Đo hiệu quả chuyển đổi số giáo dục bằng sản phẩm, kết quả

GD&TĐ - Chuyển đổi số giáo dục cần được đo bằng sản phẩm, kết quả và tác động, thay vì chỉ đếm số thiết bị, tài khoản hay phần mềm được triển khai.



Nhiệm vụ trọng tâm về chuyển đổi số năm học 2026 - 2027 của Bộ GD&ĐT xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, gắn trực tiếp với đổi mới phương thức quản lý, quản trị, dạy học, kiểm tra, đánh giá và cung cấp dịch vụ giáo dục. Việc triển khai phải được kiểm đếm bằng sản phẩm, kết quả và tác động cụ thể.

Từ yêu cầu này, các cơ sở giáo dục cho rằng chuyển đổi số cần được triển khai theo hướng thực chất, trong đó dữ liệu phải được chuẩn hóa, liên thông và khai thác hiệu quả để phục vụ quản trị, dạy học, kiểm tra, đánh giá và hỗ trợ học sinh.

Đo chuyển đổi số từ sản phẩm đến tác động

Theo bà Nguyễn Thị Hương, Tổng Giám đốc Phenikaa School, hiệu quả chuyển đổi số có thể được đo đếm ở ba tầng: sản phẩm, kết quả và tác động.

Ở tầng sản phẩm, nhà trường có thể đo bằng việc hình thành kho dữ liệu dùng chung, hệ thống báo cáo quản trị theo thời gian thực, học bạ điện tử được đồng bộ trong Portfolio của học sinh, ngân hàng học liệu và câu hỏi số, công cụ cảnh báo sớm, quy trình hành chính trực tuyến, kênh tương tác với phụ huynh; cùng các bộ quy tắc về bảo mật dữ liệu và sử dụng AI có trách nhiệm.

Ở tầng kết quả, cần đo được tỷ lệ dữ liệu được cập nhật đầy đủ và chính xác; mức độ liên thông giữa các hệ thống; thời gian xử lý công việc được rút ngắn; số giờ hành chính giảm cho giáo viên; tỷ lệ giáo viên sử dụng dữ liệu để điều chỉnh hoạt động dạy học; tỷ lệ học sinh được phát hiện và hỗ trợ kịp thời; mức độ sử dụng các dịch vụ số của phụ huynh, học sinh và giáo viên; cũng như thời gian phản hồi, phối hợp giữa nhà trường và gia đình.

Quan trọng hơn là tầng tác động. Theo bà Hương, cần trả lời được những câu hỏi như chất lượng học tập và mức độ tiến bộ của học sinh có được cải thiện hay không; khoảng cách giữa các nhóm học sinh có được thu hẹp không; việc hỗ trợ học sinh có kịp thời, chính xác hơn không.

Cùng với đó, cần đánh giá phụ huynh có hiểu rõ hơn về quá trình phát triển của con và đồng hành hiệu quả hơn không; giáo viên có thêm thời gian cho chuyên môn không; các quyết định quản trị của nhà trường có minh bạch, nhanh chóng và dựa trên dữ liệu hơn không.

Từ thực tiễn Phenikaa School, bà Nguyễn Thị Hương cho rằng chuyển đổi số thành công không thể được đo bằng số lượng thiết bị, tài khoản hay phần mềm đã triển khai. Thước đo quan trọng nhất là công nghệ tạo ra sự tiến bộ thực chất của học sinh như thế nào, hỗ trợ giáo viên ra sao, tăng cường sự đồng hành của phụ huynh đến đâu và giúp nhà trường nâng cao năng lực quản trị như thế nào.

“Chuyển đổi số chỉ thực sự có giá trị khi phía sau mỗi dữ liệu là một quyết định quản trị tốt hơn, một hành động giáo dục kịp thời hơn và một học sinh được thấu hiểu, hỗ trợ, phát triển đúng với tiềm năng của mình”, bà Nguyễn Thị Hương nhấn mạnh.



Chuẩn hóa dữ liệu, nâng hiệu quả dạy học và đánh giá

Từ thực tiễn triển khai tại Trường THCS và THPT Trưng Vương (phường Long Châu, tỉnh Vĩnh Long), cô Lê Thị Trang, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết năm học 2025 - 2026, công tác chuyển đổi số của trường được Sở GD&ĐT Vĩnh Long đánh giá mức độ quản trị đạt mức 3, mức độ dạy học đạt mức 2.

Năm học 2026 - 2027, nhà trường đặt mục tiêu phấn đấu cả hai mức độ đều đạt mức 3. Để tạo thay đổi rõ hơn trong quản lý, dạy học và kiểm tra, đánh giá, nhà trường tập trung vào các khâu cụ thể.

Trong quản lý, trường thực hiện số hóa hồ sơ, văn bản và liên thông dữ liệu trong quản lý, quản trị nhà trường; chuẩn hóa, cập nhật và khai thác dữ liệu về giáo viên, học sinh, lớp học, kết quả học tập, đội ngũ, cơ sở vật chất, tài chính... trên các hệ thống dùng chung như SMAS, eDoc, học bạ số, MOET.

Theo cô Lê Thị Trang, mỗi nhiệm vụ chuyển đổi số cần được gắn với sản phẩm đầu ra và chỉ số đánh giá cụ thể. Đây là cơ sở để nhà trường không chỉ triển khai công cụ mà còn theo dõi được hiệu quả sử dụng.

Trong dạy học, nhà trường chỉ đạo mỗi tổ chuyên môn xây dựng, khai thác hiệu quả bộ học liệu số, kho bài giảng điện tử và ngân hàng tài nguyên dùng chung. Các hệ thống hỗ trợ dạy học, kiểm tra trực tuyến như K2Online cùng những công cụ số phù hợp như Kahoot, Azota, Quizizz, Google Forms... tiếp tục được khai thác để hỗ trợ học sinh học tập trên lớp và tự học.

Nhà trường cũng khuyến khích giáo viên sử dụng AI có trách nhiệm trong thiết kế bài dạy, tạo học liệu, phân hóa nhiệm vụ học tập và hỗ trợ học sinh.

Đối với kiểm tra, đánh giá, trường xây dựng ngân hàng câu hỏi dùng chung, phân loại theo môn học, khối lớp, mức độ nhận thức và yêu cầu cần đạt của Chương trình GDPT 2018. Những nội dung phù hợp được tăng cường kiểm tra trực tuyến; đồng thời ứng dụng phần mềm để chấm, tổng hợp và phân tích kết quả.

Những giải pháp này hướng đến việc chuyển dữ liệu thành thông tin phục vụ quyết định giáo dục, từ quản trị nhà trường đến tổ chức dạy học và hỗ trợ từng học sinh. Khi đó, hiệu quả chuyển đổi số không nằm ở việc có thêm bao nhiêu công cụ, mà ở việc các công cụ và dữ liệu được sử dụng như thế nào để tạo ra thay đổi cụ thể trong nhà trường.



Nhiệm vụ trọng tâm về chuyển đổi số năm học 2026 - 2027 của Bộ GD&ĐT xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, gắn trực tiếp với đổi mới phương thức quản lý, quản trị, dạy học, kiểm tra, đánh giá và cung cấp dịch vụ giáo dục. Việc triển khai phải được kiểm đếm bằng sản phẩm, kết quả và tác động cụ thể.

Từ yêu cầu này, các cơ sở giáo dục cho rằng chuyển đổi số cần được triển khai theo hướng thực chất, trong đó dữ liệu phải được chuẩn hóa, liên thông và khai thác hiệu quả để phục vụ quản trị, dạy học, kiểm tra, đánh giá và hỗ trợ học sinh.

Đo chuyển đổi số từ sản phẩm đến tác động

Theo bà Nguyễn Thị Hương, Tổng Giám đốc Phenikaa School, hiệu quả chuyển đổi số có thể được đo đếm ở ba tầng: sản phẩm, kết quả và tác động.

Ở tầng sản phẩm, nhà trường có thể đo bằng việc hình thành kho dữ liệu dùng chung, hệ thống báo cáo quản trị theo thời gian thực, học bạ điện tử được đồng bộ trong Portfolio của học sinh, ngân hàng học liệu và câu hỏi số, công cụ cảnh báo sớm, quy trình hành chính trực tuyến, kênh tương tác với phụ huynh; cùng các bộ quy tắc về bảo mật dữ liệu và sử dụng AI có trách nhiệm.

Ở tầng kết quả, cần đo được tỷ lệ dữ liệu được cập nhật đầy đủ và chính xác; mức độ liên thông giữa các hệ thống; thời gian xử lý công việc được rút ngắn; số giờ hành chính giảm cho giáo viên; tỷ lệ giáo viên sử dụng dữ liệu để điều chỉnh hoạt động dạy học; tỷ lệ học sinh được phát hiện và hỗ trợ kịp thời; mức độ sử dụng các dịch vụ số của phụ huynh, học sinh và giáo viên; cũng như thời gian phản hồi, phối hợp giữa nhà trường và gia đình.

Quan trọng hơn là tầng tác động. Theo bà Hương, cần trả lời được những câu hỏi như chất lượng học tập và mức độ tiến bộ của học sinh có được cải thiện hay không; khoảng cách giữa các nhóm học sinh có được thu hẹp không; việc hỗ trợ học sinh có kịp thời, chính xác hơn không.

Cùng với đó, cần đánh giá phụ huynh có hiểu rõ hơn về quá trình phát triển của con và đồng hành hiệu quả hơn không; giáo viên có thêm thời gian cho chuyên môn không; các quyết định quản trị của nhà trường có minh bạch, nhanh chóng và dựa trên dữ liệu hơn không.

Từ thực tiễn Phenikaa School, bà Nguyễn Thị Hương cho rằng chuyển đổi số thành công không thể được đo bằng số lượng thiết bị, tài khoản hay phần mềm đã triển khai. Thước đo quan trọng nhất là công nghệ tạo ra sự tiến bộ thực chất của học sinh như thế nào, hỗ trợ giáo viên ra sao, tăng cường sự đồng hành của phụ huynh đến đâu và giúp nhà trường nâng cao năng lực quản trị như thế nào.

“Chuyển đổi số chỉ thực sự có giá trị khi phía sau mỗi dữ liệu là một quyết định quản trị tốt hơn, một hành động giáo dục kịp thời hơn và một học sinh được thấu hiểu, hỗ trợ, phát triển đúng với tiềm năng của mình”, bà Nguyễn Thị Hương nhấn mạnh.



Chuẩn hóa dữ liệu, nâng hiệu quả dạy học và đánh giá

Từ thực tiễn triển khai tại Trường THCS và THPT Trưng Vương (phường Long Châu, tỉnh Vĩnh Long), cô Lê Thị Trang, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết năm học 2025 - 2026, công tác chuyển đổi số của trường được Sở GD&ĐT Vĩnh Long đánh giá mức độ quản trị đạt mức 3, mức độ dạy học đạt mức 2.

Năm học 2026 - 2027, nhà trường đặt mục tiêu phấn đấu cả hai mức độ đều đạt mức 3. Để tạo thay đổi rõ hơn trong quản lý, dạy học và kiểm tra, đánh giá, nhà trường tập trung vào các khâu cụ thể.

Trong quản lý, trường thực hiện số hóa hồ sơ, văn bản và liên thông dữ liệu trong quản lý, quản trị nhà trường; chuẩn hóa, cập nhật và khai thác dữ liệu về giáo viên, học sinh, lớp học, kết quả học tập, đội ngũ, cơ sở vật chất, tài chính... trên các hệ thống dùng chung như SMAS, eDoc, học bạ số, MOET.

Theo cô Lê Thị Trang, mỗi nhiệm vụ chuyển đổi số cần được gắn với sản phẩm đầu ra và chỉ số đánh giá cụ thể. Đây là cơ sở để nhà trường không chỉ triển khai công cụ mà còn theo dõi được hiệu quả sử dụng.

Trong dạy học, nhà trường chỉ đạo mỗi tổ chuyên môn xây dựng, khai thác hiệu quả bộ học liệu số, kho bài giảng điện tử và ngân hàng tài nguyên dùng chung. Các hệ thống hỗ trợ dạy học, kiểm tra trực tuyến như K2Online cùng những công cụ số phù hợp như Kahoot, Azota, Quizizz, Google Forms... tiếp tục được khai thác để hỗ trợ học sinh học tập trên lớp và tự học.

Nhà trường cũng khuyến khích giáo viên sử dụng AI có trách nhiệm trong thiết kế bài dạy, tạo học liệu, phân hóa nhiệm vụ học tập và hỗ trợ học sinh.

Đối với kiểm tra, đánh giá, trường xây dựng ngân hàng câu hỏi dùng chung, phân loại theo môn học, khối lớp, mức độ nhận thức và yêu cầu cần đạt của Chương trình GDPT 2018. Những nội dung phù hợp được tăng cường kiểm tra trực tuyến; đồng thời ứng dụng phần mềm để chấm, tổng hợp và phân tích kết quả.

Những giải pháp này hướng đến việc chuyển dữ liệu thành thông tin phục vụ quyết định giáo dục, từ quản trị nhà trường đến tổ chức dạy học và hỗ trợ từng học sinh. Khi đó, hiệu quả chuyển đổi số không nằm ở việc có thêm bao nhiêu công cụ, mà ở việc các công cụ và dữ liệu được sử dụng như thế nào để tạo ra thay đổi cụ thể trong nhà trường.