Tháo gỡ điểm nghẽn nguồn nhân lực chất lượng cao về kỹ thuật và công nghệ chiến lược

GD&TĐ - Chính sách học bổng mới không chỉ hỗ trợ người học mà còn tháo gỡ điểm nghẽn nguồn nhân lực chất lượng cao về kỹ thuật, công nghệ chiến lược...



Chính sách “đột phá” cho đào tạo

Từ ngày 1/9, người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược tuyển sinh từ năm 2025 trở đi có thể được cấp học bổng từ 3,7 đến 8,4 triệu đồng/tháng tùy theo nhóm chương trình, ngành đào tạo và trình độ đào tạo theo Nghị định 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Đây được xem là một trong những chính sách đột phá nhằm thu hút người học vào các lĩnh vực đặc thù, vốn đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao kéo dài nhiều năm qua.

Tại Trường Đại học Mỏ - Địa chất, Nghị định 179 được kỳ vọng sẽ tạo động lực lớn cho công tác tuyển sinh và đào tạo ở nhiều ngành kỹ thuật then chốt, trong đó có ngành Kỹ thuật mỏ.



Chia sẻ với Báo GD&TĐ, PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Mỏ - Địa chất cho biết, Nghị định 179 mở ra cơ hội rất lớn cho các cơ sở giáo dục đại học đang đào tạo các lĩnh vực STEM, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.

Hiện Trường Đại học Mỏ - Địa chất có 5 chương trình đào tạo kỹ sư tài năng thuộc các lĩnh vực STEM tham gia Đề án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao giai đoạn 2025 - 2035 và định hướng đến năm 2045 theo Quyết định số 1002 của Thủ tướng Chính phủ. Các chương trình gồm: Trí tuệ nhân tạo ứng dụng và bản sao số trái đất; Kỹ thuật điều khiển và tự động hóa phục vụ công nghiệp khai khoáng và năng lượng; Kỹ thuật mỏ thông minh; Kỹ thuật địa chất phục vụ công nghiệp đất hiếm và khoáng sản chiến lược; Kỹ thuật xây dựng công trình ngầm.

Trong đó, chương trình Kỹ thuật mỏ thông minh được xem là hướng đào tạo chiến lược, đáp ứng nhu cầu chuyển đổi số và hiện đại hóa ngành công nghiệp khai khoáng. PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh cho biết, chương trình được xây dựng theo định hướng đào tạo kỹ sư, thạc sĩ tích hợp tài năng, bảo đảm đúng quy định của Bộ GD&ĐT và đã được Bộ trưởng Bộ GD&ĐT phê duyệt (Quyết định số 995/QĐ-BGDĐT ngày 23/4/2026).

Doanh nghiệp đến trường “đặt hàng” nhân lực chất lượng cao

Theo lãnh đạo Trường Đại học Mỏ - Địa chất, Nghị định 179 không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ tài chính cho người học mà còn tác động trực tiếp giải quyết bài toán mất cân đối cơ cấu ngành nghề đào tạo hiện nay. Thực tế cho thấy, nhiều ngành kỹ thuật đặc thù như Kỹ thuật mỏ, Tuyển khoáng, Địa chất… có nhu cầu nhân lực rất lớn nhưng còn hạn chế trong tuyển sinh do tâm lý e ngại của người học.

PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh chia sẻ, hiện nay nhiều doanh nghiệp trực tiếp đến trường tham dự hội đồng bảo vệ đồ án tốt nghiệp, phỏng vấn và tuyển dụng sinh viên ngay sau khi bảo vệ tốt nghiệp. Điều đó cho thấy nhu cầu nhân lực ở các lĩnh vực này là rất lớn.

“Nhu cầu nhân lực rất lớn, nhưng người học chưa lựa chọn nhiều đối với các ngành kỹ thuật đặc thù. Tuy nhiên với cơ chế của Nghị định 179, điểm nghẽn đầu tiên được tháo gỡ chính là sự mất cân đối giữa nhu cầu xã hội và xu hướng lựa chọn ngành nghề của người học”, PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh nhận định. Ông cho rằng, chính sách học bổng của Nhà nước sẽ tạo thêm sức hút với các ngành kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược, giúp học sinh giỏi mạnh dạn lựa chọn những lĩnh vực mà trước đây thường ít được ưu tiên.

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 179 là tạo sự kết nối mạnh mẽ hơn giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh, ngay sau khi Nghị định được ban hành, Trường Đại học Mỏ - Địa chất đã chủ động truyền thông các nội dung cốt lõi tới doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khai khoáng, dầu khí, năng lượng và công nghệ chiến lược. Nhiều đơn vị như Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam cùng các doanh nghiệp lớn khác tiếp tục phối hợp với nhà trường trong công tác tuyển sinh và đào tạo.



“Trước đây việc hợp tác với doanh nghiệp đôi khi mang tính hình thức. Nhưng khi Nghị định 179 ra đời, doanh nghiệp chủ động hơn rất nhiều trong việc làm việc với nhà trường để phối hợp truyền thông, tuyển sinh và đào tạo”, ông Khánh nói.

Theo lãnh đạo Trường Đại học Mỏ - Địa chất, doanh nghiệp đặc biệt quan tâm tới nhóm sinh viên được hưởng học bổng theo Nghị định 179 bởi đây đều là những thí sinh có đầu vào chất lượng cao. Không chỉ cam kết cơ hội việc làm sau tốt nghiệp, nhiều doanh nghiệp còn sẵn sàng cấp thêm học bổng, hỗ trợ sinh viên tham gia thực tập, trải nghiệm thực tế và sử dụng hệ thống phòng thí nghiệm tại doanh nghiệp. Điều này tạo ra hệ sinh thái đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn, đồng thời giúp sinh viên sớm tiếp cận môi trường làm việc hiện đại ngay trong quá trình học tập.

Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh, tác động của Nghị định 179 không dừng ở mức học bổng vài triệu đồng mỗi tháng mà còn nằm ở khả năng tạo sức lan tỏa, nâng vị thế các ngành kỹ thuật chiến lược trong xã hội. “Các doanh nghiệp nhìn thấy nguồn sinh viên có đầu vào tốt, được đào tạo bài bản thì họ sẽ chủ động đầu tư, đồng hành cùng nhà trường. Đây là điều rất quan trọng để hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao cho quốc gia”, ông Khánh nhấn mạnh.

Kỳ vọng hình thành đội ngũ “tổng công trình sư” cho đất nước

Không chỉ giải quyết bài toán tuyển sinh, Nghị định 179 còn được kỳ vọng góp phần xây dựng đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và nhân lực trình độ cao cho các lĩnh vực chiến lược của quốc gia.

Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh, hiện nay nhiều trường đại học kỹ thuật, trong đó có Trường Đại học Mỏ - Địa chất, vẫn đang thiếu hụt đội ngũ giảng viên và chuyên gia chất lượng cao. Do đó, việc thu hút sinh viên giỏi vào học các ngành kỹ thuật then chốt sẽ tạo nguồn bổ sung lâu dài cho công tác nghiên cứu và giảng dạy trong tương lai.

“Ngoài đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp và xã hội, người học còn có thể trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao cho chính các trường đại học, viện nghiên cứu. Hay nói cách khác, Nghị định 179 sẽ góp phần hình thành đội ngũ ‘tổng công trình sư’ cho các lĩnh vực then chốt của đất nước”, ông Khánh kỳ vọng.



Theo ông, điểm đặc biệt của Nghị định 179 là chính sách học bổng được áp dụng cho toàn bộ các bậc đào tạo trong giáo dục đại học, từ đại học đến thạc sĩ và tiến sĩ. Mức hỗ trợ dao động từ hơn 3 triệu đồng đến trên 8 triệu đồng/tháng không chỉ giúp người học giảm gánh nặng tài chính mà còn tạo động lực để theo đuổi các ngành kỹ thuật vốn có đặc thù học tập khó, yêu cầu cao. Đối với Trường Đại học Mỏ - Địa chất, đây sẽ là cơ sở quan trọng để thu hút thí sinh chất lượng cao vào các ngành “đặc biệt” như Kỹ thuật mỏ, Địa chất, Tuyển khoáng…

Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh, lâu nay xã hội vẫn tồn tại tâm lý cho rằng học các ngành kỹ thuật liên quan đến khai khoáng, công trình ngầm hay địa chất là khó khăn, nguy hiểm và phức tạp. Tuy nhiên, chính sách mới sẽ góp phần thay đổi nhận thức này. Bên cạnh học bổng của Nhà nước, nhà trường cũng có nhiều chính sách hỗ trợ riêng dành cho sinh viên có đầu vào tốt như hỗ trợ học phí, tạo điều kiện giao lưu học thuật, hợp tác quốc tế, tăng cường kết nối doanh nghiệp và ưu tiên tham gia các hoạt động nghiên cứu.

“Bản chất của chính sách là thu hút được những sinh viên có năng lực tốt, có khả năng tiếp cận và lĩnh hội kiến thức kỹ thuật chuyên sâu. Đây là điều rất quan trọng để đào tạo nguồn nhân lực chiến lược cho đất nước trong giai đoạn mới”, PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh nhấn mạnh.



Chính sách “đột phá” cho đào tạo

Từ ngày 1/9, người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược tuyển sinh từ năm 2025 trở đi có thể được cấp học bổng từ 3,7 đến 8,4 triệu đồng/tháng tùy theo nhóm chương trình, ngành đào tạo và trình độ đào tạo theo Nghị định 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Đây được xem là một trong những chính sách đột phá nhằm thu hút người học vào các lĩnh vực đặc thù, vốn đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao kéo dài nhiều năm qua.

Tại Trường Đại học Mỏ - Địa chất, Nghị định 179 được kỳ vọng sẽ tạo động lực lớn cho công tác tuyển sinh và đào tạo ở nhiều ngành kỹ thuật then chốt, trong đó có ngành Kỹ thuật mỏ.



Chia sẻ với Báo GD&TĐ, PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Mỏ - Địa chất cho biết, Nghị định 179 mở ra cơ hội rất lớn cho các cơ sở giáo dục đại học đang đào tạo các lĩnh vực STEM, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.

Hiện Trường Đại học Mỏ - Địa chất có 5 chương trình đào tạo kỹ sư tài năng thuộc các lĩnh vực STEM tham gia Đề án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao giai đoạn 2025 - 2035 và định hướng đến năm 2045 theo Quyết định số 1002 của Thủ tướng Chính phủ. Các chương trình gồm: Trí tuệ nhân tạo ứng dụng và bản sao số trái đất; Kỹ thuật điều khiển và tự động hóa phục vụ công nghiệp khai khoáng và năng lượng; Kỹ thuật mỏ thông minh; Kỹ thuật địa chất phục vụ công nghiệp đất hiếm và khoáng sản chiến lược; Kỹ thuật xây dựng công trình ngầm.

Trong đó, chương trình Kỹ thuật mỏ thông minh được xem là hướng đào tạo chiến lược, đáp ứng nhu cầu chuyển đổi số và hiện đại hóa ngành công nghiệp khai khoáng. PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh cho biết, chương trình được xây dựng theo định hướng đào tạo kỹ sư, thạc sĩ tích hợp tài năng, bảo đảm đúng quy định của Bộ GD&ĐT và đã được Bộ trưởng Bộ GD&ĐT phê duyệt (Quyết định số 995/QĐ-BGDĐT ngày 23/4/2026).

Doanh nghiệp đến trường “đặt hàng” nhân lực chất lượng cao

Theo lãnh đạo Trường Đại học Mỏ - Địa chất, Nghị định 179 không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ tài chính cho người học mà còn tác động trực tiếp giải quyết bài toán mất cân đối cơ cấu ngành nghề đào tạo hiện nay. Thực tế cho thấy, nhiều ngành kỹ thuật đặc thù như Kỹ thuật mỏ, Tuyển khoáng, Địa chất… có nhu cầu nhân lực rất lớn nhưng còn hạn chế trong tuyển sinh do tâm lý e ngại của người học.

PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh chia sẻ, hiện nay nhiều doanh nghiệp trực tiếp đến trường tham dự hội đồng bảo vệ đồ án tốt nghiệp, phỏng vấn và tuyển dụng sinh viên ngay sau khi bảo vệ tốt nghiệp. Điều đó cho thấy nhu cầu nhân lực ở các lĩnh vực này là rất lớn.

“Nhu cầu nhân lực rất lớn, nhưng người học chưa lựa chọn nhiều đối với các ngành kỹ thuật đặc thù. Tuy nhiên với cơ chế của Nghị định 179, điểm nghẽn đầu tiên được tháo gỡ chính là sự mất cân đối giữa nhu cầu xã hội và xu hướng lựa chọn ngành nghề của người học”, PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh nhận định. Ông cho rằng, chính sách học bổng của Nhà nước sẽ tạo thêm sức hút với các ngành kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược, giúp học sinh giỏi mạnh dạn lựa chọn những lĩnh vực mà trước đây thường ít được ưu tiên.

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 179 là tạo sự kết nối mạnh mẽ hơn giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh, ngay sau khi Nghị định được ban hành, Trường Đại học Mỏ - Địa chất đã chủ động truyền thông các nội dung cốt lõi tới doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khai khoáng, dầu khí, năng lượng và công nghệ chiến lược. Nhiều đơn vị như Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam cùng các doanh nghiệp lớn khác tiếp tục phối hợp với nhà trường trong công tác tuyển sinh và đào tạo.



“Trước đây việc hợp tác với doanh nghiệp đôi khi mang tính hình thức. Nhưng khi Nghị định 179 ra đời, doanh nghiệp chủ động hơn rất nhiều trong việc làm việc với nhà trường để phối hợp truyền thông, tuyển sinh và đào tạo”, ông Khánh nói.

Theo lãnh đạo Trường Đại học Mỏ - Địa chất, doanh nghiệp đặc biệt quan tâm tới nhóm sinh viên được hưởng học bổng theo Nghị định 179 bởi đây đều là những thí sinh có đầu vào chất lượng cao. Không chỉ cam kết cơ hội việc làm sau tốt nghiệp, nhiều doanh nghiệp còn sẵn sàng cấp thêm học bổng, hỗ trợ sinh viên tham gia thực tập, trải nghiệm thực tế và sử dụng hệ thống phòng thí nghiệm tại doanh nghiệp. Điều này tạo ra hệ sinh thái đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn, đồng thời giúp sinh viên sớm tiếp cận môi trường làm việc hiện đại ngay trong quá trình học tập.

Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh, tác động của Nghị định 179 không dừng ở mức học bổng vài triệu đồng mỗi tháng mà còn nằm ở khả năng tạo sức lan tỏa, nâng vị thế các ngành kỹ thuật chiến lược trong xã hội. “Các doanh nghiệp nhìn thấy nguồn sinh viên có đầu vào tốt, được đào tạo bài bản thì họ sẽ chủ động đầu tư, đồng hành cùng nhà trường. Đây là điều rất quan trọng để hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao cho quốc gia”, ông Khánh nhấn mạnh.

Kỳ vọng hình thành đội ngũ “tổng công trình sư” cho đất nước

Không chỉ giải quyết bài toán tuyển sinh, Nghị định 179 còn được kỳ vọng góp phần xây dựng đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và nhân lực trình độ cao cho các lĩnh vực chiến lược của quốc gia.

Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh, hiện nay nhiều trường đại học kỹ thuật, trong đó có Trường Đại học Mỏ - Địa chất, vẫn đang thiếu hụt đội ngũ giảng viên và chuyên gia chất lượng cao. Do đó, việc thu hút sinh viên giỏi vào học các ngành kỹ thuật then chốt sẽ tạo nguồn bổ sung lâu dài cho công tác nghiên cứu và giảng dạy trong tương lai.

“Ngoài đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp và xã hội, người học còn có thể trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao cho chính các trường đại học, viện nghiên cứu. Hay nói cách khác, Nghị định 179 sẽ góp phần hình thành đội ngũ ‘tổng công trình sư’ cho các lĩnh vực then chốt của đất nước”, ông Khánh kỳ vọng.



Theo ông, điểm đặc biệt của Nghị định 179 là chính sách học bổng được áp dụng cho toàn bộ các bậc đào tạo trong giáo dục đại học, từ đại học đến thạc sĩ và tiến sĩ. Mức hỗ trợ dao động từ hơn 3 triệu đồng đến trên 8 triệu đồng/tháng không chỉ giúp người học giảm gánh nặng tài chính mà còn tạo động lực để theo đuổi các ngành kỹ thuật vốn có đặc thù học tập khó, yêu cầu cao. Đối với Trường Đại học Mỏ - Địa chất, đây sẽ là cơ sở quan trọng để thu hút thí sinh chất lượng cao vào các ngành “đặc biệt” như Kỹ thuật mỏ, Địa chất, Tuyển khoáng…

Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh, lâu nay xã hội vẫn tồn tại tâm lý cho rằng học các ngành kỹ thuật liên quan đến khai khoáng, công trình ngầm hay địa chất là khó khăn, nguy hiểm và phức tạp. Tuy nhiên, chính sách mới sẽ góp phần thay đổi nhận thức này. Bên cạnh học bổng của Nhà nước, nhà trường cũng có nhiều chính sách hỗ trợ riêng dành cho sinh viên có đầu vào tốt như hỗ trợ học phí, tạo điều kiện giao lưu học thuật, hợp tác quốc tế, tăng cường kết nối doanh nghiệp và ưu tiên tham gia các hoạt động nghiên cứu.

“Bản chất của chính sách là thu hút được những sinh viên có năng lực tốt, có khả năng tiếp cận và lĩnh hội kiến thức kỹ thuật chuyên sâu. Đây là điều rất quan trọng để đào tạo nguồn nhân lực chiến lược cho đất nước trong giai đoạn mới”, PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh nhấn mạnh.