Bác sĩ tiết lộ 5 nguyên nhân gây béo phì ở trẻ

Bài viết này, các chuyên gia giải thích những nguyên nhân chính và cách phụ huynh có thể giúp phòng ngừa béo phì cho con.

Béo phì ở trẻ em đã trở thành một trong những thách thức sức khỏe đáng quan ngại nhất trên toàn cầu. Trong thập kỷ qua, số lượng trẻ em thừa cân hoặc béo phì đã tăng lên đáng kể. Theo dữ liệu từ Khảo sát Sức khỏe Gia đình (NFHS), tình trạng béo phì ở trẻ em và thanh thiếu niên ở châu Á đã tăng mạnh trong những năm gần đây.

Các chuyên gia y tế cảnh báo rằng xu hướng này đáng báo động vì thừa cân trong thời thơ ấu có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe lâu dài.

Chuyên gia về Béo phì và Bệnh chuyển hóa, Tiến sĩ Sanjay Agarwal (Ấn Độ) giải thích rằng thay đổi lối sống, thói quen ăn uống kém và giảm hoạt động thể chất là một số lý do chính đứng sau vấn đề đang gia tăng này.

Các chuyên gia ước tính đến năm 2030, hơn 27 triệu trẻ em và vị thành niên ở Ấn Độ có thể đang sống với tình trạng béo phì, chiếm khoảng 11% gánh nặng toàn cầu.

Theo Tiến sĩ Agarwal, giới chuyên gia ngày càng thấy nhiều trẻ em phát triển các vấn đề sức khỏe vốn trước đây chủ yếu gặp ở người lớn, bao gồm bệnh tiểu đường loại 2, cao huyết áp và bệnh gan nhiễm mỡ sớm.

Sử dụng màn hình quá nhiều và lối sống ít vận động

Một trong những thay đổi lớn về lối sống ảnh hưởng đến trẻ em ngày nay là việc sử dụng màn hình quá nhiều. Nhiều trẻ dành hàng giờ trên điện thoại thông minh, máy tính bảng, trò chơi điện tử hoặc xem truyền hình.

Việc sử dụng màn hình tăng lên thường thay thế các hoạt động thể chất như chơi ngoài trời, thể thao hoặc tập thể dục. Kết quả là trẻ tiêu thụ ít calo hơn và trở nên ít vận động hơn.

Một nghiên cứu được công bố trên PLOS One, phân tích dữ liệu từ 29.480 thanh thiếu niên, phát hiện ra rằng những trẻ dành một giờ hoặc hơn mỗi ngày để xem TV hoặc chơi trò chơi điện tử có nguy cơ thừa cân hoặc béo phì cao hơn.

Tương tự, nghiên cứu trên tạp chí Pediatrics cho thấy trẻ em vượt quá hai giờ sử dụng màn hình mỗi ngày có nguy cơ tăng cân cao hơn.

Thói quen ăn uống không lành mạnh và tiêu thụ thực phẩm nhanh

Chế độ ăn cũng đóng một vai trò quan trọng trong tình trạng thừa cân béo phì ở trẻ em. (Ảnh: ITN).

Chế độ ăn cũng đóng một vai trò quan trọng trong tình trạng thừa cân béo phì ở trẻ em. Nhiều trẻ ngày nay tiêu thụ các thực phẩm giàu calo như đồ uống có đường, đồ ăn vặt chế biến sẵn và thức ăn nhanh thường xuyên hơn bữa ăn nấu tại nhà.

Những thực phẩm này chứa nhiều đường, chất béo không lành mạnh và calo nhưng lại ít chất dinh dưỡng thiết yếu. Lượng đường cao làm tăng mức insulin, khuyến khích cơ thể tích trữ mỡ. Theo thời gian, những thói quen ăn uống khiến trẻ khó duy trì cân nặng khỏe mạnh, ngay cả khi chúng hoạt động vừa phải.

Thiếu ngủ

Giấc ngủ thường bị bỏ qua khi thảo luận về quản lý cân nặng, nhưng nó đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh cảm giác thèm ăn và chuyển hóa. Trẻ em không ngủ đủ giấc có khả năng trải qua những thay đổi nội tiết tố làm tăng cảm giác đói và thèm ăn những thực phẩm nhiều calo.

Giấc ngủ kém cũng làm giảm mức năng lượng, khiến trẻ ít vận động hơn trong ngày. Nghiên cứu cho thấy thiếu ngủ làm tăng đáng kể nguy cơ béo phì ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Căng thẳng và ăn uống theo cảm xúc

Trẻ em thời hiện đại phải đối mặt với áp lực học tập, kỳ vọng xã hội và môi trường cạnh tranh. Những yếu tố gây căng thẳng này ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của trẻ. Một số trẻ đối phó với căng thẳng hoặc lo lắng bằng cách ăn nhiều hơn, đặc biệt là các món ăn vặt giàu đường hoặc chất béo. Mô hình ăn uống theo cảm xúc này dần dần có thể dẫn đến tăng cân không lành mạnh.

Tiến sĩ Agarwal giải thích rằng, sức khỏe cảm xúc và các thói quen lối sống lành mạnh luôn phải song hành khi quản lý cân nặng ở trẻ em.

Di truyền và lối sống của gia đình

Di truyền học cũng ảnh hưởng đến xu hướng tăng cân của một đứa trẻ. Một số trẻ có thể có trao đổi chất tự nhiên chậm hơn hoặc nguy cơ béo phì di truyền cao hơn. Tuy nhiên, chỉ riêng di truyền không quyết định kết quả. Thói quen lối sống của gia đình thường đóng vai trò lớn hơn.

Trẻ em có xu hướng phản chiếu các hành vi mà chúng thấy ở nhà, bao gồm lựa chọn thực phẩm, mức độ hoạt động thể chất và thói quen sử dụng thiết bị điện tử. Cha mẹ ưu tiên chế độ ăn lành mạnh, tập thể dục đều đặn và các thói quen cân bằng có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe lâu dài của con cái.

Béo phì ở trẻ em phát triển do sự kết hợp của nhiều yếu tố. Tuy nhiên, việc thay đổi lối sống sớm có thể tạo ra sự khác biệt lớn. Khuyến khích trẻ chơi ngoài trời, hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử, chuẩn bị các bữa ăn cân bằng và duy trì lịch ngủ đều đặn sẽ giúp trẻ phát triển các thói quen lành mạnh hơn.

Tiến sĩ Agarwal nhấn mạnh, can thiệp sớm và môi trường gia đình hỗ trợ là yếu tố then chốt để ngăn ngừa béo phì, giúp trẻ phát triển thành người trưởng thành khỏe mạnh.