả vốn, máy móc, đầu ra, nhân công và thị trường. Kinh nghiệm làm việc giúp mình có thêm sự tự tin, nhưng để biến nó thành một mô hình kinh doanh hiệu quả thì còn nhiều thứ phải học”, anh nói.

Câu chuyện của những lao động trở về từ nước ngoài cho thấy tái hòa nhập không kết thúc khi người lao động hoàn thành hợp đồng và trở về quê. Sau hành trình xuất ngoại, họ tiếp tục đứng trước bài toán mới: làm thế nào để sử dụng những gì đã tích lũy được.

Với doanh nghiệp, đó có thể là một nguồn nhân lực đã được rèn luyện trong môi trường sản xuất, có kỹ năng và tác phong làm việc. Với người lao động, đó là cơ hội để tiếp tục phát huy những năm tháng làm việc ở nước ngoài thay vì bắt đầu lại từ đầu.

Theo ông Nguyễn Quốc Đạt, nếu doanh nghiệp trong nước có thể xác định rõ nhu cầu nhân lực, đồng thời người lao động biết cách chuyển đổi kinh nghiệm đã có thành những kỹ năng phù hợp với vị trí tuyển dụng, khoảng cách này sẽ được thu hẹp.

Khi đó, khoản tiền tích lũy mà người lao động đem về không phải nguồn lực duy nhất. Tay nghề, ngoại ngữ, kinh nghiệm và tác phong làm việc cũng trở thành "vốn" để họ tiếp tục xây dựng sinh kế tại quê nhà.