Kỳ 1: Từ giảng đường đến những bài toán của thành phố

GD&TĐ - Trường đại học tham gia sâu vào những bài toán phát triển của địa phương, từ đào tạo nhân lực, tư vấn thể chế đến nghiên cứu công nghệ, đô thị.



Chuẩn bị nguồn nhân lực cho những lĩnh vực mới

Một ví dụ cho vai trò đồng hành của trường đại học với những bài toán phát triển mới của địa phương là đào tạo nhân lực cho Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC).

Mới đây, Cơ quan điều hành VIFC-HCMC và Đại học Kinh tế TPHCM (UEH) khai giảng khóa 4 chương trình đào tạo “Tổng quan vận hành và chiến lược tham gia Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam”, tiếp tục trang bị kiến thức cho đội ngũ tham gia vận hành, phát triển VIFC.

Người tham gia khóa học gồm lãnh đạo, quản lý cấp trung, chuyên viên đang hoặc dự kiến tham gia VIFC trong các lĩnh vực chiến lược, pháp chế, đầu tư, tài chính, công nghệ, vận hành, quản trị rủi ro, phát triển kinh doanh và những người muốn chuẩn bị nguồn lực tham gia hệ sinh thái này.

Chương trình gồm 9 chuyên đề, tập trung vào mô hình vận hành trung tâm tài chính quốc tế; khung pháp lý, thị trường vốn, tiền tệ, phái sinh; các định chế trung gian và mô hình sàn giao dịch 24/7. Học viên đồng thời được cập nhật về Fintech, Sandbox, Crypto, tài sản số, Tokenization và chiến lược tham gia VIFC.



TS. Đinh Công Khải, Phó Giám đốc UEH, cho rằng để một trung tâm tài chính quốc tế phát triển, bên cạnh cơ chế, chính sách và hạ tầng, yếu tố quan trọng là đội ngũ nhân lực hiểu đúng, làm đúng và có khả năng tham gia thực chất vào hệ sinh thái.

Vì vậy, nhân lực cho VIFC cần được trang bị kiến thức về mô hình tổ chức, cơ chế vận hành, khung pháp lý, thị trường tài chính, công nghệ tài chính, quản trị rủi ro, tuân thủ và chiến lược tham gia.

Theo ông Khải, chương trình không chỉ cung cấp kiến thức nền tảng mà còn tạo diễn đàn trao đổi thực tiễn giữa cơ quan quản lý, định chế tài chính, doanh nghiệp, chuyên gia và đội ngũ nhân sự đang hoặc sẽ tham gia VIFC.

Trước đó, đầu năm, UEH đã tổ chức khóa bồi dưỡng “Kiến thức vận hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam” dành cho cán bộ chủ chốt của TPHCM và nhân sự VIFC. Từ một nhu cầu phát triển mới của thành phố, trường đại học tham gia ngay từ khâu chuẩn bị tri thức và nhân lực.

Từ giảng đường đến những bài toán pháp lý

Vai trò đồng hành này cũng thể hiện rõ trong xây dựng thể chế và xử lý các vấn đề pháp lý phát sinh trong quá trình quản lý, phát triển đô thị.

Theo kế hoạch phối hợp giữa UBND TPHCM và Trường Đại học Luật TPHCM giai đoạn 2026-2030, nhà trường sẽ tham gia góp ý các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật; hỗ trợ đánh giá tác động chính sách, rà soát tính hợp hiến, tính cần thiết và tính đồng bộ.

Với các văn bản triển khai Luật Phát triển đô thị, nội dung tham vấn trải rộng từ quy hoạch, tài nguyên, môi trường, kinh tế, tài chính, đầu tư đến tổ chức bộ máy, thủ tục hành chính và nguồn nhân lực.

Các chuyên gia Trường Đại học Luật TPHCM còn tham gia nghiên cứu, cung cấp luận cứ khoa học pháp lý cho những vụ việc phức tạp liên quan đến đất đai, đầu tư công, hợp đồng PPP; hỗ trợ phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, trong đó có cơ chế cảnh báo “từ sớm, từ xa”.

Đáng chú ý, hai bên thiết lập cơ chế “Tham vấn nhanh”, cho phép đưa ra ý kiến chuyên môn độc lập trong thời gian tối đa 1-2 ngày đối với các tình huống pháp lý phát sinh trong quá trình tháo gỡ vướng mắc. Nhà trường cũng tham gia hỗ trợ trong tố tụng hành chính, thi hành án hành chính; đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực pháp luật và thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ theo đặt hàng của thành phố.



TS. Lê Trường Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TPHCM, cho rằng kế hoạch phối hợp giai đoạn 2026-2030 là bước phát triển từ những hoạt động hai bên đã triển khai, hướng tới cơ chế hợp tác thường xuyên, có trách nhiệm và gắn với sản phẩm cụ thể.

Theo ông Sơn, trong giai đoạn tới, nhà trường xác định ba trọng tâm đồng hành cùng thành phố: tham gia nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện thể chế, đặc biệt là các văn bản triển khai Luật Phát triển đô thị; tư vấn các vấn đề pháp lý phức tạp trong quản lý, điều hành, từ tháo gỡ vướng mắc của các dự án tồn đọng đến phòng ngừa tranh chấp đầu tư quốc tế, tố tụng và thi hành án hành chính; đồng thời phối hợp đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực pháp luật và thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ theo nhu cầu thực tiễn.

Đặt nguồn lực tri thức vào bài toán chiến lược

Ở quy mô rộng hơn, chương trình hợp tác giữa TPHCM và Đại học Quốc gia TPHCM giai đoạn 2026-2030 cho thấy một cấp độ khác của quan hệ nhà trường - địa phương, khi nguồn lực khoa học, công nghệ và đội ngũ chuyên gia được đặt vào những bài toán chiến lược của thành phố.

Theo kế hoạch, hai bên triển khai 16 nội dung hợp tác, trong đó có đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược; nghiên cứu, tư vấn và phản biện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ trọng điểm và chương trình nghiên cứu đặc thù của thành phố. Đại học Quốc gia TPHCM cũng là đơn vị chủ trì xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt TPHCM.

Nhìn lại giai đoạn 2022-2025, Đại học Quốc gia TPHCM và UBND TPHCM đã triển khai 45 nhiệm vụ trọng tâm với 54 nội dung cụ thể, tập trung vào phát triển hạ tầng, đào tạo nhân lực và hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Theo định hướng chiến lược khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026–2030, Đại học Quốc gia TPHCM không chỉ dừng ở công bố các kết quả khoa học mà hướng tới kiến tạo các giải pháp, công nghệ và mô hình phát triển mới, góp phần giải quyết những vấn đề lớn về kinh tế - xã hội của TPHCM, vùng Nam Bộ và cả nước.

Không chỉ với TPHCM, trong hơn một năm qua, Đại học Quốc gia TPHCM tăng cường hợp tác với nhiều địa phương như TP Cần Thơ, TP Đồng Nai, Tây Ninh, Lâm Đồng... trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đào tạo nguồn nhân lực, chuyển đổi số và phục vụ cộng đồng.



Nhìn từ phía chính quyền, sự tham gia của các trường đại học vào những vấn đề thực tiễn của thành phố cũng đang được đặt trong một cách tiếp cận mới.

Tại buổi lễ ký kết hợp tác với Trường Đại học Luật TPHCM, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Trần Văn Bảy nhấn mạnh, thành phố đang bước vào giai đoạn phát triển với yêu cầu cao về đổi mới thể chế.

Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật cùng các chủ trương, cơ chế mới dành cho thành phố tạo cơ sở quan trọng để TPHCM tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, khai thác hiệu quả các nguồn lực phục vụ phát triển.

Theo Phó Chủ tịch UBND TPHCM, thể chế cần được xem là một nguồn lực đặc biệt quan trọng, có vai trò kiến tạo phát triển. Vì vậy, thành phố phải khẩn trương cụ thể hóa, ban hành đồng bộ, kịp thời các văn bản thi hành, đồng thời đổi mới tư duy trong quá trình xây dựng và thực thi pháp luật.

Phó Chủ tịch UBND thành phố lưu ý, việc xây dựng các văn bản hướng dẫn cần có tư duy đột phá, phù hợp với những vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn. Nếu sử dụng cách tiếp cận cũ để giải quyết những vấn đề mới sẽ khó đáp ứng yêu cầu phát triển.

Ông Trần Văn Bảy cũng nhấn mạnh việc đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực pháp luật trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh phân quyền, phân cấp cho cơ sở. Theo đó, cán bộ cấp xã, phường đang đảm nhận nhiều thẩm quyền mới, đòi hỏi được cập nhật kiến thức và kỹ năng phù hợp.

Ông đề nghị hoạt động bồi dưỡng cần đi vào thực chất, theo hướng “thiếu gì học đó, cần gì học đó”, tập trung vào những vấn đề cụ thể mà cơ sở đang gặp phải, thay vì tổ chức đào tạo dàn trải, nặng về lý thuyết.

Để kế hoạch phối hợp đi vào thực chất, Phó Chủ tịch UBND thành phố đề nghị các sở, ngành chủ động phối hợp với Trường Đại học Luật TPHCM, xác định rõ nhu cầu, đặt hàng những vấn đề cần nghiên cứu, đồng thời cung cấp thông tin và tạo điều kiện để đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học tiếp cận thực tiễn.

Về phía nhà trường, ông mong muốn các thầy cô, nhà khoa học phát huy tinh thần chủ động, mạnh dạn đề xuất những sáng kiến và giải pháp mới, không nhất thiết chờ thành phố đặt hàng.

Từ cách tiếp cận này, quan hệ giữa chính quyền và trường đại học được mở rộng theo hướng hai chiều: thành phố đưa những bài toán thực tiễn vào nhà trường, còn nhà trường đưa tri thức, nghiên cứu và sáng kiến trở lại phục vụ thành phố.



Chuẩn bị nguồn nhân lực cho những lĩnh vực mới

Một ví dụ cho vai trò đồng hành của trường đại học với những bài toán phát triển mới của địa phương là đào tạo nhân lực cho Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC).

Mới đây, Cơ quan điều hành VIFC-HCMC và Đại học Kinh tế TPHCM (UEH) khai giảng khóa 4 chương trình đào tạo “Tổng quan vận hành và chiến lược tham gia Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam”, tiếp tục trang bị kiến thức cho đội ngũ tham gia vận hành, phát triển VIFC.

Người tham gia khóa học gồm lãnh đạo, quản lý cấp trung, chuyên viên đang hoặc dự kiến tham gia VIFC trong các lĩnh vực chiến lược, pháp chế, đầu tư, tài chính, công nghệ, vận hành, quản trị rủi ro, phát triển kinh doanh và những người muốn chuẩn bị nguồn lực tham gia hệ sinh thái này.

Chương trình gồm 9 chuyên đề, tập trung vào mô hình vận hành trung tâm tài chính quốc tế; khung pháp lý, thị trường vốn, tiền tệ, phái sinh; các định chế trung gian và mô hình sàn giao dịch 24/7. Học viên đồng thời được cập nhật về Fintech, Sandbox, Crypto, tài sản số, Tokenization và chiến lược tham gia VIFC.



TS. Đinh Công Khải, Phó Giám đốc UEH, cho rằng để một trung tâm tài chính quốc tế phát triển, bên cạnh cơ chế, chính sách và hạ tầng, yếu tố quan trọng là đội ngũ nhân lực hiểu đúng, làm đúng và có khả năng tham gia thực chất vào hệ sinh thái.

Vì vậy, nhân lực cho VIFC cần được trang bị kiến thức về mô hình tổ chức, cơ chế vận hành, khung pháp lý, thị trường tài chính, công nghệ tài chính, quản trị rủi ro, tuân thủ và chiến lược tham gia.

Theo ông Khải, chương trình không chỉ cung cấp kiến thức nền tảng mà còn tạo diễn đàn trao đổi thực tiễn giữa cơ quan quản lý, định chế tài chính, doanh nghiệp, chuyên gia và đội ngũ nhân sự đang hoặc sẽ tham gia VIFC.

Trước đó, đầu năm, UEH đã tổ chức khóa bồi dưỡng “Kiến thức vận hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam” dành cho cán bộ chủ chốt của TPHCM và nhân sự VIFC. Từ một nhu cầu phát triển mới của thành phố, trường đại học tham gia ngay từ khâu chuẩn bị tri thức và nhân lực.

Từ giảng đường đến những bài toán pháp lý

Vai trò đồng hành này cũng thể hiện rõ trong xây dựng thể chế và xử lý các vấn đề pháp lý phát sinh trong quá trình quản lý, phát triển đô thị.

Theo kế hoạch phối hợp giữa UBND TPHCM và Trường Đại học Luật TPHCM giai đoạn 2026-2030, nhà trường sẽ tham gia góp ý các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật; hỗ trợ đánh giá tác động chính sách, rà soát tính hợp hiến, tính cần thiết và tính đồng bộ.

Với các văn bản triển khai Luật Phát triển đô thị, nội dung tham vấn trải rộng từ quy hoạch, tài nguyên, môi trường, kinh tế, tài chính, đầu tư đến tổ chức bộ máy, thủ tục hành chính và nguồn nhân lực.

Các chuyên gia Trường Đại học Luật TPHCM còn tham gia nghiên cứu, cung cấp luận cứ khoa học pháp lý cho những vụ việc phức tạp liên quan đến đất đai, đầu tư công, hợp đồng PPP; hỗ trợ phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, trong đó có cơ chế cảnh báo “từ sớm, từ xa”.

Đáng chú ý, hai bên thiết lập cơ chế “Tham vấn nhanh”, cho phép đưa ra ý kiến chuyên môn độc lập trong thời gian tối đa 1-2 ngày đối với các tình huống pháp lý phát sinh trong quá trình tháo gỡ vướng mắc. Nhà trường cũng tham gia hỗ trợ trong tố tụng hành chính, thi hành án hành chính; đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực pháp luật và thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ theo đặt hàng của thành phố.



TS. Lê Trường Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TPHCM, cho rằng kế hoạch phối hợp giai đoạn 2026-2030 là bước phát triển từ những hoạt động hai bên đã triển khai, hướng tới cơ chế hợp tác thường xuyên, có trách nhiệm và gắn với sản phẩm cụ thể.

Theo ông Sơn, trong giai đoạn tới, nhà trường xác định ba trọng tâm đồng hành cùng thành phố: tham gia nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện thể chế, đặc biệt là các văn bản triển khai Luật Phát triển đô thị; tư vấn các vấn đề pháp lý phức tạp trong quản lý, điều hành, từ tháo gỡ vướng mắc của các dự án tồn đọng đến phòng ngừa tranh chấp đầu tư quốc tế, tố tụng và thi hành án hành chính; đồng thời phối hợp đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực pháp luật và thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ theo nhu cầu thực tiễn.

Đặt nguồn lực tri thức vào bài toán chiến lược

Ở quy mô rộng hơn, chương trình hợp tác giữa TPHCM và Đại học Quốc gia TPHCM giai đoạn 2026-2030 cho thấy một cấp độ khác của quan hệ nhà trường - địa phương, khi nguồn lực khoa học, công nghệ và đội ngũ chuyên gia được đặt vào những bài toán chiến lược của thành phố.

Theo kế hoạch, hai bên triển khai 16 nội dung hợp tác, trong đó có đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược; nghiên cứu, tư vấn và phản biện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ trọng điểm và chương trình nghiên cứu đặc thù của thành phố. Đại học Quốc gia TPHCM cũng là đơn vị chủ trì xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt TPHCM.

Nhìn lại giai đoạn 2022-2025, Đại học Quốc gia TPHCM và UBND TPHCM đã triển khai 45 nhiệm vụ trọng tâm với 54 nội dung cụ thể, tập trung vào phát triển hạ tầng, đào tạo nhân lực và hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Theo định hướng chiến lược khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026–2030, Đại học Quốc gia TPHCM không chỉ dừng ở công bố các kết quả khoa học mà hướng tới kiến tạo các giải pháp, công nghệ và mô hình phát triển mới, góp phần giải quyết những vấn đề lớn về kinh tế - xã hội của TPHCM, vùng Nam Bộ và cả nước.

Không chỉ với TPHCM, trong hơn một năm qua, Đại học Quốc gia TPHCM tăng cường hợp tác với nhiều địa phương như TP Cần Thơ, TP Đồng Nai, Tây Ninh, Lâm Đồng... trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đào tạo nguồn nhân lực, chuyển đổi số và phục vụ cộng đồng.



Nhìn từ phía chính quyền, sự tham gia của các trường đại học vào những vấn đề thực tiễn của thành phố cũng đang được đặt trong một cách tiếp cận mới.

Tại buổi lễ ký kết hợp tác với Trường Đại học Luật TPHCM, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Trần Văn Bảy nhấn mạnh, thành phố đang bước vào giai đoạn phát triển với yêu cầu cao về đổi mới thể chế.

Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật cùng các chủ trương, cơ chế mới dành cho thành phố tạo cơ sở quan trọng để TPHCM tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, khai thác hiệu quả các nguồn lực phục vụ phát triển.

Theo Phó Chủ tịch UBND TPHCM, thể chế cần được xem là một nguồn lực đặc biệt quan trọng, có vai trò kiến tạo phát triển. Vì vậy, thành phố phải khẩn trương cụ thể hóa, ban hành đồng bộ, kịp thời các văn bản thi hành, đồng thời đổi mới tư duy trong quá trình xây dựng và thực thi pháp luật.

Phó Chủ tịch UBND thành phố lưu ý, việc xây dựng các văn bản hướng dẫn cần có tư duy đột phá, phù hợp với những vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn. Nếu sử dụng cách tiếp cận cũ để giải quyết những vấn đề mới sẽ khó đáp ứng yêu cầu phát triển.

Ông Trần Văn Bảy cũng nhấn mạnh việc đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực pháp luật trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh phân quyền, phân cấp cho cơ sở. Theo đó, cán bộ cấp xã, phường đang đảm nhận nhiều thẩm quyền mới, đòi hỏi được cập nhật kiến thức và kỹ năng phù hợp.

Ông đề nghị hoạt động bồi dưỡng cần đi vào thực chất, theo hướng “thiếu gì học đó, cần gì học đó”, tập trung vào những vấn đề cụ thể mà cơ sở đang gặp phải, thay vì tổ chức đào tạo dàn trải, nặng về lý thuyết.

Để kế hoạch phối hợp đi vào thực chất, Phó Chủ tịch UBND thành phố đề nghị các sở, ngành chủ động phối hợp với Trường Đại học Luật TPHCM, xác định rõ nhu cầu, đặt hàng những vấn đề cần nghiên cứu, đồng thời cung cấp thông tin và tạo điều kiện để đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học tiếp cận thực tiễn.

Về phía nhà trường, ông mong muốn các thầy cô, nhà khoa học phát huy tinh thần chủ động, mạnh dạn đề xuất những sáng kiến và giải pháp mới, không nhất thiết chờ thành phố đặt hàng.

Từ cách tiếp cận này, quan hệ giữa chính quyền và trường đại học được mở rộng theo hướng hai chiều: thành phố đưa những bài toán thực tiễn vào nhà trường, còn nhà trường đưa tri thức, nghiên cứu và sáng kiến trở lại phục vụ thành phố.