Phát triển giáo dục nghề nghiệp, tạo sinh kế cho vùng khó Phú Thọ

GD&TĐ - Đào tạo nghề sát nhu cầu việc làm đang giúp lao động vùng khó Phú Thọ nâng kỹ năng, cải thiện thu nhập.



Đào tạo sát nhu cầu, nâng cơ hội việc làm

Phát triển giáo dục nghề nghiệp (GDNN) tại khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ nhằm mở rộng cơ hội học nghề, mà quan trọng hơn là giúp người lao động có kỹ năng phù hợp với nhu cầu việc làm. Đây cũng là hướng Phú Thọ triển khai trong những năm gần đây, khi đào tạo từng bước gắn chặt hơn với thị trường lao động và điều kiện sản xuất tại địa phương.

Tại các địa bàn miền núi, nhiều lớp đào tạo nghề đã tạo cơ hội để lao động nông thôn nâng kỹ năng, tìm việc hoặc tự tạo việc làm. Thực tế này cho thấy hiệu quả của GDNN cần được nhìn từ khả năng chuyển kiến thức, kỹ năng nghề thành việc làm và thu nhập của người học.

Một trong những cơ sở tham gia đào tạo nghề cho lao động khu vực miền núi là Trường Trung cấp nghề Dân tộc nội trú Phú Thọ, đóng tại xã Thanh Sơn. Nhà trường nằm ở khu vực có nhiều xã miền núi, đồng bào dân tộc sinh sống.

Những năm qua, trường từng bước củng cố đội ngũ giáo viên có trình độ, kỹ năng nghề; đổi mới chương trình, nội dung đào tạo theo hướng tăng thực hành, đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

Các ngành nghề được duy trì, phát triển gồm điện công nghiệp, hàn, công nghệ ô tô, may thời trang, thú y, trồng trọt và bảo vệ thực vật. Trong đó, điện công nghiệp, hàn, công nghệ ô tô và may thời trang được xác định là các nghề trọng điểm, tập trung đầu tư nâng cao chất lượng đào tạo.

Theo bà Đinh Thị Minh Thức - Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Trung cấp nghề Dân tộc nội trú Phú Thọ, giai đoạn 2021 - 2025, trường đã tổ chức 30 lớp trung cấp và 28 lớp sơ cấp, thu hút 1.850 học sinh. Tỷ lệ tốt nghiệp đạt trên 90% so với số học sinh đủ điều kiện dự thi tốt nghiệp; sau tốt nghiệp, tỷ lệ học sinh có việc làm đạt 80%.

Năm 2026, Trường Trung cấp nghề Dân tộc nội trú Phú Thọ được UBND tỉnh Phú Thọ giao chỉ tiêu đào tạo 230 học sinh hệ trung cấp, sơ cấp nghề nông nghiệp và phi nông nghiệp. Cùng với tổ chức đào tạo, trường tiếp tục thực hiện các chính sách hỗ trợ học sinh về học phí, chỗ ở và sinh hoạt, tạo điều kiện để người học yên tâm học tập.

Hiệu quả của học nghề được thể hiện rõ hơn qua sự thay đổi vị trí việc làm và thu nhập của người lao động. Chị Trần Thị Phương Thảo (SN 1992, ở Khu 4, xã Tu Vũ) từng làm công nhân tại một công ty may, thu nhập bình quân 7 - 8 triệu đồng/tháng. Do hoàn cảnh gia đình trước đây không có điều kiện học tập, chị tham gia lao động sớm để có thêm thu nhập phụ giúp gia đình.

Qua người thân giới thiệu, chị biết chương trình học nghề tại Trường Trung cấp nghề Dân tộc nội trú Phú Thọ và quyết định tham gia lớp May K14. Sau quá trình học, kỹ năng nghề đã trở thành yếu tố giúp chị thay đổi vị trí việc làm.

“Sau khi học xong, qua một tháng thử việc, tôi được lên vị trí kỹ thuật. Thu nhập hiện nay tăng khoảng gấp rưỡi so với khi làm công nhân theo chuyền. Có nghề giúp tôi thay đổi vị trí việc làm, tăng lương và có điều kiện phụ giúp gia đình nhiều hơn”, chị Phương Thảo chia sẻ.



Đầu tư điều kiện đào tạo, gắn học nghề với sinh kế

Bên cạnh các nghề phi nông nghiệp, đào tạo nghề phục vụ trực tiếp sản xuất nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với lao động nông thôn Phú Thọ. Giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh tổ chức 881 lớp đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn, với trên 25.600 người tham gia. Trong đó có 407 lớp thuộc nhóm nghề trồng trọt, 426 lớp chăn nuôi và 48 lớp nuôi trồng thủy sản.

Sau đào tạo, học viên vận dụng kiến thức vào sản xuất, từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả và giá trị sản phẩm. Tỷ lệ lao động sau đào tạo nghề có việc làm, tự tạo việc làm đạt hơn 80%. Một bộ phận lao động sau học nghề tìm được việc làm tại các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, qua đó nâng thu nhập, ổn định đời sống.

Năm 2026, tỉnh Phú Thọ tiếp tục mở rộng quy mô đào tạo nghề cho lao động nông thôn, hướng tới đáp ứng nhu cầu thị trường lao động và định hướng phát triển kinh tế địa phương. Các cơ sở GDNN tổ chức đào tạo ở cả trình độ trung cấp và sơ cấp, ưu tiên ngành nghề phục vụ phát triển nông nghiệp, công nghiệp nông thôn và dịch vụ.

Cùng với đó, tỉnh tiếp tục rà soát, điều chỉnh mạng lưới cơ sở GDNN theo hướng tinh gọn, hiệu quả; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy nghề và đẩy mạnh liên kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp nhằm nâng tỷ lệ người học có việc làm sau tốt nghiệp.

Từ thực tế tại Trường Trung cấp nghề Dân tộc nội trú Phú Thọ và các lớp nghề nông nghiệp cho thấy, phát triển GDNN ở vùng khó không thể chỉ dừng ở số lượng lớp hay số người tham gia. Chất lượng đào tạo phải được đặt trong mối liên hệ với điều kiện học tập, nghề đào tạo, nhu cầu thị trường và khả năng tạo việc làm.



Đào tạo sát nhu cầu, nâng cơ hội việc làm

Phát triển giáo dục nghề nghiệp (GDNN) tại khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ nhằm mở rộng cơ hội học nghề, mà quan trọng hơn là giúp người lao động có kỹ năng phù hợp với nhu cầu việc làm. Đây cũng là hướng Phú Thọ triển khai trong những năm gần đây, khi đào tạo từng bước gắn chặt hơn với thị trường lao động và điều kiện sản xuất tại địa phương.

Tại các địa bàn miền núi, nhiều lớp đào tạo nghề đã tạo cơ hội để lao động nông thôn nâng kỹ năng, tìm việc hoặc tự tạo việc làm. Thực tế này cho thấy hiệu quả của GDNN cần được nhìn từ khả năng chuyển kiến thức, kỹ năng nghề thành việc làm và thu nhập của người học.

Một trong những cơ sở tham gia đào tạo nghề cho lao động khu vực miền núi là Trường Trung cấp nghề Dân tộc nội trú Phú Thọ, đóng tại xã Thanh Sơn. Nhà trường nằm ở khu vực có nhiều xã miền núi, đồng bào dân tộc sinh sống.

Những năm qua, trường từng bước củng cố đội ngũ giáo viên có trình độ, kỹ năng nghề; đổi mới chương trình, nội dung đào tạo theo hướng tăng thực hành, đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

Các ngành nghề được duy trì, phát triển gồm điện công nghiệp, hàn, công nghệ ô tô, may thời trang, thú y, trồng trọt và bảo vệ thực vật. Trong đó, điện công nghiệp, hàn, công nghệ ô tô và may thời trang được xác định là các nghề trọng điểm, tập trung đầu tư nâng cao chất lượng đào tạo.

Theo bà Đinh Thị Minh Thức - Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Trung cấp nghề Dân tộc nội trú Phú Thọ, giai đoạn 2021 - 2025, trường đã tổ chức 30 lớp trung cấp và 28 lớp sơ cấp, thu hút 1.850 học sinh. Tỷ lệ tốt nghiệp đạt trên 90% so với số học sinh đủ điều kiện dự thi tốt nghiệp; sau tốt nghiệp, tỷ lệ học sinh có việc làm đạt 80%.

Năm 2026, Trường Trung cấp nghề Dân tộc nội trú Phú Thọ được UBND tỉnh Phú Thọ giao chỉ tiêu đào tạo 230 học sinh hệ trung cấp, sơ cấp nghề nông nghiệp và phi nông nghiệp. Cùng với tổ chức đào tạo, trường tiếp tục thực hiện các chính sách hỗ trợ học sinh về học phí, chỗ ở và sinh hoạt, tạo điều kiện để người học yên tâm học tập.

Hiệu quả của học nghề được thể hiện rõ hơn qua sự thay đổi vị trí việc làm và thu nhập của người lao động. Chị Trần Thị Phương Thảo (SN 1992, ở Khu 4, xã Tu Vũ) từng làm công nhân tại một công ty may, thu nhập bình quân 7 - 8 triệu đồng/tháng. Do hoàn cảnh gia đình trước đây không có điều kiện học tập, chị tham gia lao động sớm để có thêm thu nhập phụ giúp gia đình.

Qua người thân giới thiệu, chị biết chương trình học nghề tại Trường Trung cấp nghề Dân tộc nội trú Phú Thọ và quyết định tham gia lớp May K14. Sau quá trình học, kỹ năng nghề đã trở thành yếu tố giúp chị thay đổi vị trí việc làm.

“Sau khi học xong, qua một tháng thử việc, tôi được lên vị trí kỹ thuật. Thu nhập hiện nay tăng khoảng gấp rưỡi so với khi làm công nhân theo chuyền. Có nghề giúp tôi thay đổi vị trí việc làm, tăng lương và có điều kiện phụ giúp gia đình nhiều hơn”, chị Phương Thảo chia sẻ.



Đầu tư điều kiện đào tạo, gắn học nghề với sinh kế

Bên cạnh các nghề phi nông nghiệp, đào tạo nghề phục vụ trực tiếp sản xuất nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với lao động nông thôn Phú Thọ. Giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh tổ chức 881 lớp đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn, với trên 25.600 người tham gia. Trong đó có 407 lớp thuộc nhóm nghề trồng trọt, 426 lớp chăn nuôi và 48 lớp nuôi trồng thủy sản.

Sau đào tạo, học viên vận dụng kiến thức vào sản xuất, từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả và giá trị sản phẩm. Tỷ lệ lao động sau đào tạo nghề có việc làm, tự tạo việc làm đạt hơn 80%. Một bộ phận lao động sau học nghề tìm được việc làm tại các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, qua đó nâng thu nhập, ổn định đời sống.

Năm 2026, tỉnh Phú Thọ tiếp tục mở rộng quy mô đào tạo nghề cho lao động nông thôn, hướng tới đáp ứng nhu cầu thị trường lao động và định hướng phát triển kinh tế địa phương. Các cơ sở GDNN tổ chức đào tạo ở cả trình độ trung cấp và sơ cấp, ưu tiên ngành nghề phục vụ phát triển nông nghiệp, công nghiệp nông thôn và dịch vụ.

Cùng với đó, tỉnh tiếp tục rà soát, điều chỉnh mạng lưới cơ sở GDNN theo hướng tinh gọn, hiệu quả; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy nghề và đẩy mạnh liên kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp nhằm nâng tỷ lệ người học có việc làm sau tốt nghiệp.

Từ thực tế tại Trường Trung cấp nghề Dân tộc nội trú Phú Thọ và các lớp nghề nông nghiệp cho thấy, phát triển GDNN ở vùng khó không thể chỉ dừng ở số lượng lớp hay số người tham gia. Chất lượng đào tạo phải được đặt trong mối liên hệ với điều kiện học tập, nghề đào tạo, nhu cầu thị trường và khả năng tạo việc làm.