Nhiều năm qua, một trong những điểm nghẽn của hệ thống giáo dục nghề nghiệp là cơ chế quản lý còn thiếu linh hoạt trong khi nhu cầu nhân lực và yêu cầu kỹ năng của thị trường lao động thay đổi rất nhanh. Điều này khiến không ít cơ sở đào tạo gặp khó trong cập nhật chương trình, tổ chức đào tạo và thích ứng với thực tiễn sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh đó, cơ chế liên thông giữa các trình độ đào tạo còn rào cản nhất định, ảnh hưởng tới cơ hội học tập suốt đời và nâng cao kỹ năng nghề nghiệp của người lao động. Đặc biệt, khó khăn về thiết bị thực hành, hạ tầng công nghệ thiếu đồng bộ và năng lực quản trị số còn hạn chế đang khiến nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp gặp trở ngại trong quá trình thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số diễn ra ngày càng mạnh mẽ.
Bối cảnh trên đặt ra yêu cầu thay đổi trong quản trị để giáo dục nghề nghiệp được vận hành theo hướng linh hoạt hơn và mở rộng khả năng liên thông giữa các trình độ. Dự thảo Điều lệ trường trung cấp và trường cao đẳng do Bộ GD&ĐT công bố lấy ý kiến mới đây đã cơ bản đáp ứng được đòi hỏi này.
Quy định tại dự thảo cho thấy rõ thay đổi trong tư duy quản lý, tăng cường tự chủ, trao nhiều quyền hơn cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp gắn với trách nhiệm giải trình. Các trường được chủ động hơn trong tổ chức đào tạo, tuyển sinh, liên kết với doanh nghiệp, hợp tác quốc tế... Điều này là cần thiết và phù hợp trong bối cảnh mỗi cơ sở đào tạo có đặc thù riêng về ngành nghề, quy mô, nhu cầu tuyển sinh; đồng thời cũng phù hợp với yêu cầu gắn đào tạo với thị trường lao động.
Một điểm nhấn khác trong dự thảo là cơ chế liên thông xuyên suốt, yêu cầu chuyển đổi số toàn diện nhằm tháo gỡ rào cản, tạo điều kiện để người học học tập linh hoạt và nâng cao hiệu quả vận hành của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Tất nhiên, quyền tự chủ được mở rộng cũng đi kèm với những yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị, chất lượng đội ngũ, điều kiện cơ sở vật chất của mỗi nhà trường. Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, sự nhạy bén, sáng tạo của cơ sở giáo dục nghề nghiệp là vô cùng quan trọng.
Đơn cử, việc tận dụng nguồn lực doanh nghiệp, chia sẻ thiết bị đào tạo hoặc phối hợp tổ chức thực hành tại doanh nghiệp có thể là hướng đi phù hợp. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý và tổ chức đào tạo không chỉ giúp chuẩn hóa, tinh gọn quy trình vận hành, mà còn giảm áp lực cho bộ máy, nâng cao hiệu quả quản trị.
Qua đó, cơ sở giáo dục nghề nghiệp có điều kiện tập trung nhiều nguồn lực hơn cho hoạt động chuyên môn, chất lượng đào tạo và phát triển đội ngũ.
Có thể thấy, Dự thảo Điều lệ trường trung cấp và trường cao đẳng được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ nhiều điểm nghẽn. Tuy nhiên, để những định hướng này thực sự phát huy hiệu quả, cần sự đồng hành từ nhiều phía, từ hoàn thiện cơ chế, tăng cường đầu tư nguồn lực đến nâng cao năng lực quản trị của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, qua đó tạo chuyển biến thực chất về chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu mới.
