Kiến tạo ‘Giáo dục Việt – Nhà trường Việt – Nhân cách Việt’
2025/10/07 18:00
GD&TĐ - Trải qua 80 năm phát triển, nền giáo dục Việt Nam không ngừng lớn mạnh, đóng góp to lớn vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Kim chỉ nam để giáo dục phát triển bền vững
PGS.TS Đặng Quốc Bảo, nguyên Giám đốc Học viện Quản lý Giáo dục ghi nhận, từ những lớp học bình dân học vụ đầu tiên đến hệ thống giáo dục toàn diện hiện nay, giáo dục Việt Nam không chỉ là hành trình chinh phục tri thức, mà còn là quá trình vun đắp con người Việt Nam – nhân cách, trí tuệ và bản lĩnh.
“Giáo dục Việt – Nhà trường Việt – Nhân cách Việt” là những vấn đề mà PGS.TS Đặng Quốc Bảo – nguyên Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục đề cập trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Đó là những vấn đề gợi mở những suy ngẫm sâu sắc về con đường phát triển của nền giáo dục cách mạng trong kỷ nguyên mới. Ông cho rằng, để giáo dục Việt Nam tiếp tục vươn lên mạnh mẽ, cần định hình rõ triết lý, bản sắc và mục tiêu hướng đến.
Ông gợi mở 3 triết lý: Thứ nhất, giáo dục Việt/Kiến tạo Tam hóa, gồm: Hiện đại hóa - Dân tộc hóa - Lành mạnh hóa.
Thứ hai, nhà trường Việt/Xây dựng “Sư hinh”, nghĩa là: Sư đạo, sư đức và sư thuật. Tâm nguyện huấn đức của Bác Hồ là: Sư hinh nghĩa là đạo đức thơm tho của người thầy.
Ngày xưa các cụ nhà nho hay dùng hai chữ ấy để khuyến khích những người làm nghề dạy học. Ngày nay, tuyệt đại đa số cô giáo và thầy giáo đều cố gắng trau dồi đạo đức cách mạng, làm gương tốt cho học trò và xứng đáng với hai chữ "Sư hinh".
Thứ ba, nhân cách Việt/Rèn luyện Tam lập, nghĩa là: lập chí, lập thân và lập nghiệp.
Theo PGS.TS Đặng Quốc Bảo, triết lý “Tam hóa” là nền tảng cho giáo dục Việt Nam trong thời kỳ hội nhập. Hiện đại hóa để bắt kịp xu thế phát triển của khoa học – công nghệ, đặc biệt là chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và học tập suốt đời.
Lành mạnh hóa để giáo dục không chỉ truyền đạt tri thức mà còn hướng tới hình thành con người có nhân cách, trung thực, nhân ái và trách nhiệm xã hội.
Ông nhấn mạnh, một nền giáo dục lớn cần có triết lý rõ ràng – đó là kim chỉ nam để giáo dục phát triển bền vững, không bị cuốn theo những biến động ngắn hạn.
PGS.TS Đặng Quốc Bảo, nguyên Giám đốc Học viện Quản lý Giáo dục.
Kiến tạo người Việt Nam thời đại mới
Trong lịch sử, người Việt luôn tôn vinh nghề dạy học với hình ảnh “người thầy mẫu mực”. Từ truyền thống đó, PGS.TS Đặng Quốc Bảo đề xuất khái niệm “Sư hinh”, gồm ba trụ cột: Sư đạo (đạo lý người thầy), Sư đức (đạo đức nghề nghiệp) và Sư thuật (phương pháp, kỹ năng giảng dạy).
Ông liên hệ với lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về “huấn đức”, nhấn mạnh rằng, người thầy không chỉ là người truyền tri thức mà còn là tấm gương đạo đức. “Ngày xưa, các cụ nhà nho thường dùng hai chữ ‘Sư hinh’ để khuyến khích người dạy học. Ngày nay, đại đa số thầy cô vẫn giữ vững phẩm chất ấy – cần, kiệm, liêm, chính, tận tụy với nghề và thương yêu học trò” - PGS.TS Đặng Quốc Bảo nói.
Theo ông, giáo dục không chỉ hướng đến tri thức, mà cao hơn là hình thành “nhân cách Việt” – con người có hoài bão, năng lực và tinh thần dân tộc. Lập chí để nuôi dưỡng khát vọng vươn lên, phụng sự Tổ quốc. Lập thân để rèn luyện bản lĩnh, phẩm chất, khả năng thích ứng. Lập nghiệp để tạo dựng giá trị thực bằng lao động sáng tạo, đóng góp cho xã hội.
“Giáo dục Việt Nam cần hướng đến đào tạo những con người biết làm chủ tri thức, làm chủ bản thân và làm chủ tương lai của đất nước” - PGS.TS Đặng Quốc Bảo nêu quan điểm.
Không chỉ nhìn vào nội tại hệ thống, nguyên Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục còn đề cập đến vai trò của giáo dục Việt Nam ở nước ngoài, đặc biệt là các chương trình dành cho cộng đồng người Việt ở nước ngoài.
Ông đề xuất cần coi đây là một phần của hệ thống giáo dục quốc gia, bởi giáo dục không có biên giới và những thế hệ người Việt toàn cầu chính là cầu nối văn hóa, tri thức, góp phần lan tỏa giá trị Việt ra thế giới.
Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, PGS.TS Đặng Quốc Bảo nhấn mạnh tinh thần “dĩ bất biến, ứng vạn biến” – giữ vững bản sắc dân tộc nhưng linh hoạt thích ứng với thời đại. Đó cũng là nguyên tắc chiến lược để giáo dục Việt Nam hội nhập mà không hòa tan, hiện đại mà vẫn đậm đà hồn Việt.
Từ chặng đường 80 năm qua, có thể khẳng định rằng nền giáo dục cách mạng Việt Nam đã thực hiện sứ mệnh lịch sử to lớn: xóa nạn mù chữ, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, khi tri thức trở thành sức mạnh cốt lõi của quốc gia, việc xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam – mang tính dân tộc, nhân văn và hiện đại là yêu cầu cấp thiết.
Theo PGS.TS Đặng Quốc Bảo, giáo dục Việt Nam hôm nay không chỉ dừng lại ở truyền thống “trồng người”, mà còn phải kiến tạo con người Việt Nam thời đại mới – có tri thức toàn cầu, tâm hồn Việt Nam và trách nhiệm công dân thế giới. Đó chính là con đường để “Giáo dục Việt – Nhà trường Việt – Nhân cách Việt” tiếp nối sứ mệnh lịch sử, góp phần hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, phồn vinh và hạnh phúc vào năm 2045.
Giáo viên chủ nhiệm lớp 1A1, Trường tiểu học Vĩnh Tuy (Vĩnh Hưng, Hà Nội) ân cần chào đón các học trò nhí của mình.
Kim chỉ nam để giáo dục phát triển bền vững
PGS.TS Đặng Quốc Bảo, nguyên Giám đốc Học viện Quản lý Giáo dục ghi nhận, từ những lớp học bình dân học vụ đầu tiên đến hệ thống giáo dục toàn diện hiện nay, giáo dục Việt Nam không chỉ là hành trình chinh phục tri thức, mà còn là quá trình vun đắp con người Việt Nam – nhân cách, trí tuệ và bản lĩnh.
“Giáo dục Việt – Nhà trường Việt – Nhân cách Việt” là những vấn đề mà PGS.TS Đặng Quốc Bảo – nguyên Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục đề cập trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Đó là những vấn đề gợi mở những suy ngẫm sâu sắc về con đường phát triển của nền giáo dục cách mạng trong kỷ nguyên mới. Ông cho rằng, để giáo dục Việt Nam tiếp tục vươn lên mạnh mẽ, cần định hình rõ triết lý, bản sắc và mục tiêu hướng đến.
Ông gợi mở 3 triết lý: Thứ nhất, giáo dục Việt/Kiến tạo Tam hóa, gồm: Hiện đại hóa - Dân tộc hóa - Lành mạnh hóa.
Thứ hai, nhà trường Việt/Xây dựng “Sư hinh”, nghĩa là: Sư đạo, sư đức và sư thuật. Tâm nguyện huấn đức của Bác Hồ là: Sư hinh nghĩa là đạo đức thơm tho của người thầy.
Ngày xưa các cụ nhà nho hay dùng hai chữ ấy để khuyến khích những người làm nghề dạy học. Ngày nay, tuyệt đại đa số cô giáo và thầy giáo đều cố gắng trau dồi đạo đức cách mạng, làm gương tốt cho học trò và xứng đáng với hai chữ "Sư hinh".
Thứ ba, nhân cách Việt/Rèn luyện Tam lập, nghĩa là: lập chí, lập thân và lập nghiệp.
Theo PGS.TS Đặng Quốc Bảo, triết lý “Tam hóa” là nền tảng cho giáo dục Việt Nam trong thời kỳ hội nhập. Hiện đại hóa để bắt kịp xu thế phát triển của khoa học – công nghệ, đặc biệt là chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và học tập suốt đời.
Lành mạnh hóa để giáo dục không chỉ truyền đạt tri thức mà còn hướng tới hình thành con người có nhân cách, trung thực, nhân ái và trách nhiệm xã hội.
Ông nhấn mạnh, một nền giáo dục lớn cần có triết lý rõ ràng – đó là kim chỉ nam để giáo dục phát triển bền vững, không bị cuốn theo những biến động ngắn hạn.
PGS.TS Đặng Quốc Bảo, nguyên Giám đốc Học viện Quản lý Giáo dục.
Kiến tạo người Việt Nam thời đại mới
Trong lịch sử, người Việt luôn tôn vinh nghề dạy học với hình ảnh “người thầy mẫu mực”. Từ truyền thống đó, PGS.TS Đặng Quốc Bảo đề xuất khái niệm “Sư hinh”, gồm ba trụ cột: Sư đạo (đạo lý người thầy), Sư đức (đạo đức nghề nghiệp) và Sư thuật (phương pháp, kỹ năng giảng dạy).
Ông liên hệ với lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về “huấn đức”, nhấn mạnh rằng, người thầy không chỉ là người truyền tri thức mà còn là tấm gương đạo đức. “Ngày xưa, các cụ nhà nho thường dùng hai chữ ‘Sư hinh’ để khuyến khích người dạy học. Ngày nay, đại đa số thầy cô vẫn giữ vững phẩm chất ấy – cần, kiệm, liêm, chính, tận tụy với nghề và thương yêu học trò” - PGS.TS Đặng Quốc Bảo nói.
Theo ông, giáo dục không chỉ hướng đến tri thức, mà cao hơn là hình thành “nhân cách Việt” – con người có hoài bão, năng lực và tinh thần dân tộc. Lập chí để nuôi dưỡng khát vọng vươn lên, phụng sự Tổ quốc. Lập thân để rèn luyện bản lĩnh, phẩm chất, khả năng thích ứng. Lập nghiệp để tạo dựng giá trị thực bằng lao động sáng tạo, đóng góp cho xã hội.
“Giáo dục Việt Nam cần hướng đến đào tạo những con người biết làm chủ tri thức, làm chủ bản thân và làm chủ tương lai của đất nước” - PGS.TS Đặng Quốc Bảo nêu quan điểm.
Không chỉ nhìn vào nội tại hệ thống, nguyên Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục còn đề cập đến vai trò của giáo dục Việt Nam ở nước ngoài, đặc biệt là các chương trình dành cho cộng đồng người Việt ở nước ngoài.
Ông đề xuất cần coi đây là một phần của hệ thống giáo dục quốc gia, bởi giáo dục không có biên giới và những thế hệ người Việt toàn cầu chính là cầu nối văn hóa, tri thức, góp phần lan tỏa giá trị Việt ra thế giới.
Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, PGS.TS Đặng Quốc Bảo nhấn mạnh tinh thần “dĩ bất biến, ứng vạn biến” – giữ vững bản sắc dân tộc nhưng linh hoạt thích ứng với thời đại. Đó cũng là nguyên tắc chiến lược để giáo dục Việt Nam hội nhập mà không hòa tan, hiện đại mà vẫn đậm đà hồn Việt.
Từ chặng đường 80 năm qua, có thể khẳng định rằng nền giáo dục cách mạng Việt Nam đã thực hiện sứ mệnh lịch sử to lớn: xóa nạn mù chữ, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, khi tri thức trở thành sức mạnh cốt lõi của quốc gia, việc xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam – mang tính dân tộc, nhân văn và hiện đại là yêu cầu cấp thiết.
Theo PGS.TS Đặng Quốc Bảo, giáo dục Việt Nam hôm nay không chỉ dừng lại ở truyền thống “trồng người”, mà còn phải kiến tạo con người Việt Nam thời đại mới – có tri thức toàn cầu, tâm hồn Việt Nam và trách nhiệm công dân thế giới. Đó chính là con đường để “Giáo dục Việt – Nhà trường Việt – Nhân cách Việt” tiếp nối sứ mệnh lịch sử, góp phần hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, phồn vinh và hạnh phúc vào năm 2045.
GD&TĐ - Đào tạo ngành Sư phạm tiếng Mông mở ra hướng đi mới trong đào tạo nguồn nhân lực giáo dục vùng cao, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa.
2026-10-16 03:49
Giáo dục STEM trao cơ hội cho học sinh tự kiến tạo tương lai
GD&TĐ - Để triển khai giáo dục STEM hiệu quả cần có sự đồng bộ giữa chương trình giảng dạy, đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất và phương pháp đánh giá.
2026-10-16 03:48
Coi trọng giá trị hợp tác quốc tế trong nhiệm vụ khoa học song phương
GD&TĐ - Bộ GD&ĐT dự thảo quy định quản lý nhiệm vụ KHCN, đổi mới sáng tạo trong khuôn khổ hợp tác quốc tế theo hình thức hợp tác song phương.
2026-10-16 03:48
Đại học phải trở thành động lực nghiên cứu và đổi mới sáng tạo
GD&TĐ - Các chuyên gia kiến nghị giải pháp để trường đại học thực sự trở thành trung tâm nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ.
2026-10-16 03:48
Ra mắt mô hình “Nhà an toàn cho phụ nữ và trẻ em” ở Hưng Yên
GD&TĐ - Mô hình nhằm kịp thời phát hiện, hỗ trợ các trường hợp có nguy cơ bị bạo lực, xâm hại hoặc gặp hoàn cảnh khó khăn.
2026-10-16 03:45
Ninh Bình tăng cường dạy và học nhiều ngoại ngữ ngoài tiếng Anh
GD&TĐ - Ninh Bình triển khai lộ trình tăng cường dạy và học nhiều ngoại ngữ ngoài tiếng Anh, gắn với nhu cầu người học và phát triển nguồn nhân lực.
2026-10-16 03:44
Phú Thọ vinh danh khuyến học, khuyến tài và phát động học tập suốt đời năm 2026
GD&TĐ - Tỉnh Phú Thọ vinh danh các tập thể, cá nhân tiêu biểu và phát động Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2026.
2026-10-16 03:43
Bản đồ Equal Earth: Bài học nhìn thế giới bằng tư duy mở
GD&TĐ - Sự kiện Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết khuyến khích sử dụng phép chiếu bản đồ Equal Earth không chỉ là một bước ngoặt về bản đồ học, mà còn mở ra cơ hội lớn cho đổi mới giáo dục.
2026-10-16 03:43
Giáo dục giúp người học làm chủ AI
GD&TĐ - Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh yêu cầu đổi mới nội dung, phương pháp dạy học, trang bị cho người học đạo đức, trách nhiệm trong sử dụng AI.
2026-10-16 03:42
Nâng cao chất lượng giáo dục từ sự tiến bộ của từng học sinh
GD&TĐ - Trường THPT Hoàng Long (Hà Nội) chú trọng phát triển ngoại ngữ, công nghệ, tư duy STEM, kỹ năng, hoạt động trải nghiệm để nâng cao chất lượng giáo dục.
