Sửa đổi quy định kiểm tra, đánh giá học sinh tiểu học, trung học

GD&TĐ - Bộ GD&ĐT công bố dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung quy định kiểm tra, đánh giá học sinh tiểu học, THCS, THPT để lấy ý kiến góp ý rộng rãi.



Thông tư mới sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 27/2020/TT-BGD&ĐT (Thông tư số 27) quy định đánh giá học sinh tiểu học và Thông tư số 22/2021/TT-BGD&ĐT (Thông tư số 22) quy định đánh giá học sinh THCS, THPT nhằm hoàn thiện chính sách, bảo đảm sự đồng bộ giữa công tác đánh giá học sinh với các quy định mới của pháp luật, yêu cầu chuyển đổi số của ngành và mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Sử dụng học bạ số; tổ chức kiểm tra định kỳ bằng hình thức trên máy tính

Nếu Thông tư 27 và Thông tư 22 chủ yếu quy định việc quản lý, ghi chép, giao nhận học bạ theo hình thức truyền thống, thì dự thảo sửa đổi thống nhất sử dụng học bạ số trong việc ghi nhận, cập nhật và quản lý kết quả đánh giá học sinh.

Đối với cấp tiểu học, hồ sơ đánh giá từng năm học của học sinh gồm học bạ số và bảng tổng hợp kết quả đánh giá giáo dục của lớp. Hiệu trưởng có trách nhiệm chỉ đạo nghiệm thu, bàn giao kết quả giáo dục, hồ sơ đánh giá và dữ liệu học bạ số, bảo đảm thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời và thống nhất với dữ liệu quản lý của nhà trường.

Ở trung học, dự thảo bổ sung quy định để làm rõ việc sử dụng học bạ số; các yêu cầu như ghi bằng bút, sửa chữa bằng mực đỏ, kí và đóng dấu trực tiếp chỉ còn áp dụng đối với học bạ giấy trong thời gian chuyển tiếp. Việc cập nhật, chỉnh sửa, kí số, phát hành, lưu trữ, khai thác và sử dụng học bạ số thực hiện theo quy định của Bộ GD&ĐT.

Điểm mới này không đơn thuần là thay đổi hình thức học bạ, mà tạo cơ sở để dữ liệu đánh giá học sinh được cập nhật, kế thừa và khai thác xuyên suốt quá trình học tập, chuyển lớp, chuyển cấp và chuyển trường.

Dự thảo Thông tư cũng lần đầu tiên cho phép nhà trường tổ chức kiểm tra, đánh giá định kỳ bằng bài kiểm tra trên máy tính. Hình thức này được thực hiện khi nhà trường đáp ứng các điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm kiểm tra, đánh giá và nhân lực vận hành theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT.

Nhà trường phải thông báo trước cho học sinh và cha mẹ học sinh về hình thức kiểm tra và các yêu cầu kỹ thuật. Kết quả kiểm tra trên máy tính có giá trị pháp lý tương đương bài làm trên giấy.

Dự thảo lưu ý nhà trường phải chuẩn bị phương án dự phòng khi xảy ra sự cố kỹ thuật (tổ chức kiểm tra lại hoặc chuyển sang hình thức trên giấy trong vòng 7 ngày làm việc) và có điều chỉnh hợp lý để học sinh khuyết tật vẫn tiếp cận được hình thức kiểm tra này hoặc được chuyển sang hình thức phù hợp.



Linh hoạt trong đánh giá, ghi nhận sự tiến bộ của học sinh

Dự thảo quy định cụ thể hơn việc đánh giá học sinh khuyết tật ở cả tiểu học và trung học. Nguyên tắc xuyên suốt là đánh giá dựa trên kế hoạch giáo dục cá nhân và sự tiến bộ của chính học sinh, không so sánh với học sinh khác. Nội dung đánh giá có thể bao gồm kết quả rèn luyện, học tập và nội dung giáo dục kỹ năng đặc thù nếu có.

Hình thức kiểm tra được điều chỉnh linh hoạt theo dạng tật và mức độ khuyết tật như chuyển đổi đề và bài làm sang chữ nổi Braille, sử dụng phần mềm đọc màn hình cho học sinh khuyết tật nhìn, hay thay thế kiểm tra nghe - nói bằng bài viết, trắc nghiệm hoặc ngôn ngữ kí hiệu cho học sinh khuyết tật nghe, nói.

Với trường hợp học sinh khuyết tật có học tại lớp nhưng do hoàn cảnh không thể đến lớp thường xuyên, việc đánh giá dựa trên nhận xét thường xuyên và kết quả đánh giá định kỳ các môn học cốt lõi.

Dự thảo cũng ghi nhận sự tiến bộ của học sinh sau khi chấp hành kỷ luật. Theo đó, sau khi hoàn thành việc chấp hành quyết định kỷ luật và được nhà trường công nhận, giáo viên chủ nhiệm có trách nhiệm đánh giá lại kết quả rèn luyện của học sinh theo đúng quy trình, ghi nhận sự cố gắng và tiến bộ trong học kỳ hoặc năm học. Điều này thể hiện tinh thần nhân văn, tạo cơ hội cho học sinh sửa sai trong những quy định mới.

Dự thảo quy định, đối với học sinh lớp 9 và lớp 12, việc kiểm tra, đánh giá lại kết quả rèn luyện, học tập trong kỳ nghỉ hè được bố trí linh hoạt về thời gian, không ảnh hưởng đến tiến độ tuyển sinh và bảo đảm quyền học tập của học sinh ở cấp học, bậc học tiếp theo.



Thông tư mới sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 27/2020/TT-BGD&ĐT (Thông tư số 27) quy định đánh giá học sinh tiểu học và Thông tư số 22/2021/TT-BGD&ĐT (Thông tư số 22) quy định đánh giá học sinh THCS, THPT nhằm hoàn thiện chính sách, bảo đảm sự đồng bộ giữa công tác đánh giá học sinh với các quy định mới của pháp luật, yêu cầu chuyển đổi số của ngành và mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Sử dụng học bạ số; tổ chức kiểm tra định kỳ bằng hình thức trên máy tính

Nếu Thông tư 27 và Thông tư 22 chủ yếu quy định việc quản lý, ghi chép, giao nhận học bạ theo hình thức truyền thống, thì dự thảo sửa đổi thống nhất sử dụng học bạ số trong việc ghi nhận, cập nhật và quản lý kết quả đánh giá học sinh.

Đối với cấp tiểu học, hồ sơ đánh giá từng năm học của học sinh gồm học bạ số và bảng tổng hợp kết quả đánh giá giáo dục của lớp. Hiệu trưởng có trách nhiệm chỉ đạo nghiệm thu, bàn giao kết quả giáo dục, hồ sơ đánh giá và dữ liệu học bạ số, bảo đảm thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời và thống nhất với dữ liệu quản lý của nhà trường.

Ở trung học, dự thảo bổ sung quy định để làm rõ việc sử dụng học bạ số; các yêu cầu như ghi bằng bút, sửa chữa bằng mực đỏ, kí và đóng dấu trực tiếp chỉ còn áp dụng đối với học bạ giấy trong thời gian chuyển tiếp. Việc cập nhật, chỉnh sửa, kí số, phát hành, lưu trữ, khai thác và sử dụng học bạ số thực hiện theo quy định của Bộ GD&ĐT.

Điểm mới này không đơn thuần là thay đổi hình thức học bạ, mà tạo cơ sở để dữ liệu đánh giá học sinh được cập nhật, kế thừa và khai thác xuyên suốt quá trình học tập, chuyển lớp, chuyển cấp và chuyển trường.

Dự thảo Thông tư cũng lần đầu tiên cho phép nhà trường tổ chức kiểm tra, đánh giá định kỳ bằng bài kiểm tra trên máy tính. Hình thức này được thực hiện khi nhà trường đáp ứng các điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm kiểm tra, đánh giá và nhân lực vận hành theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT.

Nhà trường phải thông báo trước cho học sinh và cha mẹ học sinh về hình thức kiểm tra và các yêu cầu kỹ thuật. Kết quả kiểm tra trên máy tính có giá trị pháp lý tương đương bài làm trên giấy.

Dự thảo lưu ý nhà trường phải chuẩn bị phương án dự phòng khi xảy ra sự cố kỹ thuật (tổ chức kiểm tra lại hoặc chuyển sang hình thức trên giấy trong vòng 7 ngày làm việc) và có điều chỉnh hợp lý để học sinh khuyết tật vẫn tiếp cận được hình thức kiểm tra này hoặc được chuyển sang hình thức phù hợp.



Linh hoạt trong đánh giá, ghi nhận sự tiến bộ của học sinh

Dự thảo quy định cụ thể hơn việc đánh giá học sinh khuyết tật ở cả tiểu học và trung học. Nguyên tắc xuyên suốt là đánh giá dựa trên kế hoạch giáo dục cá nhân và sự tiến bộ của chính học sinh, không so sánh với học sinh khác. Nội dung đánh giá có thể bao gồm kết quả rèn luyện, học tập và nội dung giáo dục kỹ năng đặc thù nếu có.

Hình thức kiểm tra được điều chỉnh linh hoạt theo dạng tật và mức độ khuyết tật như chuyển đổi đề và bài làm sang chữ nổi Braille, sử dụng phần mềm đọc màn hình cho học sinh khuyết tật nhìn, hay thay thế kiểm tra nghe - nói bằng bài viết, trắc nghiệm hoặc ngôn ngữ kí hiệu cho học sinh khuyết tật nghe, nói.

Với trường hợp học sinh khuyết tật có học tại lớp nhưng do hoàn cảnh không thể đến lớp thường xuyên, việc đánh giá dựa trên nhận xét thường xuyên và kết quả đánh giá định kỳ các môn học cốt lõi.

Dự thảo cũng ghi nhận sự tiến bộ của học sinh sau khi chấp hành kỷ luật. Theo đó, sau khi hoàn thành việc chấp hành quyết định kỷ luật và được nhà trường công nhận, giáo viên chủ nhiệm có trách nhiệm đánh giá lại kết quả rèn luyện của học sinh theo đúng quy trình, ghi nhận sự cố gắng và tiến bộ trong học kỳ hoặc năm học. Điều này thể hiện tinh thần nhân văn, tạo cơ hội cho học sinh sửa sai trong những quy định mới.

Dự thảo quy định, đối với học sinh lớp 9 và lớp 12, việc kiểm tra, đánh giá lại kết quả rèn luyện, học tập trong kỳ nghỉ hè được bố trí linh hoạt về thời gian, không ảnh hưởng đến tiến độ tuyển sinh và bảo đảm quyền học tập của học sinh ở cấp học, bậc học tiếp theo.