GD&TĐ - Nhiều chuyên gia công nghệ dự đoán, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể khiến hàng loạt người lao động rơi vào tình trạng thất nghiệp.
Trái lại, một số ý kiến cho rằng, tác động của AI tới thị trường việc làm chưa đến mức báo động.
Nguy cơ gây “bão sa thải”
Tổng giám đốc điều hành của công ty khởi nghiệp về trí tuệ nhân tạo Anthropic, Dario Amodei, người đã xây dựng chatbot “Claude” nhận định, AI có thể “xóa sổ” một nửa số việc làm văn phòng trình độ đầu vào; Đồng thời, khiến tỷ lệ thất nghiệp ở Mỹ tăng vọt.
Ông cảnh báo rằng, sẽ có những đợt sa thải hàng loạt xảy ra trong những lĩnh vực như công nghệ, tài chính và pháp luật. Các giám đốc điều hành cần trung thực với người lao động về mức độ đe dọa của AI.
“Hầu hết họ đều không biết rằng, điều này sắp xảy ra. Nghe có vẻ điên rồ và mọi người không tin điều đó”, ông Amodei nói với Axios trong một cuộc phỏng vấn và dự đoán, “cuộc tàn sát” trên thị trường việc làm sẽ diễn ra trong vòng 1 - 5 năm tới.
Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Anthropic hy vọng AI sẽ mang lại lợi ích to lớn cho nền kinh tế và thúc đẩy những tiến bộ chưa từng có trong y học. “Ung thư đã được chữa khỏi, nền kinh tế tăng trưởng 10% một năm, ngân sách được cân bằng, nhưng 20% người dân không có việc làm”, ông Amodei mô tả.
Hiện tại, tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ là 4,2%. Cảnh báo mới nhất của ông Amodei được đưa ra ngay cả khi Anthropic đang cạnh tranh trong cuộc đua chóng mặt với các “gã khổng lồ” công nghệ khác như Google, Meta và OpenAI để phát triển trí tuệ nhân tạo tổng quát, hay AGI. Đây là một mô hình AI có khả năng nhận thức ở cấp độ con người hoặc cao hơn.
Amodei, người thành lập Anthropic sau khi làm việc tại OpenAI dưới thời CEO Sam Altman, là một trong số nhiều giám đốc điều hành từng cảnh báo về sự biến động sắp xảy ra trên thị trường việc làm. Đầu năm nay, Mark Zuckerberg - CEO của Meta đã thảo luận về tác động của AI đến lực lượng lao động.
“Có lẽ trong năm nay, chúng tôi tại Meta, cũng như các công ty khác đang nghiên cứu về vấn đề này. Sẽ có một AI trở thành kỹ sư cấp trung có thể viết mã tại công ty”, ông Zuckerberg cho biết trong một lần xuất hiện trên podcast “The Joe Rogan Experience”.
Ở một diễn biến khác, CEO của Google, Sundar Pichai cảnh báo vào tháng 4/2023 rằng, “những người lao động trí óc”, như nhà văn, kế toán, kiến trúc sư và kỹ sư phần mềm, sẽ bị ảnh hưởng nặng nề bởi sự trỗi dậy của AI.
Các nhà nghiên cứu và nhà kinh tế thì dự báo rằng, chuyên gia thuộc lĩnh vực trợ lý pháp lý và nhân viên kế toán, cố vấn tài chính và lập trình viên có thể thấy công việc của họ thay đổi đáng kể, nếu không muốn nói là bị loại bỏ hoàn toàn trong những năm tới. Mới đây, CEO của Microsoft, Satya Nadella cũng cho biết, hiện tại, có tới 30% mã của công ty ông đang được viết bởi AI.
Khoảng 60% số người tham gia khảo sát của Anthropic sử dụng AI để tăng cường công việc. Ảnh: INT
Kịch bản không nhất thiết xảy ra?
Ông Amodei nói rằng, Anthropic đã khảo sát số lượng người đang sử dụng các mô hình AI để hỗ trợ công việc. Theo đó, khoảng 60% số người sử dụng AI để tăng cường công việc; 40% dùng để tự động hóa công việc và tỷ lệ này đang tăng lên.
Anthropic mới đây đã phát hành một mô hình AI mới có thể hoạt động độc lập trong gần 7 giờ liên tục, đảm nhận các nhiệm vụ phức tạp hơn và cần ít sự giám sát của con người. Tổng giám đốc điều hành của Anthropic cho biết, hầu hết mọi người không nhận ra AI đang tiến bộ nhanh như thế nào, và những công dân bình thường nên học cách sử dụng AI.
“Mọi người đã thích nghi với thay đổi công nghệ trong quá khứ. Tuy nhiên, những người tôi đã nói chuyện đều nói rằng, sự thay đổi công nghệ này khác, nhanh hơn, khó thích nghi hơn và quy mô lớn. Tốc độ tiến bộ khiến mọi người bất ngờ”, ông Amodei cho biết.
Một số nhà nghiên cứu nêu quan điểm, AI nhiều khả năng sẽ tự động hóa một số nhiệm vụ nhất định, thay vì toàn bộ công việc. Từ đó, giúp người lao động có thêm thời gian hơn để thực hiện các nhiệm vụ phức tạp mà máy tính vẫn chưa giỏi. Tuy nhiên, đã đến lúc thế giới bắt đầu lập kế hoạch cho những tác động kinh tế mà AI mang lại.
Giáo sư kinh doanh và kinh tế của Đại học Virginia (Mỹ), ông Anton Korinek, cho biết: “Mọi người đôi khi tự an ủi mình bằng cách nói rằng: 'Ồ, nền kinh tế luôn tạo ra việc làm mới'. Điều đó đúng về mặt lịch sử, nhưng không giống như trước đây. Hiện, máy móc thông minh cũng có thể thực hiện những công việc mới và có thể học chúng nhanh hơn con người”.
Tuy nhiên, một số báo cáo cho thấy tác động của AI chưa tới mức đáng báo động. “Nhìn chung, chúng tôi nhận thấy sự ảnh hưởng của AI đến việc làm không đáng kể và có sự bù trừ: các ngành nghề có mức độ tiếp xúc giữa người với người cao có nhu cầu AI thấp hơn so với các ngành nghề ít tiếp xúc.
Tuy nhiên, sự gia tăng năng suất cũng kéo theo số việc làm tăng”, theo báo cáo “Trí tuệ nhân tạo và thị trường lao động” do nhóm nhà kinh tế học từ Đại học Yale, Đại học Northwestern và Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) công bố hồi tháng 2.
Ông Dimitris Papanikolaou, giáo sư tài chính tại Trường Quản lý Kellogg thuộc Đại học Northwestern và là thành viên nhóm nghiên cứu, nói rằng, mọi người thường hiểu sai về việc AI sẽ thay thế công việc. “Hầu hết có xu hướng nghĩ 'nếu công việc của tôi có sự tham gia của AI, AI sẽ thay tôi và sau đó tôi sẽ mất việc'.
Song, thực tế, điều đó không nhất thiết xảy ra vì còn có yếu tố bù trừ”, ông cho biết và giải thích, điều quan trọng là mức độ AI có thể thực hiện nhiệm vụ mà một công việc nhất định đòi hỏi. Nếu nó làm được mọi thứ, nhân viên sẽ bị thay thế. Tuy nhiên, nếu nó chỉ làm giỏi một khía cạnh nào đó, nhân viên sẽ được giải phóng thời gian để dành cho các công việc sáng tạo hơn.
Một nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà kinh tế Anders Humlum và Emilie Vestergaard thuộc Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ (NBER) cho thấy, chatbot AI hỗ trợ người dùng hoàn thành nhiều nhiệm vụ, nhưng ‘chưa tác động đáng kể’, không giúp nhân viên tăng lương, giảm giờ làm. Kết quả được đưa ra từ khảo sát thực hiện trên 25.000 người lao động tại 7.000 không gian làm việc, tập trung vào những ngành nghề được cho là dễ bị AI thay thế nhất.
Một số nhà nghiên cứu cũng cho biết, AI có thể sẽ tự động hóa một số nhiệm vụ nhất định. Ảnh: INT
Trái lại, một số ý kiến cho rằng, tác động của AI tới thị trường việc làm chưa đến mức báo động.
Nguy cơ gây “bão sa thải”
Tổng giám đốc điều hành của công ty khởi nghiệp về trí tuệ nhân tạo Anthropic, Dario Amodei, người đã xây dựng chatbot “Claude” nhận định, AI có thể “xóa sổ” một nửa số việc làm văn phòng trình độ đầu vào; Đồng thời, khiến tỷ lệ thất nghiệp ở Mỹ tăng vọt.
Ông cảnh báo rằng, sẽ có những đợt sa thải hàng loạt xảy ra trong những lĩnh vực như công nghệ, tài chính và pháp luật. Các giám đốc điều hành cần trung thực với người lao động về mức độ đe dọa của AI.
“Hầu hết họ đều không biết rằng, điều này sắp xảy ra. Nghe có vẻ điên rồ và mọi người không tin điều đó”, ông Amodei nói với Axios trong một cuộc phỏng vấn và dự đoán, “cuộc tàn sát” trên thị trường việc làm sẽ diễn ra trong vòng 1 - 5 năm tới.
Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Anthropic hy vọng AI sẽ mang lại lợi ích to lớn cho nền kinh tế và thúc đẩy những tiến bộ chưa từng có trong y học. “Ung thư đã được chữa khỏi, nền kinh tế tăng trưởng 10% một năm, ngân sách được cân bằng, nhưng 20% người dân không có việc làm”, ông Amodei mô tả.
Hiện tại, tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ là 4,2%. Cảnh báo mới nhất của ông Amodei được đưa ra ngay cả khi Anthropic đang cạnh tranh trong cuộc đua chóng mặt với các “gã khổng lồ” công nghệ khác như Google, Meta và OpenAI để phát triển trí tuệ nhân tạo tổng quát, hay AGI. Đây là một mô hình AI có khả năng nhận thức ở cấp độ con người hoặc cao hơn.
Amodei, người thành lập Anthropic sau khi làm việc tại OpenAI dưới thời CEO Sam Altman, là một trong số nhiều giám đốc điều hành từng cảnh báo về sự biến động sắp xảy ra trên thị trường việc làm. Đầu năm nay, Mark Zuckerberg - CEO của Meta đã thảo luận về tác động của AI đến lực lượng lao động.
“Có lẽ trong năm nay, chúng tôi tại Meta, cũng như các công ty khác đang nghiên cứu về vấn đề này. Sẽ có một AI trở thành kỹ sư cấp trung có thể viết mã tại công ty”, ông Zuckerberg cho biết trong một lần xuất hiện trên podcast “The Joe Rogan Experience”.
Ở một diễn biến khác, CEO của Google, Sundar Pichai cảnh báo vào tháng 4/2023 rằng, “những người lao động trí óc”, như nhà văn, kế toán, kiến trúc sư và kỹ sư phần mềm, sẽ bị ảnh hưởng nặng nề bởi sự trỗi dậy của AI.
Các nhà nghiên cứu và nhà kinh tế thì dự báo rằng, chuyên gia thuộc lĩnh vực trợ lý pháp lý và nhân viên kế toán, cố vấn tài chính và lập trình viên có thể thấy công việc của họ thay đổi đáng kể, nếu không muốn nói là bị loại bỏ hoàn toàn trong những năm tới. Mới đây, CEO của Microsoft, Satya Nadella cũng cho biết, hiện tại, có tới 30% mã của công ty ông đang được viết bởi AI.
Khoảng 60% số người tham gia khảo sát của Anthropic sử dụng AI để tăng cường công việc. Ảnh: INT
Kịch bản không nhất thiết xảy ra?
Ông Amodei nói rằng, Anthropic đã khảo sát số lượng người đang sử dụng các mô hình AI để hỗ trợ công việc. Theo đó, khoảng 60% số người sử dụng AI để tăng cường công việc; 40% dùng để tự động hóa công việc và tỷ lệ này đang tăng lên.
Anthropic mới đây đã phát hành một mô hình AI mới có thể hoạt động độc lập trong gần 7 giờ liên tục, đảm nhận các nhiệm vụ phức tạp hơn và cần ít sự giám sát của con người. Tổng giám đốc điều hành của Anthropic cho biết, hầu hết mọi người không nhận ra AI đang tiến bộ nhanh như thế nào, và những công dân bình thường nên học cách sử dụng AI.
“Mọi người đã thích nghi với thay đổi công nghệ trong quá khứ. Tuy nhiên, những người tôi đã nói chuyện đều nói rằng, sự thay đổi công nghệ này khác, nhanh hơn, khó thích nghi hơn và quy mô lớn. Tốc độ tiến bộ khiến mọi người bất ngờ”, ông Amodei cho biết.
Một số nhà nghiên cứu nêu quan điểm, AI nhiều khả năng sẽ tự động hóa một số nhiệm vụ nhất định, thay vì toàn bộ công việc. Từ đó, giúp người lao động có thêm thời gian hơn để thực hiện các nhiệm vụ phức tạp mà máy tính vẫn chưa giỏi. Tuy nhiên, đã đến lúc thế giới bắt đầu lập kế hoạch cho những tác động kinh tế mà AI mang lại.
Giáo sư kinh doanh và kinh tế của Đại học Virginia (Mỹ), ông Anton Korinek, cho biết: “Mọi người đôi khi tự an ủi mình bằng cách nói rằng: 'Ồ, nền kinh tế luôn tạo ra việc làm mới'. Điều đó đúng về mặt lịch sử, nhưng không giống như trước đây. Hiện, máy móc thông minh cũng có thể thực hiện những công việc mới và có thể học chúng nhanh hơn con người”.
Tuy nhiên, một số báo cáo cho thấy tác động của AI chưa tới mức đáng báo động. “Nhìn chung, chúng tôi nhận thấy sự ảnh hưởng của AI đến việc làm không đáng kể và có sự bù trừ: các ngành nghề có mức độ tiếp xúc giữa người với người cao có nhu cầu AI thấp hơn so với các ngành nghề ít tiếp xúc.
Tuy nhiên, sự gia tăng năng suất cũng kéo theo số việc làm tăng”, theo báo cáo “Trí tuệ nhân tạo và thị trường lao động” do nhóm nhà kinh tế học từ Đại học Yale, Đại học Northwestern và Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) công bố hồi tháng 2.
Ông Dimitris Papanikolaou, giáo sư tài chính tại Trường Quản lý Kellogg thuộc Đại học Northwestern và là thành viên nhóm nghiên cứu, nói rằng, mọi người thường hiểu sai về việc AI sẽ thay thế công việc. “Hầu hết có xu hướng nghĩ 'nếu công việc của tôi có sự tham gia của AI, AI sẽ thay tôi và sau đó tôi sẽ mất việc'.
Song, thực tế, điều đó không nhất thiết xảy ra vì còn có yếu tố bù trừ”, ông cho biết và giải thích, điều quan trọng là mức độ AI có thể thực hiện nhiệm vụ mà một công việc nhất định đòi hỏi. Nếu nó làm được mọi thứ, nhân viên sẽ bị thay thế. Tuy nhiên, nếu nó chỉ làm giỏi một khía cạnh nào đó, nhân viên sẽ được giải phóng thời gian để dành cho các công việc sáng tạo hơn.
Một nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà kinh tế Anders Humlum và Emilie Vestergaard thuộc Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ (NBER) cho thấy, chatbot AI hỗ trợ người dùng hoàn thành nhiều nhiệm vụ, nhưng ‘chưa tác động đáng kể’, không giúp nhân viên tăng lương, giảm giờ làm. Kết quả được đưa ra từ khảo sát thực hiện trên 25.000 người lao động tại 7.000 không gian làm việc, tập trung vào những ngành nghề được cho là dễ bị AI thay thế nhất.
Đưa Nghị quyết 80-NQ/TW vào cuộc sống: Để di sản sống cùng thế hệ trẻ
GD&TĐ - Đưa di sản đến gần thế hệ trẻ thông qua trải nghiệm, thực hành và sáng tạo là cách thiết thực để hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam.
2026-10-15 09:03
4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục TPHCM trong năm học 2026-2027
GD&TĐ - Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM Nguyễn Tấn Phát yêu cầu thực hiện tốt 4 nhóm nhiệm vụ trong năm học 2026-2027.
2026-10-15 09:03
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Xây dựng Đại học Bách khoa Hà Nội trở thành đại học nghiên cứu xuất sắc
GD&TĐ - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh xây dựng Đại học Bách khoa Hà Nội trở thành đại học nghiên cứu xuất sắc, đảm nhận nhiệm vụ lớn của quốc gia.
2026-10-15 09:02
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao Huân chương Lao động hạng Nhất cho Đại học Bách khoa Hà Nội
GD&TĐ - Sáng 15/10, Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức Lễ mít tinh kỷ niệm 70 năm thành lập (15/10/1956 - 15/10/2026) và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất.
2026-10-15 09:02
Phát động cuộc thi “Mình Cùng Sống Xanh” mùa 2 sáng tạo tranh về bảo vệ môi trường
GD&TĐ - Báo Giáo dục và Thời đại, Cầu Vồng Tuổi thơ phối hợp Elmich Việt Nam phát động cuộc thi “Mình Cùng Sống Xanh” - Mùa 2, khơi dậy tình yêu thiên nhiên và kết nối gia đình qua hành trình sáng tạo.
2026-10-15 09:01
Trường Cao đẳng Sơn La chú trọng đào tạo ngành công nghệ thông tin
GD&TĐ - Trường Cao đẳng Sơn La tập trung phát triển ngành công nghệ thông tin, đáp ứng nhu cầu tuyển dụng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
2026-10-15 08:51
Giảng viên RMIT trực tiếp giảng dạy chương trình AI cho sinh viên DTTS
GD&TĐ - Ngày 17/10 tới đây, tại Trường Đại học Đà Lạt, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Lễ khai giảng Chương trình nâng cao năng lực ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho người học dân tộc thiểu số.
2026-10-15 08:50
Bước đi tiên quyết đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học
GD&TĐ - Khi tiếng Anh từng bước trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, chuẩn hóa năng lực người học là cơ sở theo dõi tiến bộ và định hướng lộ trình phát triển phù hợp.
2026-10-15 08:50
Hành trình ‘gieo chữ, trao nghề’ và bệ phóng sinh kế cho lao động vùng xa TP Huế
GD&TĐ - Một địa điểm dạy học văn hóa kết hợp dạy nghề đã giúp nâng cao tỷ lệ tốt nghiệp, đỗ đại học lẫn tạo sinh kế cho học sinh, học viên vùng xa TP Huế.
2026-10-15 08:49
Đại học Kinh tế Quốc dân khai giảng khóa đào tạo lãnh đạo điều hành cao cấp NEU
GD&TĐ - Khóa đào tạo “Lãnh đạo điều hành cao cấp NEU” được khai giảng ngày 13/10 cho 88 học viên là những nhà lãnh đạo, nhà quản lý và doanh nhân đến từ các doanh nghiệp, tổ chức thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau là cựu sinh viên, học viên của Đại học Kinh tế Quốc dân.
