Nghệ thuật xiếc Việt: Công nghệ hòa quyện cùng bản sắc

GD&TĐ - Nghệ thuật xiếc Việt Nam đang trải qua một cuộc 'thay máu' mạnh mẽ.



Không còn bó hẹp trong những màn tung hứng hay nhào lộn thuần túy, xiếc hôm nay là sự giao thoa ngoạn mục giữa tư duy dàn dựng hiện đại, công nghệ đỉnh cao và những giá trị văn hóa dân tộc.

Chạm vào cảm xúc bằng câu chuyện văn hóa

Những năm gần đây, Liên đoàn Xiếc Việt Nam đầu tư cho nhiều sản phẩm được đánh giá có chất lượng cao, trong đó có các chương trình chính luận. Chỉ riêng năm 2025, có thể kể đến: Mừng Đảng - Mừng Xuân, Non sông ngày thống nhất, Sen, Đi cùng năm tháng, Ước mơ xanh, Mẹ, Cậu bé trở về từ rừng xanh...

NSND Tống Toàn Thắng - Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam cho biết, mặc dù là những chương trình chính luận, phục vụ nhiệm vụ chính trị, song lượng khách đến xem vượt ngoài mong đợi, đạt tới 113 nghìn khán giả qua 267 buổi diễn.

Đáng chú ý, chương trình xiếc Tự hào Việt Nam ơi nhân kỷ niệm 80 năm Quốc khánh thu hút đông đảo khán giả, qua đó góp phần khơi dậy niềm tự tôn, tự hào dân tộc, đưa đến cho khán giả một cách tiếp cận mới chỉ có ở xiếc.

Hay các chương trình kỷ niệm ngày sinh nhật Bác, Ngày Thương binh - Liệt sĩ, Ngày Nhà giáo Việt Nam…, các nghệ sĩ đã bắt kịp xu hướng, thay đổi trang phục, hóa thân vào các nhân vật được công chúng tôn vinh

“Nghệ sĩ phải có tâm thế khác, thực sự yêu nghề, yêu cách truyền tải giá trị văn hóa như vậy thì tiết mục mới được khán giả đón nhận nồng nhiệt đến thế”, NSND Tống Toàn Thắng nói.

Năm 2026, Liên đoàn Xiếc Việt Nam có dự án “Chuyện tình LangBiang”, dự kiến tổ chức tại Đà Lạt, kết hợp nghệ thuật xiếc cùng các yếu tố văn hóa bản địa nhằm góp phần thúc đẩy phát triển du lịch.

Dự án lấy cảm hứng từ câu chuyện truyền thuyết về núi LangBiang, trong đó bên cạnh các tiết mục xiếc đặc sắc được dàn dựng công phu, còn lồng ghép những điệu múa dân tộc K’Ho, âm nhạc dân gian và các hình ảnh gắn với đời sống, phong tục của cộng đồng bản địa...

Dự án được kỳ vọng sẽ tạo thêm điểm nhấn văn hóa - du lịch cho Đà Lạt, thu hút du khách trong và ngoài nước, góp phần đưa các giá trị văn hóa địa phương vào sản phẩm nghệ thuật đương đại.

Đa dạng hóa sản phẩm, thay đổi tư duy tiếp cận khán giả, chủ động quảng bá, giới thiệu tới công chúng; đồng thời kêu gọi các tổ chức, cá nhân chung tay... Đây là cách Liên đoàn Xiếc Việt Nam đã và đang thực hiện để đưa nghệ thuật xiếc đến gần hơn với công chúng, khắc phục tình trạng thưa vắng khán giả của sân khấu nói chung.

Đồng hành cùng Liên đoàn Xiếc Việt Nam 9 năm nay, ông Tô Minh Chung, Giám đốc Công ty du lịch Minh Chung cho hay, đối tượng khán giả công ty phục vụ chính là học sinh, giáo viên tại các trường học.

Những chương trình như: Tấm Cám, Giấc mơ tuổi thần tiên... của Liên đoàn Xiếc Việt Nam được các em vô cùng yêu thích, bởi không chỉ được xem nghệ thuật giải trí, các em còn hiểu hơn, yêu hơn văn hóa truyền thống, thêm yêu nghệ thuật xiếc.



“Phù phép” sân khấu bằng công nghệ hiện đại

Theo NSND Tống Toàn Thắng, nếu không tiếp cận được giới trẻ, xiếc khó có thể phát triển bền vững. Vì vậy, đơn vị chủ động nghiên cứu xu hướng giải trí, thói quen tiếp nhận nghệ thuật của thanh niên, sinh viên để xây dựng chiến lược lâu dài, bài bản. Bên cạnh đó, chủ động bắt nhịp xu hướng và tư duy của khán giả trẻ để đưa vào sáng tạo, điều chỉnh nội dung và hình thức dàn dựng.

Chẳng hạn, nhiều vở diễn sử dụng âm nhạc điện tử, hoặc kết hợp giữa xiếc và các loại hình nghệ thuật khác có sự bổ trợ của công nghệ (Trần Nhân Tông, Cậu bé trở về từ rừng xanh…), không chỉ mang tính giải trí mà còn chuyển tải các giá trị văn hóa, lịch sử truyền thống bằng hình thức mới mẻ, hấp dẫn và phù hợp với thị hiếu công chúng hôm nay.

Công nghệ hiện đại cũng được ứng dụng mạnh mẽ vào nghệ thuật xiếc, với các sản phẩm mới chuẩn bị ra mắt như show xiếc sân khấu nước Sơn thần và Thủy quái, tạo ra sản phẩm nghệ thuật đặc thù chỉ có trên sân khấu xiếc.

Bên cạnh đó, hệ thống ánh sáng lập trình, màn hình LED sân khấu, kỹ xảo hình ảnh, trình chiếu 3D, âm thanh đa tầng, hiệu ứng sân khấu đồng bộ với tiết tấu tiết mục… sẽ nâng cao chất lượng, tăng sức hấp dẫn của các tiết mục xiếc.

Liên đoàn Xiếc Việt Nam còn phối hợp với Tổng Công ty Truyền thông đa phương tiện - VTC xây dựng hệ thống phát hành vé điện tử, phân bổ chỗ ngồi và kiểm soát vé trên nền tảng số, giúp khán giả dễ dàng tiếp cận thông tin; đẩy mạnh hoạt động truyền thông trên các nền tảng số, thông qua những video ngắn, nội dung sáng tạo nhằm tiếp cận khán giả trẻ, góp phần lan tỏa giá trị và bản sắc của nghệ thuật xiếc đến đông đảo công chúng.

Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty VTC Chu Tiến Đạt cho rằng, chuyển đổi số trong nghệ thuật xiếc là hướng đi phù hợp, giúp mở rộng không gian phát triển và từng bước đưa nghệ thuật xiếc đóng góp vào quá trình phát triển công nghiệp văn hóa của đất nước.

“Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ, còn giá trị cốt lõi vẫn là văn hóa - nghệ thuật. Vì vậy, quá trình phát triển trên môi trường số cần được thực hiện hài hòa với hoạt động biểu diễn trực tiếp, nhằm vừa mở rộng khả năng tiếp cận công chúng, đặc biệt là thế hệ gen Z, gen Alpha, qua đó vừa gìn giữ những giá trị đặc trưng của nghệ thuật xiếc song song với đổi mới sáng tạo để nghệ thuật xiếc Việt thích ứng với xu thế phát triển”, ông Chu Tiến Đạt cho hay.



Không còn bó hẹp trong những màn tung hứng hay nhào lộn thuần túy, xiếc hôm nay là sự giao thoa ngoạn mục giữa tư duy dàn dựng hiện đại, công nghệ đỉnh cao và những giá trị văn hóa dân tộc.

Chạm vào cảm xúc bằng câu chuyện văn hóa

Những năm gần đây, Liên đoàn Xiếc Việt Nam đầu tư cho nhiều sản phẩm được đánh giá có chất lượng cao, trong đó có các chương trình chính luận. Chỉ riêng năm 2025, có thể kể đến: Mừng Đảng - Mừng Xuân, Non sông ngày thống nhất, Sen, Đi cùng năm tháng, Ước mơ xanh, Mẹ, Cậu bé trở về từ rừng xanh...

NSND Tống Toàn Thắng - Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam cho biết, mặc dù là những chương trình chính luận, phục vụ nhiệm vụ chính trị, song lượng khách đến xem vượt ngoài mong đợi, đạt tới 113 nghìn khán giả qua 267 buổi diễn.

Đáng chú ý, chương trình xiếc Tự hào Việt Nam ơi nhân kỷ niệm 80 năm Quốc khánh thu hút đông đảo khán giả, qua đó góp phần khơi dậy niềm tự tôn, tự hào dân tộc, đưa đến cho khán giả một cách tiếp cận mới chỉ có ở xiếc.

Hay các chương trình kỷ niệm ngày sinh nhật Bác, Ngày Thương binh - Liệt sĩ, Ngày Nhà giáo Việt Nam…, các nghệ sĩ đã bắt kịp xu hướng, thay đổi trang phục, hóa thân vào các nhân vật được công chúng tôn vinh

“Nghệ sĩ phải có tâm thế khác, thực sự yêu nghề, yêu cách truyền tải giá trị văn hóa như vậy thì tiết mục mới được khán giả đón nhận nồng nhiệt đến thế”, NSND Tống Toàn Thắng nói.

Năm 2026, Liên đoàn Xiếc Việt Nam có dự án “Chuyện tình LangBiang”, dự kiến tổ chức tại Đà Lạt, kết hợp nghệ thuật xiếc cùng các yếu tố văn hóa bản địa nhằm góp phần thúc đẩy phát triển du lịch.

Dự án lấy cảm hứng từ câu chuyện truyền thuyết về núi LangBiang, trong đó bên cạnh các tiết mục xiếc đặc sắc được dàn dựng công phu, còn lồng ghép những điệu múa dân tộc K’Ho, âm nhạc dân gian và các hình ảnh gắn với đời sống, phong tục của cộng đồng bản địa...

Dự án được kỳ vọng sẽ tạo thêm điểm nhấn văn hóa - du lịch cho Đà Lạt, thu hút du khách trong và ngoài nước, góp phần đưa các giá trị văn hóa địa phương vào sản phẩm nghệ thuật đương đại.

Đa dạng hóa sản phẩm, thay đổi tư duy tiếp cận khán giả, chủ động quảng bá, giới thiệu tới công chúng; đồng thời kêu gọi các tổ chức, cá nhân chung tay... Đây là cách Liên đoàn Xiếc Việt Nam đã và đang thực hiện để đưa nghệ thuật xiếc đến gần hơn với công chúng, khắc phục tình trạng thưa vắng khán giả của sân khấu nói chung.

Đồng hành cùng Liên đoàn Xiếc Việt Nam 9 năm nay, ông Tô Minh Chung, Giám đốc Công ty du lịch Minh Chung cho hay, đối tượng khán giả công ty phục vụ chính là học sinh, giáo viên tại các trường học.

Những chương trình như: Tấm Cám, Giấc mơ tuổi thần tiên... của Liên đoàn Xiếc Việt Nam được các em vô cùng yêu thích, bởi không chỉ được xem nghệ thuật giải trí, các em còn hiểu hơn, yêu hơn văn hóa truyền thống, thêm yêu nghệ thuật xiếc.



“Phù phép” sân khấu bằng công nghệ hiện đại

Theo NSND Tống Toàn Thắng, nếu không tiếp cận được giới trẻ, xiếc khó có thể phát triển bền vững. Vì vậy, đơn vị chủ động nghiên cứu xu hướng giải trí, thói quen tiếp nhận nghệ thuật của thanh niên, sinh viên để xây dựng chiến lược lâu dài, bài bản. Bên cạnh đó, chủ động bắt nhịp xu hướng và tư duy của khán giả trẻ để đưa vào sáng tạo, điều chỉnh nội dung và hình thức dàn dựng.

Chẳng hạn, nhiều vở diễn sử dụng âm nhạc điện tử, hoặc kết hợp giữa xiếc và các loại hình nghệ thuật khác có sự bổ trợ của công nghệ (Trần Nhân Tông, Cậu bé trở về từ rừng xanh…), không chỉ mang tính giải trí mà còn chuyển tải các giá trị văn hóa, lịch sử truyền thống bằng hình thức mới mẻ, hấp dẫn và phù hợp với thị hiếu công chúng hôm nay.

Công nghệ hiện đại cũng được ứng dụng mạnh mẽ vào nghệ thuật xiếc, với các sản phẩm mới chuẩn bị ra mắt như show xiếc sân khấu nước Sơn thần và Thủy quái, tạo ra sản phẩm nghệ thuật đặc thù chỉ có trên sân khấu xiếc.

Bên cạnh đó, hệ thống ánh sáng lập trình, màn hình LED sân khấu, kỹ xảo hình ảnh, trình chiếu 3D, âm thanh đa tầng, hiệu ứng sân khấu đồng bộ với tiết tấu tiết mục… sẽ nâng cao chất lượng, tăng sức hấp dẫn của các tiết mục xiếc.

Liên đoàn Xiếc Việt Nam còn phối hợp với Tổng Công ty Truyền thông đa phương tiện - VTC xây dựng hệ thống phát hành vé điện tử, phân bổ chỗ ngồi và kiểm soát vé trên nền tảng số, giúp khán giả dễ dàng tiếp cận thông tin; đẩy mạnh hoạt động truyền thông trên các nền tảng số, thông qua những video ngắn, nội dung sáng tạo nhằm tiếp cận khán giả trẻ, góp phần lan tỏa giá trị và bản sắc của nghệ thuật xiếc đến đông đảo công chúng.

Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty VTC Chu Tiến Đạt cho rằng, chuyển đổi số trong nghệ thuật xiếc là hướng đi phù hợp, giúp mở rộng không gian phát triển và từng bước đưa nghệ thuật xiếc đóng góp vào quá trình phát triển công nghiệp văn hóa của đất nước.

“Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ, còn giá trị cốt lõi vẫn là văn hóa - nghệ thuật. Vì vậy, quá trình phát triển trên môi trường số cần được thực hiện hài hòa với hoạt động biểu diễn trực tiếp, nhằm vừa mở rộng khả năng tiếp cận công chúng, đặc biệt là thế hệ gen Z, gen Alpha, qua đó vừa gìn giữ những giá trị đặc trưng của nghệ thuật xiếc song song với đổi mới sáng tạo để nghệ thuật xiếc Việt thích ứng với xu thế phát triển”, ông Chu Tiến Đạt cho hay.