Sắp xếp trường học ở Quảng Ngãi, tinh gọn để nâng cao chất lượng

GD&TĐ - Quảng Ngãi tinh gọn mạng lưới trường học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, bảo đảm ổn định đội ngũ và quyền lợi học sinh.



Từ “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”

UBND tỉnh Quảng Ngãi vừa phê duyệt Phương án tổng thể sắp xếp các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp công lập trên địa bàn tỉnh.

Theo phương án, tính đến ngày 1/7/2025, Quảng Ngãi có 887 trường mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập với tổng số 441.121 học sinh, học viên. Toàn tỉnh có 620 trường đạt chuẩn quốc gia, đạt tỷ lệ 69,9%. Tuy nhiên, mạng lưới trường lớp vẫn còn phân tán với 1.149 điểm trường lẻ, chủ yếu ở bậc mầm non và tiểu học; nguồn lực đầu tư vì thế bị dàn trải, trong khi ngành Giáo dục còn thiếu nhân lực.

Từ thực tế này, phương án sắp xếp xác định mục tiêu chuyển mạnh từ tư duy “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”, tái cấu trúc mạng lưới trường lớp phù hợp với quy mô dân số, phân bố dân cư, đồng thời tạo điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục.

Mục tiêu cụ thể là giảm tối thiểu 30% đầu mối, những nơi có điều kiện thuận lợi phấn đấu giảm khoảng 50% so với thời điểm 1/7/2025; gắn tinh gọn đầu mối quản lý với cơ cấu lại đội ngũ theo hướng “giảm biên chế quản lý giáo dục, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy”.



Sau sắp xếp, mạng lưới cơ sở giáo dục công lập của tỉnh dự kiến giảm từ 887 xuống còn 478 cơ sở, tương ứng giảm 46,11%. Trong đó, bậc mầm non giảm 54,73%; tiểu học giảm 52,68%; THCS giảm 42,6%; các trường trung học và THCS giảm 36,97%.

Đáng chú ý, việc tinh gọn không đơn thuần là giảm số lượng trường mà hướng đến tổ chức lại nguồn lực để phục vụ tốt hơn cho hoạt động dạy và học. Số vị trí cán bộ quản lý dự kiến giảm 725 người; số nhân viên dùng chung giảm 669 người.

Mô hình tổ chức mới được xây dựng theo hướng hình thành các trường có quy mô lớn hơn, có thể là trường một cấp học hoặc trung tâm giáo dục thường xuyên có các phân hiệu; trường phổ thông nhiều cấp học tại một hoặc nhiều địa điểm. Với những điểm trường lẻ không bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất tối thiểu ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, vùng dân tộc thiểu số, phương án hướng tới hình thành các trường nội trú, bán trú phù hợp.

Đặc biệt, phương án không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông hoặc các trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên. Điều này cho thấy việc sắp xếp được đặt trong yêu cầu bảo đảm tính đặc thù của từng cấp học, loại hình giáo dục thay vì thực hiện một cách cơ học.

Tinh gọn nhưng không để xáo trộn trường học

Điều quan trọng trong quá trình sắp xếp mạng lưới trường học là làm sao để chủ trương đúng đắn này không tạo ra những xáo trộn không cần thiết đối với người dạy và người học.

Phương án của tỉnh Quảng Ngãi đã đặt ra nguyên tắc khá rõ, giáo viên được giữ ổn định và bố trí theo vị trí việc làm; các cán bộ quản lý dôi dư được xem xét bố trí ở cấp dưới liền kề hoặc vị trí phù hợp, thực hiện các chính sách liên quan theo quy định. Các cơ sở trường học trước sắp xếp được giữ nguyên làm điểm trường của trường mới, qua đó hạn chế tối đa việc dịch chuyển học sinh, giáo viên.

Đây cũng là vấn đề đang được các địa phương đặc biệt quan tâm trong quá trình triển khai.

Tại xã Ba Tơ, địa bàn có đặc thù miền núi, khoảng cách từ nhà đến trường có thể trở thành rào cản đối với việc duy trì chuyên cần của học sinh. Vì vậy, cùng với sắp xếp mạng lưới, địa phương chú trọng tổ chức mô hình bán trú để học sinh ở xa có điều kiện ăn, ở và học tập tập trung tại trường chính, góp phần giảm áp lực đi lại và hạn chế nguy cơ học sinh bỏ học.

Bà Huỳnh Thị Ái Thùy, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Ba Tơ, cho biết, trong tháng 7/2026, nhà trường hoàn thành việc sáp nhập Trường Tiểu học Ba Cung vào Trường Tiểu học Ba Tơ.



Theo bà Thùy, thuận lợi lớn sau sáp nhập là cơ sở vật chất và đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên được bảo đảm, qua đó tạo điều kiện nâng cao hiệu quả dạy và học. “Để chuẩn bị cho bước sáp nhập tiếp theo thành trường liên cấp, Ban Giám hiệu nhà trường đang rà soát lại cơ sở vật chất, đồng thời làm tốt công tác tư tưởng cho đội ngũ giáo viên, nhân viên”, bà Thùy cho biết.

Theo ông Nguyễn Anh Khoa, Phó Chủ tịch UBND xã Ba Tơ, thực tế địa phương đã có những trường liên cấp sử dụng chung cơ sở vật chất nhưng vẫn duy trì hai bộ máy quản lý của hai cấp học, phát sinh không ít bất cập trong vận hành.

“Việc đưa về một đầu mối quản lý cùng với sáp nhập các trường riêng lẻ sẽ giúp tối ưu hóa cơ sở vật chất, tạo dư địa phát triển và giúp học sinh tiếp cận môi trường giáo dục tốt hơn”, ông Khoa đánh giá.

Tại xã Ngọc Linh, việc sắp xếp mạng lưới trường học hiện mới được xây dựng trong dự thảo phương án sắp xếp các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông trên địa bàn xã. Đây là địa bàn vùng núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng đặc biệt khó khăn, vì vậy phương án dự thảo đặt yêu cầu sắp xếp phải phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy mô dân số và không gian phát triển.

Theo dự thảo, toàn xã hiện có 4 đơn vị trường học, gồm 2 trường mầm non và 2 trường liên cấp Phổ thông dân tộc bán trú (PTDTBT) TH&THCS, với tổng cộng 73 lớp và 1.839 học sinh, trẻ mầm non; đội ngũ cán bộ, viên chức gồm 110 người.

Dự thảo phương án đề xuất sắp xếp Trường Mầm non Mường Hoong và Trường Mầm non Ngọc Linh thành Trường Mầm non xã Ngọc Linh; giữ nguyên Trường PTDTBT TH&THCS Mường Hoong và Trường PTDTBT TH&THCS Ngọc Linh. Nếu được thực hiện theo phương án dự thảo, toàn xã sẽ còn 3/4 trường, giảm một đầu mối và một vị trí Hiệu trưởng.



Lãnh đạo UBND xã Ngọc Linh nhấn mạnh, việc sắp xếp không thực hiện một cách cơ học chỉ nhằm giảm đầu mối mà phải lấy mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, hiệu quả đầu tư và năng lực quản trị làm định hướng. Đặc biệt, phải bảo đảm quyền học tập và cơ hội tiếp cận giáo dục của học sinh, tuyệt đối không để học sinh vì hoàn cảnh khó khăn mà không được đến trường.

Dự thảo cũng đặt yêu cầu hạn chế tối đa tác động đến hoạt động dạy học và tâm lý của học sinh, nhà giáo, cha mẹ học sinh; tổ chức thực hiện linh hoạt, khoa học, phù hợp thực tiễn địa bàn. Quá trình triển khai sẽ cần được theo dõi, đánh giá thường xuyên để kịp thời phát hiện những vấn đề phát sinh và điều chỉnh phương án phù hợp.

Nếu được triển khai, việc tinh gọn đầu mối tại xã Ngọc Linh được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đội ngũ, tập trung nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất, tăng cường năng lực quản trị nhà trường và tạo điều kiện xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia, qua đó nâng cao chất lượng giáo dục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.



Từ “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”

UBND tỉnh Quảng Ngãi vừa phê duyệt Phương án tổng thể sắp xếp các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp công lập trên địa bàn tỉnh.

Theo phương án, tính đến ngày 1/7/2025, Quảng Ngãi có 887 trường mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập với tổng số 441.121 học sinh, học viên. Toàn tỉnh có 620 trường đạt chuẩn quốc gia, đạt tỷ lệ 69,9%. Tuy nhiên, mạng lưới trường lớp vẫn còn phân tán với 1.149 điểm trường lẻ, chủ yếu ở bậc mầm non và tiểu học; nguồn lực đầu tư vì thế bị dàn trải, trong khi ngành Giáo dục còn thiếu nhân lực.

Từ thực tế này, phương án sắp xếp xác định mục tiêu chuyển mạnh từ tư duy “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”, tái cấu trúc mạng lưới trường lớp phù hợp với quy mô dân số, phân bố dân cư, đồng thời tạo điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục.

Mục tiêu cụ thể là giảm tối thiểu 30% đầu mối, những nơi có điều kiện thuận lợi phấn đấu giảm khoảng 50% so với thời điểm 1/7/2025; gắn tinh gọn đầu mối quản lý với cơ cấu lại đội ngũ theo hướng “giảm biên chế quản lý giáo dục, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy”.



Sau sắp xếp, mạng lưới cơ sở giáo dục công lập của tỉnh dự kiến giảm từ 887 xuống còn 478 cơ sở, tương ứng giảm 46,11%. Trong đó, bậc mầm non giảm 54,73%; tiểu học giảm 52,68%; THCS giảm 42,6%; các trường trung học và THCS giảm 36,97%.

Đáng chú ý, việc tinh gọn không đơn thuần là giảm số lượng trường mà hướng đến tổ chức lại nguồn lực để phục vụ tốt hơn cho hoạt động dạy và học. Số vị trí cán bộ quản lý dự kiến giảm 725 người; số nhân viên dùng chung giảm 669 người.

Mô hình tổ chức mới được xây dựng theo hướng hình thành các trường có quy mô lớn hơn, có thể là trường một cấp học hoặc trung tâm giáo dục thường xuyên có các phân hiệu; trường phổ thông nhiều cấp học tại một hoặc nhiều địa điểm. Với những điểm trường lẻ không bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất tối thiểu ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, vùng dân tộc thiểu số, phương án hướng tới hình thành các trường nội trú, bán trú phù hợp.

Đặc biệt, phương án không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông hoặc các trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên. Điều này cho thấy việc sắp xếp được đặt trong yêu cầu bảo đảm tính đặc thù của từng cấp học, loại hình giáo dục thay vì thực hiện một cách cơ học.

Tinh gọn nhưng không để xáo trộn trường học

Điều quan trọng trong quá trình sắp xếp mạng lưới trường học là làm sao để chủ trương đúng đắn này không tạo ra những xáo trộn không cần thiết đối với người dạy và người học.

Phương án của tỉnh Quảng Ngãi đã đặt ra nguyên tắc khá rõ, giáo viên được giữ ổn định và bố trí theo vị trí việc làm; các cán bộ quản lý dôi dư được xem xét bố trí ở cấp dưới liền kề hoặc vị trí phù hợp, thực hiện các chính sách liên quan theo quy định. Các cơ sở trường học trước sắp xếp được giữ nguyên làm điểm trường của trường mới, qua đó hạn chế tối đa việc dịch chuyển học sinh, giáo viên.

Đây cũng là vấn đề đang được các địa phương đặc biệt quan tâm trong quá trình triển khai.

Tại xã Ba Tơ, địa bàn có đặc thù miền núi, khoảng cách từ nhà đến trường có thể trở thành rào cản đối với việc duy trì chuyên cần của học sinh. Vì vậy, cùng với sắp xếp mạng lưới, địa phương chú trọng tổ chức mô hình bán trú để học sinh ở xa có điều kiện ăn, ở và học tập tập trung tại trường chính, góp phần giảm áp lực đi lại và hạn chế nguy cơ học sinh bỏ học.

Bà Huỳnh Thị Ái Thùy, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Ba Tơ, cho biết, trong tháng 7/2026, nhà trường hoàn thành việc sáp nhập Trường Tiểu học Ba Cung vào Trường Tiểu học Ba Tơ.



Theo bà Thùy, thuận lợi lớn sau sáp nhập là cơ sở vật chất và đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên được bảo đảm, qua đó tạo điều kiện nâng cao hiệu quả dạy và học. “Để chuẩn bị cho bước sáp nhập tiếp theo thành trường liên cấp, Ban Giám hiệu nhà trường đang rà soát lại cơ sở vật chất, đồng thời làm tốt công tác tư tưởng cho đội ngũ giáo viên, nhân viên”, bà Thùy cho biết.

Theo ông Nguyễn Anh Khoa, Phó Chủ tịch UBND xã Ba Tơ, thực tế địa phương đã có những trường liên cấp sử dụng chung cơ sở vật chất nhưng vẫn duy trì hai bộ máy quản lý của hai cấp học, phát sinh không ít bất cập trong vận hành.

“Việc đưa về một đầu mối quản lý cùng với sáp nhập các trường riêng lẻ sẽ giúp tối ưu hóa cơ sở vật chất, tạo dư địa phát triển và giúp học sinh tiếp cận môi trường giáo dục tốt hơn”, ông Khoa đánh giá.

Tại xã Ngọc Linh, việc sắp xếp mạng lưới trường học hiện mới được xây dựng trong dự thảo phương án sắp xếp các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông trên địa bàn xã. Đây là địa bàn vùng núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng đặc biệt khó khăn, vì vậy phương án dự thảo đặt yêu cầu sắp xếp phải phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy mô dân số và không gian phát triển.

Theo dự thảo, toàn xã hiện có 4 đơn vị trường học, gồm 2 trường mầm non và 2 trường liên cấp Phổ thông dân tộc bán trú (PTDTBT) TH&THCS, với tổng cộng 73 lớp và 1.839 học sinh, trẻ mầm non; đội ngũ cán bộ, viên chức gồm 110 người.

Dự thảo phương án đề xuất sắp xếp Trường Mầm non Mường Hoong và Trường Mầm non Ngọc Linh thành Trường Mầm non xã Ngọc Linh; giữ nguyên Trường PTDTBT TH&THCS Mường Hoong và Trường PTDTBT TH&THCS Ngọc Linh. Nếu được thực hiện theo phương án dự thảo, toàn xã sẽ còn 3/4 trường, giảm một đầu mối và một vị trí Hiệu trưởng.



Lãnh đạo UBND xã Ngọc Linh nhấn mạnh, việc sắp xếp không thực hiện một cách cơ học chỉ nhằm giảm đầu mối mà phải lấy mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, hiệu quả đầu tư và năng lực quản trị làm định hướng. Đặc biệt, phải bảo đảm quyền học tập và cơ hội tiếp cận giáo dục của học sinh, tuyệt đối không để học sinh vì hoàn cảnh khó khăn mà không được đến trường.

Dự thảo cũng đặt yêu cầu hạn chế tối đa tác động đến hoạt động dạy học và tâm lý của học sinh, nhà giáo, cha mẹ học sinh; tổ chức thực hiện linh hoạt, khoa học, phù hợp thực tiễn địa bàn. Quá trình triển khai sẽ cần được theo dõi, đánh giá thường xuyên để kịp thời phát hiện những vấn đề phát sinh và điều chỉnh phương án phù hợp.

Nếu được triển khai, việc tinh gọn đầu mối tại xã Ngọc Linh được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đội ngũ, tập trung nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất, tăng cường năng lực quản trị nhà trường và tạo điều kiện xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia, qua đó nâng cao chất lượng giáo dục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.