Học nghề để thêm cơ hội sinh kế

GD&TĐ - Không chỉ trang bị kiến thức, kỹ năng nghề, các lớp đào tạo nghề ngắn hạn ở Gia Lai hướng đến nhu cầu thực tế của người dân, nhất là đồng bào DTTS.



Học nghề từ nhu cầu thực tế

Năm học 2026-2027, Trung tâm GDNN-GDTX Tây Sơn (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) tổ chức 16 lớp đào tạo nghề với 443 học viên. Phần lớn học viên là người dân tộc thiểu số, thuộc các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn hoặc những trường hợp đặc biệt tại địa phương.

Theo ông Phù Quốc Tiến, Giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX Tây Sơn, trước khi mở lớp, đơn vị khảo sát nhu cầu của người dân và doanh nghiệp để lựa chọn nghề đào tạo phù hợp. Các lớp chủ yếu có thời gian đào tạo 3 tháng hoặc dưới 3 tháng, giúp người dân có thể học nghề nhưng vẫn duy trì công việc, sinh kế của gia đình.

Năm nay, phần lớn học viên lựa chọn hai nghề Kỹ thuật chế biến món ăn và Nuôi, phòng trị bệnh cho trâu bò. Đây đều là những nghề gắn với nhu cầu thực tế và điều kiện sinh kế của người dân địa phương.

Với nghề Nuôi, phòng trị bệnh cho trâu bò, người học có thêm kiến thức về chăm sóc, phòng và trị bệnh cho vật nuôi, qua đó chủ động hơn trong chăn nuôi gia đình. Trong khi đó, nghề Kỹ thuật chế biến món ăn mở thêm lựa chọn cho những người muốn làm việc tại các cơ sở trên địa bàn hoặc tự kinh doanh, mở hàng quán.

Trong quá trình đào tạo, Trung tâm chú trọng cho học viên được học tập gắn với thực tế và thực hành. Qua đó, người học có điều kiện trực tiếp rèn luyện kỹ năng nghề, củng cố kiến thức và từng bước hình thành khả năng vận dụng vào công việc sau khi hoàn thành khóa học.

Đối với người học, chi phí cũng là một trong những yếu tố được quan tâm. Các chi phí đào tạo và nguyên vật liệu phục vụ học tập được hỗ trợ từ nguồn kinh phí chương trình mục tiêu quốc gia. Học viên còn được hỗ trợ 50.000 đồng/ngày tiền xăng xe đi lại.

Với những người có hoàn cảnh khó khăn, chính sách hỗ trợ giúp họ có thêm điều kiện tham gia học nghề. Quan trọng hơn, những kiến thức, kỹ năng có được từ lớp học có thể được sử dụng ngay trong cuộc sống, từ chăm sóc vật nuôi đến tìm việc, làm dịch vụ hoặc phát triển công việc gia đình.

Bên cạnh đào tạo nghề, năm học này Trung tâm GDNN-GDTX Tây Sơn tuyển sinh 62 học sinh hệ GDTX. Học sinh theo học chương trình giáo dục thường xuyên vẫn được học các môn theo chương trình giáo dục phổ thông, nhưng nội dung và thời lượng được tổ chức phù hợp với đặc điểm của hệ GDTX. Sau khi hoàn thành chương trình, học sinh được tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT. Khi tốt nghiệp, các em được cấp bằng tốt nghiệp THPT và có thể tiếp tục học tập, xét tuyển vào các trường cao đẳng, đại học theo quy định.

Theo ông Tiến, công tác tuyển sinh vẫn gặp một số khó khăn khi nhiều phụ huynh chưa thực sự chú trọng đến hướng học nghề, vẫn mong muốn con em theo học tại các trường THPT trên địa bàn. Một bộ phận gia đình lựa chọn Trung tâm bởi mong muốn con em được quản lý, giáo dục trong môi trường phù hợp.

Để đáp ứng yêu cầu dạy học, thời gian qua Trung tâm được quan tâm đầu tư mua sắm trang thiết bị, đồ dùng dạy học và sửa chữa cơ sở vật chất với tổng kinh phí hơn 980 triệu đồng.

Gắn đào tạo với việc làm tại chỗ



Tại Trung tâm GDNN-GDTX Krông Pa (xã Phú Túc, tỉnh Gia Lai), việc đào tạo nghề cũng được triển khai theo hướng ngắn hạn, sát với nhu cầu của người dân.

Ông Hoàng Sơn Tùng, Giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX Krông Pa, cho biết, mỗi năm đơn vị tổ chức khoảng 10 lớp đào tạo nghề. Riêng năm 2025, Trung tâm tổ chức 14 lớp. Các nghề chủ yếu có thời gian đào tạo ngắn như thú y khoảng 1,5 tháng, sửa chữa điện 3 tháng.

Thời gian qua, Trung tâm phối hợp tuyển sinh lớp điện dân dụng theo hợp đồng với xã Uar (18 học viên). Bên cạnh đó, Trung tâm tổ chức các lớp thú y và sửa chữa máy cày công suất nhỏ tại Ea Rsai.

Theo ông Tùng, các lớp nghề đều được lựa chọn trên cơ sở nhu cầu thực tế của người dân. Vì vậy, sau khi hoàn thành khóa học, học viên chủ yếu sử dụng kiến thức, kỹ năng đã học để phục vụ công việc của gia đình. Một số người còn liên kết thành nhóm để nhận các công trình nhỏ, như làm hàng rào, cổng ngõ... cho người dân Jrai.

Từ một lớp học nghề, người dân có thêm kỹ năng để tự thực hiện công việc trước đây phải thuê người khác hoặc có thể cùng nhau nhận những công việc phù hợp tại địa phương. Cách làm này giúp đào tạo nghề gắn gần hơn với sinh kế và nhu cầu việc làm thực tế.

Tuy nhiên, đội ngũ giáo viên nghề vẫn là một trong những khó khăn của Trung tâm. Hiện đơn vị có 4 giáo viên phụ trách các nghề điện dân dụng, thú y, sửa chữa máy cày công suất nhỏ và một số lĩnh vực liên quan. Trung tâm đề xuất cấp có thẩm quyền bổ sung tối thiểu 9 giáo viên nghề để đáp ứng yêu cầu đào tạo.

Thực tế tại hai khu vực thuộc phía Đông và Tây Gia Lai cho thấy, đào tạo nghề nông thôn sẽ thiết thực hơn khi ngành nghề xuất phát từ nhu cầu của người dân và điều kiện kinh tế - xã hội từng địa phương. Những khóa học ngắn hạn, nghề học gần với công việc hằng ngày giúp người dân dễ tiếp cận, dễ áp dụng và có thể tạo ra giá trị ngay sau đào tạo.



Học nghề từ nhu cầu thực tế

Năm học 2026-2027, Trung tâm GDNN-GDTX Tây Sơn (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) tổ chức 16 lớp đào tạo nghề với 443 học viên. Phần lớn học viên là người dân tộc thiểu số, thuộc các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn hoặc những trường hợp đặc biệt tại địa phương.

Theo ông Phù Quốc Tiến, Giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX Tây Sơn, trước khi mở lớp, đơn vị khảo sát nhu cầu của người dân và doanh nghiệp để lựa chọn nghề đào tạo phù hợp. Các lớp chủ yếu có thời gian đào tạo 3 tháng hoặc dưới 3 tháng, giúp người dân có thể học nghề nhưng vẫn duy trì công việc, sinh kế của gia đình.

Năm nay, phần lớn học viên lựa chọn hai nghề Kỹ thuật chế biến món ăn và Nuôi, phòng trị bệnh cho trâu bò. Đây đều là những nghề gắn với nhu cầu thực tế và điều kiện sinh kế của người dân địa phương.

Với nghề Nuôi, phòng trị bệnh cho trâu bò, người học có thêm kiến thức về chăm sóc, phòng và trị bệnh cho vật nuôi, qua đó chủ động hơn trong chăn nuôi gia đình. Trong khi đó, nghề Kỹ thuật chế biến món ăn mở thêm lựa chọn cho những người muốn làm việc tại các cơ sở trên địa bàn hoặc tự kinh doanh, mở hàng quán.

Trong quá trình đào tạo, Trung tâm chú trọng cho học viên được học tập gắn với thực tế và thực hành. Qua đó, người học có điều kiện trực tiếp rèn luyện kỹ năng nghề, củng cố kiến thức và từng bước hình thành khả năng vận dụng vào công việc sau khi hoàn thành khóa học.

Đối với người học, chi phí cũng là một trong những yếu tố được quan tâm. Các chi phí đào tạo và nguyên vật liệu phục vụ học tập được hỗ trợ từ nguồn kinh phí chương trình mục tiêu quốc gia. Học viên còn được hỗ trợ 50.000 đồng/ngày tiền xăng xe đi lại.

Với những người có hoàn cảnh khó khăn, chính sách hỗ trợ giúp họ có thêm điều kiện tham gia học nghề. Quan trọng hơn, những kiến thức, kỹ năng có được từ lớp học có thể được sử dụng ngay trong cuộc sống, từ chăm sóc vật nuôi đến tìm việc, làm dịch vụ hoặc phát triển công việc gia đình.

Bên cạnh đào tạo nghề, năm học này Trung tâm GDNN-GDTX Tây Sơn tuyển sinh 62 học sinh hệ GDTX. Học sinh theo học chương trình giáo dục thường xuyên vẫn được học các môn theo chương trình giáo dục phổ thông, nhưng nội dung và thời lượng được tổ chức phù hợp với đặc điểm của hệ GDTX. Sau khi hoàn thành chương trình, học sinh được tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT. Khi tốt nghiệp, các em được cấp bằng tốt nghiệp THPT và có thể tiếp tục học tập, xét tuyển vào các trường cao đẳng, đại học theo quy định.

Theo ông Tiến, công tác tuyển sinh vẫn gặp một số khó khăn khi nhiều phụ huynh chưa thực sự chú trọng đến hướng học nghề, vẫn mong muốn con em theo học tại các trường THPT trên địa bàn. Một bộ phận gia đình lựa chọn Trung tâm bởi mong muốn con em được quản lý, giáo dục trong môi trường phù hợp.

Để đáp ứng yêu cầu dạy học, thời gian qua Trung tâm được quan tâm đầu tư mua sắm trang thiết bị, đồ dùng dạy học và sửa chữa cơ sở vật chất với tổng kinh phí hơn 980 triệu đồng.

Gắn đào tạo với việc làm tại chỗ



Tại Trung tâm GDNN-GDTX Krông Pa (xã Phú Túc, tỉnh Gia Lai), việc đào tạo nghề cũng được triển khai theo hướng ngắn hạn, sát với nhu cầu của người dân.

Ông Hoàng Sơn Tùng, Giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX Krông Pa, cho biết, mỗi năm đơn vị tổ chức khoảng 10 lớp đào tạo nghề. Riêng năm 2025, Trung tâm tổ chức 14 lớp. Các nghề chủ yếu có thời gian đào tạo ngắn như thú y khoảng 1,5 tháng, sửa chữa điện 3 tháng.

Thời gian qua, Trung tâm phối hợp tuyển sinh lớp điện dân dụng theo hợp đồng với xã Uar (18 học viên). Bên cạnh đó, Trung tâm tổ chức các lớp thú y và sửa chữa máy cày công suất nhỏ tại Ea Rsai.

Theo ông Tùng, các lớp nghề đều được lựa chọn trên cơ sở nhu cầu thực tế của người dân. Vì vậy, sau khi hoàn thành khóa học, học viên chủ yếu sử dụng kiến thức, kỹ năng đã học để phục vụ công việc của gia đình. Một số người còn liên kết thành nhóm để nhận các công trình nhỏ, như làm hàng rào, cổng ngõ... cho người dân Jrai.

Từ một lớp học nghề, người dân có thêm kỹ năng để tự thực hiện công việc trước đây phải thuê người khác hoặc có thể cùng nhau nhận những công việc phù hợp tại địa phương. Cách làm này giúp đào tạo nghề gắn gần hơn với sinh kế và nhu cầu việc làm thực tế.

Tuy nhiên, đội ngũ giáo viên nghề vẫn là một trong những khó khăn của Trung tâm. Hiện đơn vị có 4 giáo viên phụ trách các nghề điện dân dụng, thú y, sửa chữa máy cày công suất nhỏ và một số lĩnh vực liên quan. Trung tâm đề xuất cấp có thẩm quyền bổ sung tối thiểu 9 giáo viên nghề để đáp ứng yêu cầu đào tạo.

Thực tế tại hai khu vực thuộc phía Đông và Tây Gia Lai cho thấy, đào tạo nghề nông thôn sẽ thiết thực hơn khi ngành nghề xuất phát từ nhu cầu của người dân và điều kiện kinh tế - xã hội từng địa phương. Những khóa học ngắn hạn, nghề học gần với công việc hằng ngày giúp người dân dễ tiếp cận, dễ áp dụng và có thể tạo ra giá trị ngay sau đào tạo.