Phiên họp là một bước đi kỹ thuật quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý và là minh chứng mạnh mẽ cho quyết tâm chính trị của hai Chính phủ trong việc xây dựng một biểu tượng giáo dục đại học đẳng cấp quốc tế, kết tinh giá trị văn hóa và tri thức của hai quốc gia và hai dân tộc.
Trong không khí hữu nghị và tin cậy lẫn nhau, đoàn đàm phán Việt Nam do bà Nguyễn Thu Thủy – Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, Bộ GDĐT làm trưởng đoàn, cùng sự tham gia của lãnh đạo Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) và các thành viên tổ công tác đã có buổi làm việc đầu tiên với đoàn đại diện phía Nhật Bản gồm Bộ Ngoại giao (MOFA), Đại sứ quán Nhật Bản và Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA).
Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Thu Thủy khẳng định: "Đây là thời điểm then chốt để cụ thể hóa các cam kết cấp cao thành một văn bản có tính định hướng dài hạn. Hiệp định này sẽ là nền tảng để VJU không chỉ vận hành ổn định mà còn bứt phá trở thành một trung tâm đào tạo, nghiên cứu xuất sắc hàng đầu khu vực".
Phía Nhật Bản, do ông Konagaya Hideaki (Bộ Ngoại giao Nhật Bản) đại diện, bày tỏ sự đồng thuận cao với các quan điểm của Việt Nam, nhấn mạnh rằng Nhật Bản coi VJU là dự án ưu tiên hàng đầu trong chương trình hợp tác phát triển nhân lực giữa hai nước.
Công tác đàm phán tại phiên họp lần 1 tập trung vào các vấn đề thực tiễn và chiến lược nhằm tháo gỡ những "nút thắt" trong mô hình hoạt động của trường.
Theo đề xuất từ phía Việt Nam, các nội dung trọng tâm bao gồm:
1. Mô hình quản trị đặc thù: Hai bên đã thảo luận sâu về cơ cấu tổ chức, đặc biệt là cơ chế "Đồng Hiệu trưởng". Đây là mô hình sáng tạo, trong đó Hiệu trưởng phía Nhật Bản tập trung vào chuẩn mực chuyên môn quốc tế, còn Hiệu trưởng phía Việt Nam chịu trách nhiệm về pháp lý, tài chính và quản trị trong khung khổ pháp luật nội địa. Hội đồng trường sẽ đóng vai trò cơ quan quyền lực cao nhất với sự tham gia sâu của các nhà khoa học và doanh nghiệp Nhật Bản.
2. Cam kết nguồn lực từ hai Chính phủ: Phía Việt Nam khẳng định cam kết đảm bảo quỹ đất tại Hòa Lạc và cơ chế tài chính đặc thù cho một trường đại học xuất sắc. Trong khi đó, phía Nhật Bản nhất trí cần ghi rõ các hạng mục hỗ trợ như phái cử giảng viên, đào tạo cán bộ quản lý (do phía Nhật tự chi trả) và đặc biệt là việc sử dụng nguồn vốn ODA để xây dựng cơ sở hạ tầng hiện đại tại Hòa Lạc.
3. Kết nối mạng lưới doanh nghiệp: Một điểm sáng trong đàm phán là việc đề xuất đưa Liên minh các doanh nghiệp Nhật Bản tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo và nghiên cứu. Điều này giúp VJU không chỉ là nơi giảng dạy lý thuyết mà còn là "trạm trung chuyển" công nghệ và cung ứng nhân lực chất lượng cao cho thị trường lao động toàn cầu.
Được thành lập từ năm 2014 và chính thức đi vào hoạt động đào tạo từ năm 2016, Trường Đại học Việt Nhật đã trải qua hơn một thập kỷ hình thành và phát triển. Trong giai đoạn này, với sự hỗ trợ tích cực từ JICA và liên minh các trường đại học hàng đầu Nhật Bản (ĐH Tokyo, ĐH Osaka, ĐH Waseda...), VJU đã đạt được những thành tựu đáng ghi nhận.
VJU triển khai thành công 8 chương trình thạc sĩ và các chương trình cử nhân chất lượng cao theo triết lý giáo dục khai phóng. Thu hút hàng trăm giảng viên, chuyên gia đầu ngành từ Nhật Bản sang giảng dạy và nghiên cứu. Cung cấp hàng trăm suất học bổng từ Quỹ JAIF và học bổng MEXT cho sinh viên xuất sắc, tạo cơ hội thực tập và làm việc tại các tập đoàn đa quốc gia.
Mục tiêu chung mà hai Chính phủ hướng tới là xây dựng VJU trở thành một trường đại học nghiên cứu có uy tín hàng đầu châu Á vào năm 2030, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ kỹ thuật tiên tiến, chuyển đổi số và khoa học liên ngành. VJU được kỳ vọng sẽ là nơi đào tạo nên những "thế hệ công dân toàn cầu" có gốc rễ văn hóa sâu sắc nhưng sở hữu tư duy sáng tạo vượt giới hạn.
Dù phiên họp lần 1 đã đạt được nhiều đồng thuận quan trọng về cấu trúc tổng thể và một số điều khoản về nhân sự, đào tạo, nhưng cả hai bên đều xác nhận rằng hành trình đàm phán sẽ còn nhiều vòng tiếp theo. Các vấn đề chi tiết về quyền sở hữu trí tuệ, cơ chế kiểm định chất lượng quốc tế và các thủ tục gia hạn hiệp định theo quy chuẩn ngoại giao sẽ tiếp tục được thảo luận kỹ lưỡng trong các phiên họp tới (dự kiến tổ chức vào cuối tháng 2/2026).
Việc xây dựng Hiệp định không chỉ đơn thuần là văn bản hóa các quy định mà là quá trình "xây móng" cho một thực thể đa văn hóa. Ở đó, tinh thần kỷ luật, sự tỉ mỉ của Nhật Bản hòa quyện cùng sự năng động, khát vọng vươn lên của Việt Nam. Hai bên đang từng bước tiến đến việc xây dựng những nền tảng tốt nhất, đảm bảo VJU phát triển bền vững ngay cả khi các dự án hỗ trợ kỹ thuật kết thúc.
Kết thúc phiên họp, các đại diện đều tin tưởng rằng, với sự hỗ trợ của Bộ Ngoại giao, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản cũng như các Bộ, ngành liên quan của Việt Nam, Hiệp định VJU sẽ sớm được ký kết.
Đây sẽ là món quà ý nghĩa đóng góp cho sự thịnh vượng chung của khu vực và thắt chặt hơn nữa mối quan hệ "Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới" giữa Việt Nam và Nhật Bản. VJU hôm nay không chỉ là một ngôi trường mà là lời cam kết cho một tương lai bền vững, nơi tri thức không biên giới phục vụ cho sự phát triển của nhân loại.
