Mận hội tụ đủ năm vị chua, ngọt, đắng, cay, mặn. Trong y học cổ truyền, mỗi vị đều có tác dụng riêng, sự tồn tại đồng thời của năm vị nghĩa là công dụng đa dạng, nhưng cũng đồng nghĩa với việc khi ăn cần chú ý: Dùng đúng cách thì có lợi, dùng sai có hại.
Nghiên cứu hiện đại nhận thấy, mận giàu axit hữu cơ, polyphenol, anthocyanin, chất xơ thực phẩm cũng như nhiều khoáng chất vi lượng. Các nghiên cứu mới đều chỉ rõ: Các chất chống oxy hóa trong mận có thể bảo vệ mạch máu, điều hòa mỡ máu và đường huyết, có lợi nhất định trong phòng ngừa và điều trị bệnh mạn tính.
Pectin trong mận còn giúp tăng nhu động ruột, cải thiện tình trạng táo bón; axit hữu cơ giúp kích thích bài tiết dịch vị, thúc đẩy tiêu hóa. Một thí nghiệm còn cho thấy, sau 4 tuần ăn mận tươi, số lượng vi khuẩn có lợi trong ruột của người tham gia tăng 12,6%, tần suất táo bón giảm 14,8%. Những lợi ích này chính là nhờ vào đặc tính “dược thực đồng nguồn” phong phú và độc đáo của mận.
Ba nhóm người ăn mận đúng cách sẽ đạt được lợi ích sức khỏe
Người hay đầy bụng sau khi ăn, ăn không ngon miệng
Mận giàu pectin và axit hữu cơ, giúp kích thích tiết dịch vị, đặc biệt là sau bữa ăn nhiều dầu mỡ, ăn 1–2 quả mận giúp thúc đẩy tiêu hóa, giảm đầy bụng. Các nghiên cứu hiện đại chứng minh, ăn mận một lượng vừa phải sau bữa ăn, lượng dịch vị tăng 17,2% so với lúc đói, giảm gánh nặng cho dạ dày.
Người táo bón, nóng trong
Mận có tính dưỡng ẩm rõ rệt, mùa hè tiết nhiều mồ hôi, thiếu dịch cơ thể, ăn mận vừa phải có thể làm mềm ruột, dễ đi đại tiện. Một nghiên cứu trên 65 người già bị táo bón nhẹ cho thấy, mỗi ngày ăn 80–100g mận trong 14 ngày liên tiếp, cải thiện rõ rệt độ thông suốt khi đi cầu, chỉ số triệu chứng giảm 19,3%.
Người mỡ máu cao, đường huyết dao động nhẹ
Mận ít calo, anthocyanin có hoạt tính chống oxy hóa tốt. Với người lớn bị mỡ máu cao, mận có thể giảm mức cholesterol từ 4,9–7,2%. Với người bị tiểu đường nhẹ, kiểm soát đường huyết ổn, ăn một ít sau bữa (không quá một nắm tay, khoảng 100g) sẽ thấy lợi ích rõ hơn, nhưng không nên ăn quá độ.
Nhóm người nên cân nhắc khi ăn mận
Nhiều người nghĩ rằng mận tốt cho sức khỏe nên ăn tùy ý, ăn nhiều, nhưng thực tế, tính dược của mận cũng có những kiêng kỵ. Rất nhiều người bỏ qua những chi tiết này nên gặp rắc rối khi ăn.
Người bị dư axit dạ dày hoặc viêm dạ dày mạn tính nên cân nhắc. Mận hơi chua, bản thân đã kích thích tiết axit dạ dày. Nếu đã bị viêm dạ dày, tiết axit nhiều, sau khi ăn dễ làm triệu chứng nặng thêm, hơn 70% người sẽ thấy đầy bụng, ợ lên, nóng rát bụng, thậm chí nôn mửa.
Người tỳ hư dễ tiêu chảy không nên ăn nhiều. Mận có tác dụng nhuận tràng, thúc đẩy nhu động ruột, nhưng với người vốn tỳ hư, cơ thể lạnh yếu, dễ tiêu chảy thì lại trở thành gánh nặng. Điều tra cho thấy, khoảng 36,8% người tỳ hư bị tiêu chảy hoặc đầy bụng, đặc biệt người già và trẻ nhỏ cần chú ý hơn.
Người suy thận, bệnh nhân gout nên kiêng hoặc ăn ít mận. Mận chứa oxalat khá cao, ăn quá nhiều trong thời gian dài có thể gây tăng axit uric và gánh nặng cho thận. Dữ liệu cho thấy, liên tục ăn 150 gram mận, 7 ngày sau, nhóm người vốn có axit uric cao, mức axit uric còn tăng hơn, các triệu chứng liên quan cũng nặng hơn.
Cách ăn mận tốt cho sức khỏe
Do vị chua mạnh, dễ kích thích niêm mạc dạ dày. Có thể gây đau dạ dày, trào ngược axit. Đặc biệt người già và trẻ em cần chú ý.
Theo hướng dẫn an toàn thực phẩm, mận chưa chín chứa nhiều tannin và axit phytic, ăn vào dễ gây buồn nôn, táo bón, đau bụng, thậm chí ảnh hưởng tới thận.
Y học cổ truyền nhấn mạnh , ăn nhiều mận một lần dễ dẫn tới nhiệt thấp ẩm cao, sinh đờm, tiêu chảy, hại răng… Khuyến nghị người lớn mỗi lần chỉ nên ăn 3-4 quả vừa (khoảng 100-150g); người già và trẻ em không quá 2 quả (dưới 100g).
Muốn để mận phát huy tối đa lợi ích như “thảo dược”, kết hợp như sau sẽ tốt cho sức khỏe hơn:
Ăn 1 đến 2 quả mận tươi sau bữa ăn. Đặc biệt phù hợp với những người ăn nhiều dầu mỡ hoặc tiêu hóa kém. Bổ sung dịch vị, đồng thời giảm kích thích cho dạ dày và ruột.
Dù là cách ăn nào, kiểm soát lượng và thời điểm ăn luôn là chìa khóa. Sinh học dinh dưỡng hiện đại và y học cổ truyền đều đồng ý rằng, mận tuy tốt, nhưng chỉ khi ăn đúng cách và đúng liều lượng mới thực sự mang lại lợi ích cho sức khỏe.
