Nước ép, nước mía 'ngọt tự nhiên' nhưng vẫn có thể làm hại sức khỏe

Đường không phải là thủ phạm duy nhất gây ra béo phì

Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đã xác định rõ: Sức khỏe nhân dân là tài sản quý giá nhất của quốc gia, là động lực và mục tiêu của mọi chính sách phát triển.

Việc chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe cộng đồng được đặt ở vị trí trung tâm, gắn chặt với chiến lược phát triển bền vững, công bằng và tiến bộ xã hội. Điều này phản ánh tư tưởng xuyên suốt của Đảng và Nhà nước trong việc tiếp cận dịch vụ y tế.

Tại Hội thảo Truyền thông chăm sóc sức khỏe chủ động cho phụ nữ tại Cần Thơ diễn ra vào sáng 28/10, ông Vũ Mạnh Cường, Giám đốc Trung tâm Truyền thông – Giáo dục sức khỏe Trung ương (T5G), Bộ Y tế cho rằng: Chăm sóc sức khỏe không chỉ là trách nhiệm cá nhân mà còn là một năng lực sống.

Theo ông, người phụ nữ hiện đại cần hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe, từ dinh dưỡng, thể chất, tinh thần đến môi trường sống, để chủ động phòng ngừa bệnh tật và duy trì cân bằng trong cuộc sống. Khi người phụ nữ biết chăm sóc bản thân đúng cách, họ sẽ trở thành điểm khởi đầu cho một gia đình khỏe mạnh và một xã hội phát triển bền vững.

Ở góc độ chuyên môn, PGS.TS.BS Nguyễn Quang Dũng, Bộ môn Dinh dưỡng và An toàn thực phẩm, Viện Đào tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng, Đại học Y Hà Nội nhấn mạnh vai trò của “dinh dưỡng chủ động”, tức mỗi cá nhân hiểu rõ nhu cầu năng lượng và điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động, giấc ngủ phù hợp. Theo ông, béo phì và bệnh không lây nhiễm là hệ quả của lối sống, chứ không phải do một nhóm thực phẩm riêng lẻ.

“Đường không phải là thủ phạm duy nhất; vấn đề nằm ở năng lượng dư thừa. Nếu cân bằng năng lượng tốt, việc tiêu thụ đồ uống hay thực phẩm có đường ở mức hợp lý hoàn toàn chấp nhận được”, PGS.TS.BS Nguyễn Quang Dũng nhấn mạnh.

Khảo sát của Nielsen (2020) cho thấy lượng đường trung bình trong nước giải khát chỉ từ 5–11g/100ml, thấp hơn đáng kể so với nhiều loại bánh kẹo hay trà sữa phổ biến. Điều này cho thấy cần có cái nhìn toàn diện và khoa học hơn khi đánh giá tác động của thực phẩm đến sức khỏe, tránh hiểu sai hoặc cực đoan trong lựa chọn tiêu dùng.

Ngọt tự nhiên chưa chắc đã tốt

Trong khi đó, bà Nguyễn Thanh Hồng, chuyên gia Trung tâm Truyền thông – Giáo dục sức khỏe Trung ương, Bộ Y tế cho biết, nhiều người tiêu dùng vẫn nhầm lẫn giữa tên hàng hóa và thương hiệu, trong khi yếu tố cần quan tâm hơn là thành phần, nguồn gốc và giá trị dinh dưỡng.

Việc hiểu rõ sản phẩm có chứa phụ gia, chất bảo quản, hay các thành phần có nguy cơ gây dị ứng là bước đầu tiên để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Bà Hồng cho biết, các sản phẩm thực phẩm, đồ uống hiện nay đều phải ghi nhãn dinh dưỡng bắt buộc, thể hiện giá trị năng lượng, hàm lượng chất béo, muối, vitamin, khoáng chất và đặc biệt là lượng đường.

Tuy nhiên, nhiều người thường hiểu chưa đúng khi cho rằng chỉ cần tránh nước giải khát có đường là đủ, mà không nhận ra rằng nhiều loại đồ uống “ngọt tự nhiên” như nước ép trái cây, nước dừa, nước mía hay trà sữa còn chứa lượng đường cao hơn đáng kể.

Theo phân tích của bà Hồng, cảm giác “ngọt dịu” không đồng nghĩa với ít đường, và “tự nhiên” không có nghĩa là tốt hơn. Chẳng hạn, một ly nước ép trái cây có thể chứa lượng đường tương đương hoặc cao hơn một lon nước giải khát thông thường. Nếu tiêu thụ quá mức, dù là đường tự nhiên hay tinh luyện, cơ thể vẫn nạp năng lượng dư thừa, dẫn đến tăng cân, tiểu đường hoặc rối loạn chuyển hóa.

Thực tế, đường vẫn là một phần cần thiết trong chế độ dinh dưỡng, cung cấp năng lượng cho não bộ và cơ bắp, chiếm tới 20% năng lượng cần thiết để duy trì sự tập trung và trí nhớ. Vấn đề nằm ở cách sử dụng hợp lý – tức là kiểm soát tổng lượng đường trong ngày, kết hợp ăn uống cân đối, vận động thường xuyên và lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, uy tín.

Bà Hồng khuyến nghị: người tiêu dùng nên đọc kỹ nhãn sản phẩm để biết tổng lượng carbohydrate và đường tổng số, so sánh giữa các loại đồ uống khác nhau và sử dụng phù hợp với thể trạng, độ tuổi, giới tính.

Thói quen nhỏ này giúp tránh được hiểu lầm phổ biến rằng “đồ uống tự nhiên luôn tốt”, đồng thời giúp mỗi người chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Ông Nguyễn Văn Việt, Chủ tịch Hiệp hội Bia – Rượu – Nước giải khát Việt Nam (VBA), cho biết các doanh nghiệp ngành đồ uống đang đẩy mạnh xu hướng phát triển sản phẩm lành mạnh hơn, ít đường, ít calo, bổ sung vitamin và khoáng chất, nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng có trách nhiệm và bảo vệ sức khỏe người dân.

Theo ông Việt, ngành đồ uống hiện đóng góp khoảng 60.000 tỷ đồng mỗi năm cho ngân sách, tạo việc làm cho hàng triệu lao động trên toàn chuỗi giá trị.

“Các doanh nghiệp không chỉ hướng tới hiệu quả kinh tế mà còn mong muốn lan tỏa thông điệp về tiêu dùng có trách nhiệm, uống thông minh, sống năng động và tích cực hơn”, ông nói.