Tập làm “phóng viên nhí”

Thay cho những xấp bài tập dày, học sinh Trường Tiểu học Lê Đình Chinh (phường Hòa Cường, TP Đà Nẵng) bước vào kỳ nghỉ Tết Nguyên đán với 5 phiếu bài tập tương đương 5 hoạt động trải nghiệm nhẹ nhàng, gắn với sinh hoạt gia đình và văn hóa truyền thống.

Nổi bật trong đó là hoạt động “phỏng vấn ông bà” để có thể so sánh giữa Tết xưa và nay. Học sinh có thể ghi chép, quay video hoặc ghi âm những câu chuyện của ông bà, cha mẹ. “Các em về nhà là ‘đặt hàng’ ông bà ngay. Phụ huynh rất vui và sẵn sàng đồng hành cùng con”, Hiệu trưởng Huỳnh Thị Thu Nguyệt cho biết. Qua những cuộc trò chuyện giản dị, học sinh hiểu thêm phong tục Tết, đồng thời tăng sự gắn kết giữa các thế hệ. Các sản phẩm trải nghiệm sẽ được gửi lại cho giáo viên như một cách chia sẻ niềm vui đầu năm.

Bên cạnh tìm hiểu truyền thống, học sinh Trường Tiểu học Lê Đình Chinh còn thực hiện các hoạt động như khai bút đầu xuân, viết nhật ký, giúp đỡ bố mẹ chuẩn bị Tết, ghi lại những khoảnh khắc đáng nhớ trong kỳ nghỉ. Đây là cách giúp học sinh duy trì thói quen học tập, rèn kỹ năng sống nhưng không tạo áp lực. Phụ huynh đánh giá cao cách làm nhẹ nhàng, phù hợp tâm lý lứa tuổi. Mô hình cũng được nhiều trường bạn quan tâm, chia sẻ và áp dụng. Sau Tết, nhà trường tổ chức buổi sinh hoạt để học sinh chia sẻ trải nghiệm. Việc tổng hợp sản phẩm được thực hiện ngay tuần đầu trở lại trường, vừa đánh giá kết quả rèn luyện, vừa lan tỏa những câu chuyện đẹp từ mỗi gia đình học sinh.

Tương tự, học sinh Trường THPT Cẩm Lệ (phường Cẩm Lệ, TP Đà Nẵng) cũng được giáo viên chủ nhiệm và bộ môn dặn dò không được uống rượu bia trong những ngày nghỉ Tết, tham gia giao thông an toàn, không được đốt pháo, thăm hỏi ông bà, biết thắp hương ở bàn thờ tiên tổ…

“Trong các nhóm liên lạc giữa phụ huynh và giáo viên chủ nhiệm, thầy cô cũng nhắn nhủ phụ huynh nên tạo điều kiện cho con phụ giúp việc nhà trong những ngày nghỉ Tết. Bài học về kỹ năng sống có khi đơn giản là cầm cây chổi quét nhà, lau cửa kính, thậm chí chỉ sắp đặt bàn học cho gọn gàng, ngăn nắp”, bà Trần Thị Kim Huệ - Hiệu trưởng nhà trường, cho hay.

Tuy không giao bài tập về nhà, nhưng học sinh Trường THPT Cẩm Lệ được nhắc nhở trong buổi sinh hoạt dưới cờ cần phải cân đối thời gian học tập và vui chơi hợp lý trong những ngày Tết. Riêng khối 12, nhà trường đã tổ chức các lớp ôn tập 8 môn tự chọn nên sau Tết Nguyên đán “bắt đầu vào giai đoạn tăng tốc” cho Kỳ thi tốt nghiệp THPT nên cả giáo viên, học sinh phải chuẩn bị tâm thế sẵn sàng.

Tết an toàn, Tết sẻ chia

Ngoài quà tặng của nhà trường và hội cha mẹ học sinh, năm nay, học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS & THPT Nam Trà My (xã Nam Trà My, TP Đà Nẵng) có thêm một món quà đặc biệt, mang ý nghĩa sẻ chia từ bạn bè đồng trang lứa. Thông tin từ Hiệu trưởng Bùi Ngọc Luận, học sinh được nhận thêm 10kg gạo từ các bạn xin ở ngoại trú, không ăn tại bếp ăn của trường. Đây là phần gạo ăn được cấp theo chế độ hỗ trợ cho học sinh người dân tộc. Các em ngoại trú có nguyện vọng chỉ nhận tiền học bổng, còn gạo xin được sẻ chia lại để các bạn có hoàn cảnh khó khăn hơn cùng đón Tết ấm no.

Tại bữa tiệc tất niên cho học sinh trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, thay vì nhấn mạnh bài vở, ông Bùi Ngọc Luận nhắc nhở học trò cân đối thời gian học tập và vui chơi trong những ngày Tết. Theo đó, dù Tết là dịp để học sinh nghỉ ngơi, sum họp gia đình, nhưng không đồng nghĩa buông lỏng kỷ luật. Nhà trường không giao nhiều bài tập về nhà, song học sinh cần giữ ý thức tự quản, không đốt pháo, chấp hành an toàn giao thông, không tham gia các trò chơi ăn tiền.

Riêng với học sinh lớp 12, thầy cô khuyến khích nên tranh thủ thời gian nghỉ để tìm hiểu thông tin về ngành nghề, định hướng sở thích nghề nghiệp. Đây được xem là cách “gieo mầm” sớm cho việc lựa chọn tương lai, giúp các em không bị động khi bước vào giai đoạn ôn tập nước rút sau Tết.

Một nội dung được nhà trường đặc biệt quan tâm là nguy cơ học sinh bỏ học. Trước kỳ nghỉ, ban giám hiệu và giáo viên chủ nhiệm gặp gỡ riêng những học sinh có nguy cơ cao để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, kịp thời động viên và có phương án hỗ trợ. Với học sinh vùng cao, kỳ nghỉ Tết cũng là thời gian các em phụ giúp gia đình làm nương rẫy, đi rừng. Vì vậy, nhà trường lưu ý học sinh đảm bảo an toàn trong lao động, khi di chuyển qua suối, rừng núi, đồng thời ghi nhớ mốc thời gian quay trở lại trường.

Trường Hy Vọng (Hope School), ngôi trường dành riêng cho học sinh mồ côi do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 đã tổ chức cho học sinh trở về sum họp cùng gia đình, người thân trong dịp Tết. Với nhiều em, đây là chuyến trở về đặc biệt, bởi các em đang được nuôi dưỡng, học tập trong môi trường nội trú, nhận nhiều yêu thương từ thầy cô và cộng đồng.

Theo ông Hoàng Quốc Quyền - Giám đốc dự án Hy Vọng, mỗi học sinh có một nơi để trở về trong dịp Tết: Nhà ông bà, cô dì, người thân, hoặc cha, mẹ. Dù ở Trường Hy Vọng, các em nhận được nhiều sự quan tâm, nhưng điều quan trọng là mỗi em vẫn có chốn của riêng mình.

Những chuyến tàu đưa học sinh về TP Hồ Chí Minh và các tỉnh miền Tây, miền Đông trở thành hành trình giàu cảm xúc. Đây là năm thứ 5, các em trở về quê đón Tết cùng người thân và cũng là chuyến tàu đặc biệt bởi đã có những anh chị sinh viên trưởng thành từ mái trường Hy Vọng đảm nhận việc trông nom, hướng dẫn các em.

Ông Quyền chia sẻ, mỗi năm thêm một tuổi cũng đồng nghĩa với việc đối mặt nhiều nguy cơ mất an toàn hơn trong dịp Tết. Vì vậy, trước khi về quê, các em được nhắc nhở kỹ về an toàn cá nhân, cách ứng xử khi tiếp xúc người lạ, phòng tránh rượu bia, thuốc lá, thiết bị điện tử gây nghiện và các lời dụ dỗ tham gia cá cược, trò chơi thiếu lành mạnh. Đây được xem là “bài tập Tết” mang tính kỹ năng sống, giúp học sinh tự bảo vệ mình trong môi trường xã hội rộng mở.

Những “bài tập xanh”

Trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, Trần Hà Khang - học sinh lớp 3/2, Trường Tiểu học Lê Lai (phường Hải Châu, TP Đà Nẵng) đem theo một chậu cây lúa nhỏ từ lớp về để chăm sóc. Cô giáo Trương Thị Thu Hà đã hướng dẫn học sinh cách ủ để hạt lúa nảy mầm ngay tại lớp học. Sau đó, các em cho vào các chậu nhỏ đã được chuẩn bị đất ẩm trước đó. Chậu cây lúa nhỏ được học sinh chăm sóc mỗi ngày, theo dõi quá trình phát triển, ghi chép cẩn thận như một dự án học tập. Sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, toàn trường sẽ có cuộc thi chấm chậu cây của các lớp như cách để hưởng ứng phong trào Tết trồng cây.

Trường PTDTBT Tiểu học & THCS Trà Nam (xã Trà Linh, TP Đà Nẵng) sẽ tổ chức Ngày hội Trồng cây mùa Xuân khi học sinh trở lại trường sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Mỗi học sinh mang theo một cây con khi trở lại trường. Nhà trường ưu tiên các loại cây dược liệu và cây cau, từng bước xây dựng không gian xanh, hình thành vườn dược liệu phục vụ hoạt động giáo dục.

Với học sinh lớp 1, lớp 2, cha mẹ sẽ cùng con mang cây giống đến trường, trực tiếp tham gia trồng và chăm sóc. Qua đó, trẻ hình thành ý thức bảo vệ môi trường, trách nhiệm với không gian học tập và sự gắn bó với mái trường.

Từ dự án trang bị góc học tập tại nhà cho học sinh, đến nay, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học & THCS Trà Nam có hơn 95% học sinh có bàn học, đèn chiếu sáng... đảm bảo có thể duy trì việc học trong thời gian nghỉ Tết. Để duy trì nền nếp và kiến thức nền của học sinh, nhà trường lựa chọn cách tiếp cận nhẹ nhàng như: Cho học sinh mượn sách về nhà cùng với một số phiếu bài tập dạng cơ bản.

Theo Hiệu trưởng Võ Đăng Chín, bài tập Tết được thiết kế dựa trên các bộ sách trong chương trình cùng một số tài liệu hỗ trợ, tránh gây áp lực cho học sinh. Trọng tâm là khuyến khích các em đọc sách, ôn lại kiến thức đã học.

“Với học sinh nhỏ tuổi, nếu ngắt quãng việc đọc quá lâu, các em dễ quên mặt chữ. Vì vậy, nhà trường hướng dẫn phụ huynh tạo điều kiện để con duy trì thói quen đọc mỗi ngày, dù chỉ trong thời gian ngắn”, ông Chín chia sẻ. Thay vì yêu cầu hoàn thành nhiều bài viết, việc đọc sách tại góc học tập ở nhà được coi là “bài tập Tết” quan trọng nhất. Khi trở lại trường, học sinh trao đổi, chia sẻ nội dung đã đọc với thầy cô và bạn bè, qua đó giúp các em quay lại nhịp học một cách tự nhiên.