Giữ hồn dân tộc bằng tình yêu

2025/07/05 08:20

GD&TĐ - Giữa nhịp sống hiện đại, những câu lạc bộ văn hóa dân gian ở vùng cao Quảng Ngãi vẫn đều đặn duy trì tiếng chiêng, điệu xoang, lời dân ca mộc mạc.


Từ mái nhà rông của làng, người già truyền dạy cho lớp trẻ, người biết chỉ cho người chưa biết như cách họ gìn giữ hồn cốt văn hóa dân tộc bằng tất cả niềm tin, tình yêu và trách nhiệm.

Người biết dạy cho người chưa biết

Chiều muộn, bên mái nhà rông của thôn 5 (Kon Braih, Quảng Ngãi), tiếng chiêng trầm hùng hòa cùng nhịp xoang vọng vang giữa đại ngàn. Ở nơi ấy, mỗi nhịp chiêng, lời ca không chỉ là giai điệu truyền thống, mà còn là nhịp đập văn hóa đang được tiếp nối qua từng thế hệ.
Câu lạc bộ văn hóa dân gian thôn 5 được thành lập từ năm 2021 với 35 thành viên đầu tiên, nay có hơn 50 người thuộc nhiều lứa tuổi. Họ là người già, thanh niên và cả những người phụ nữ yêu văn nghệ; tất cả cùng chung một tấm lòng giữ gìn giá trị văn hóa của dân tộc.
Đều đặn hai buổi mỗi tháng, nhà rông lại rộn ràng tiếng nói cười. Người già truyền dạy điệu múa xoang, cách đánh chiêng cho lớp trẻ. Những phụ nữ tỉ mẩn học từng bước múa, câu hát. Người biết dạy cho người chưa biết. Không khí sinh hoạt luôn ấm áp như một dịp để cộng đồng cùng ngồi lại, kể cho nhau nghe câu chuyện của dân tộc qua ngôn ngữ âm nhạc.
Dù đã ngoài 70 tuổi, nghệ nhân A Jring Đeng - Chủ nhiệm câu lạc bộ vẫn miệt mài đến truyền dạy trong mỗi buổi tập. Ông bảo: “Mỗi người góp một tiếng hát, một nhịp chiêng; lâu dần thành phong trào. Đó là cách chúng tôi gìn giữ văn hóa dân tộc mình”.
Không chỉ sinh hoạt trong cộng đồng, câu lạc bộ còn phối hợp với các trường học trên địa bàn truyền dạy cồng chiêng, múa xoang cho học sinh tiểu học và THCS. Những điệu xoang, bài chiêng được lồng ghép vào giờ học ngoại khóa, lan tỏa trong các hoạt động hè.
Những thiếu niên ban đầu ngại học múa, học chiêng vì sợ khó, sợ không hay, không đẹp. Nhưng trong sinh hoạt cộng đồng, mọi thứ được nuôi dưỡng bằng tình thương, sự kiên nhẫn, niềm tin.
Chính vì thế, những vấp váp ban đầu không khiến người dạy nản lòng, cũng không làm người học chùn bước. Để rồi từ buổi tập vụng về, từng bước chân xoang của hơn 20 thiếu niên trở nên vững vàng, từng nhịp chiêng hòa vào tiết tấu mang theo cả câu chuyện của làng, của dân tộc.
Năm 2024, câu lạc bộ đại diện xã Kon Braih tham gia Hội thi Cồng chiêng, xoang các dân tộc thiểu số lần thứ II và đạt giải A ở nội dung biểu diễn cồng chiêng, xoang; giải B hòa tấu nhạc cụ truyền thống.
Không chỉ dừng lại ở giải thưởng, câu lạc bộ còn được mời biểu diễn tại Tuần Văn hóa - Du lịch lần thứ V và Liên hoan cồng chiêng, xoang cấp tỉnh. Thành công ấy là thành quả của sự kiên trì, đoàn kết và đam mê gìn giữ nét đẹp truyền thống của từng thành viên.
Câu lạc bộ văn hóa dân gian thôn Đăk Đe (Rờ Kơi, Quảng Ngãi) là cầu nối giữa truyền thống và hiện tại, giữa thế hệ già và lớp trẻ.


Giữ bản sắc giữa những khó khăn

Cũng chung nỗi niềm với thôn 5, câu lạc bộ văn hóa dân gian thôn Kon K’lốc (Đăk Mar, Quảng Ngãi) ra đời từ năm 2017. Là nơi quy tụ những người con Xơ Đăng tâm huyết với văn hóa dân tộc, câu lạc bộ từng trải qua những năm tháng thiếu thốn: Nhạc cụ hư hỏng, trang phục cũ kỹ, nghệ nhân ngày một già đi. Nhưng, khó khăn không làm họ lùi bước.
Nhờ sự hỗ trợ của ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng chính quyền địa phương, câu lạc bộ từng bước được củng cố, trang bị thêm cồng chiêng, nhạc cụ, trang phục và được tham gia các lớp tập huấn kỹ năng… Nhờ đó, các thành viên càng thêm gắn bó. Từ vài chục người ban đầu, câu lạc bộ nay có hơn 100 thành viên, chia thành ba nhóm: Người lớn, thanh niên và thiếu nhi. Người già kèm cặp người trẻ, cha mẹ dạy cho con cháu.
Nghệ nhân Y Khar - Chủ nhiệm câu lạc bộ, chia sẻ: “Trải qua những khó khăn, thiếu thốn mới thấu hiểu dân làng say mê và mong muốn gìn giữ nét đẹp văn hóa của dân tộc nhiều như thế nào. Thời gian đầu, những người trẻ tập đánh cồng chiêng, múa xoang còn gượng gạo.
Nhưng cứ học, cứ tập, cứ kiên trì ngày càng gặt hái được thành quả. Nhìn con cháu biết đánh chiêng, múa xoang, tự nhiên lòng thấy ấm. Những buổi giao lưu ấy tuy mộc mạc, không ánh đèn sân khấu, nhưng luôn tràn đầy sự háo hức, gắn bó”.
Không chỉ tham gia các hội thi, hội diễn, các thành viên câu lạc bộ còn sưu tầm, chép lại những làn điệu dân ca, bài chiêng cổ, tri thức văn hóa đang mai một dần theo thời gian. Họ giữ gìn bằng trí nhớ, bằng sự say mê và cả niềm tin “văn hóa chỉ sống khi có người tiếp nối”.
Theo thông tin từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi, toàn tỉnh có hàng chục câu lạc bộ văn hóa dân gian hoạt động đều đặn tại các thôn, làng. Mỗi câu lạc bộ là một “hạt nhân” văn hóa. Không chỉ là sân chơi tinh thần, các câu lạc bộ còn là cầu nối giữa truyền thống và hiện tại, giữa thế hệ già và lớp trẻ. Các câu lạc bộ còn góp phần nuôi dưỡng lòng tự hào dân tộc, ý thức gìn giữ bản sắc cho từng người dân. Và ở nơi nào còn tiếng chiêng ngân, còn điệu xoang vang vọng giữa làng, nơi đó văn hóa vẫn được giữ gìn không chỉ trong lễ hội mà trong từng nhịp sống đời thường.

Theo Bài, ảnh: Trúc Hân
giaoducthoidai.vn
Theo: giaoducthoidai.vn
2025/07/05 06:17 (GMT+7)
2026-10-15 09:03

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Xây dựng Đại học Bách khoa Hà Nội trở thành đại học nghiên cứu xuất sắc

GD&TĐ - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh xây dựng Đại học Bách khoa Hà Nội trở thành đại học nghiên cứu xuất sắc, đảm nhận nhiệm vụ lớn của quốc gia.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Xây dựng Đại học Bách khoa Hà Nội trở thành đại học nghiên cứu xuất sắc
2026-10-15 09:02

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao Huân chương Lao động hạng Nhất cho Đại học Bách khoa Hà Nội

GD&TĐ - Sáng 15/10, Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức Lễ mít tinh kỷ niệm 70 năm thành lập (15/10/1956 - 15/10/2026) và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao Huân chương Lao động hạng Nhất cho Đại học Bách khoa Hà Nội
2026-10-15 09:02

Phát động cuộc thi “Mình Cùng Sống Xanh” mùa 2 sáng tạo tranh về bảo vệ môi trường

GD&TĐ - Báo Giáo dục và Thời đại, Cầu Vồng Tuổi thơ phối hợp Elmich Việt Nam phát động cuộc thi “Mình Cùng Sống Xanh” - Mùa 2, khơi dậy tình yêu thiên nhiên và kết nối gia đình qua hành trình sáng tạo.

Phát động cuộc thi “Mình Cùng Sống Xanh” mùa 2 sáng tạo tranh về bảo vệ môi trường
2026-10-15 09:01

Trường Cao đẳng Sơn La chú trọng đào tạo ngành công nghệ thông tin

GD&TĐ - Trường Cao đẳng Sơn La tập trung phát triển ngành công nghệ thông tin, đáp ứng nhu cầu tuyển dụng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Trường Cao đẳng Sơn La chú trọng đào tạo ngành công nghệ thông tin
2026-10-15 08:51

Giảng viên RMIT trực tiếp giảng dạy chương trình AI cho sinh viên DTTS

GD&TĐ - Ngày 17/10 tới đây, tại Trường Đại học Đà Lạt, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Lễ khai giảng Chương trình nâng cao năng lực ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho người học dân tộc thiểu số.

Giảng viên RMIT trực tiếp giảng dạy chương trình AI cho sinh viên DTTS
2026-10-15 08:50

Nâng cao chất lượng giáo dục từ đổi mới dạy học ngoại ngữ và AI

GD&TĐ - Trường Tiểu học Thành Công phát huy năng lực đội ngũ, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí AI và ngoại ngữ, nâng cao chất lượng giáo dục.

Nâng cao chất lượng giáo dục từ đổi mới dạy học ngoại ngữ và AI
2026-10-15 08:50

Bước đi tiên quyết đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học

GD&TĐ - Khi tiếng Anh từng bước trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, chuẩn hóa năng lực người học là cơ sở theo dõi tiến bộ và định hướng lộ trình phát triển phù hợp.

Bước đi tiên quyết đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học
2026-10-15 08:50

Hành trình ‘gieo chữ, trao nghề’ và bệ phóng sinh kế cho lao động vùng xa TP Huế

GD&TĐ - Một địa điểm dạy học văn hóa kết hợp dạy nghề đã giúp nâng cao tỷ lệ tốt nghiệp, đỗ đại học lẫn tạo sinh kế cho học sinh, học viên vùng xa TP Huế.

Hành trình ‘gieo chữ, trao nghề’ và bệ phóng sinh kế cho lao động vùng xa TP Huế
2026-10-15 08:49

Đại học Kinh tế Quốc dân khai giảng khóa đào tạo lãnh đạo điều hành cao cấp NEU

GD&TĐ - Khóa đào tạo “Lãnh đạo điều hành cao cấp NEU” được khai giảng ngày 13/10 cho 88 học viên là những nhà lãnh đạo, nhà quản lý và doanh nhân đến từ các doanh nghiệp, tổ chức thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau là cựu sinh viên, học viên của Đại học Kinh tế Quốc dân.

Đại học Kinh tế Quốc dân khai giảng khóa đào tạo lãnh đạo điều hành cao cấp NEU
2026-10-15 08:49

Trường nghề đổi mới phương pháp đào tạo, đáp ứng thị trường lao động

GD&TĐ - Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Sơn La đổi mới phương pháp đào tạo, để phù hợp với yêu cầu thị trường lao động, nâng cao nguồn nhân lực.

Trường nghề đổi mới phương pháp đào tạo, đáp ứng thị trường lao động