Hành trình xóa mù, nâng dân trí từ cơ sở ở Đắk Lắk
2025/10/07 16:31
GD&TĐ - Với mạng lưới trung tâm học tập cộng đồng phủ khắp, Đắk Lắk viết nên hành trình xóa mù chữ bền vững, đưa tri thức đến từng thôn, buôn, mái nhà.
Hành trình giữ vững chuẩn xóa mù chữ toàn tỉnh
Đắk Lắk, vùng đất có hơn 3 triệu dân (sau sáp nhập với Phú Yên) với 49 dân tộc anh em cùng sinh sống – trở thành điểm sáng trong công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ của khu vực duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên.
Theo báo cáo năm 2024 của Ban Chỉ đạo Xây dựng xã hội học tập tỉnh, toàn tỉnh đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2; 100% huyện, thị xã, thành phố (cũ) đều được công nhận duy trì bền vững chuẩn quốc gia.
Thầy cô giáo ở vùng sâu Đắk Lắk đến nhà vận động học sinh ra lớp. (Ảnh: TT)
TS Lê Thị Thanh Xuân - Giám đốc Sở GD&ĐT, Phó Trưởng ban Chỉ đạo Xây dựng xã hội học tập tỉnh, cho biết: “Đắk Lắk luôn xem công tác xóa mù chữ là nền tảng cho phát triển con người, là bước khởi đầu của xã hội học tập. Từ đó, mỗi công dân đều có cơ hội học tập, làm việc và cống hiến trọn đời”.
Cùng với đó, tỉnh Đắk Lắk cũng thẳng thắn chỉ ra những khó khăn về điều kiện kinh tế, dân cư phân tán, trong đó có đông đồng bào dân tộc thiểu số, đời sống người dân còn nghèo, ý thức học tập của một bộ phận nhân dân chưa cao. Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học dù được đầu tư nhưng vẫn thiếu và chưa đồng bộ, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa. Tỷ lệ trường học kiên cố hóa còn thấp; chất lượng giáo dục giữa các vùng có sự chênh lệch đáng kể. Chính sách hỗ trợ học sinh dân tộc thiểu số tuy được quan tâm song chưa đủ để khắc phục khó khăn. Tình trạng thiếu giáo viên, nhất là giáo viên mầm non, Tin học và tiếng Anh cấp tiểu học, vẫn ảnh hưởng lớn đến chất lượng dạy học.
Bên cạnh đó, công tác xã hội hóa, tự chủ và phân cấp quản lý còn vướng mắc; hướng nghiệp, phân luồng học sinh sau tốt nghiệp THCS triển khai chưa đồng đều; tỷ lệ học sinh lưu ban ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn cao, tác động trực tiếp đến kết quả phổ cập giáo dục và xóa mù chữ (PCGD-XMC).
Trước những hạn chế trên, tỉnh Đắk Lắk tập trung nhiều giải pháp đồng bộ: tăng cường đầu tư cơ sở vật chất trường lớp, ưu tiên vùng sâu, vùng xa; sắp xếp mạng lưới trường lớp hợp lý, huy động tối đa trẻ trong độ tuổi đến trường. Ngành Giáo dục chủ động tham mưu bổ sung biên chế, bồi dưỡng, luân chuyển giáo viên còn thiếu; triển khai các chính sách hỗ trợ giáo viên vùng khó; đẩy mạnh phong trào xã hội hóa, khuyến học, khuyến tài. Cùng với đó, tỉnh chú trọng nâng cao hiệu quả công tác PCGD, cập nhật dữ liệu kịp thời trên phần mềm quản lý PCGD–XMC; củng cố Ban Chỉ đạo xây dựng xã hội học tập các cấp, tăng cường trách nhiệm của chính quyền, nhà trường và cộng đồng trong việc duy trì, nâng chuẩn PCGD-XMC bền vững.
Ban ngày lên rẫy, ban đêm nhiều người lớn ở Đắk Lắk tranh thủ đến trung tâm học tập cộng đồng học chữ. (Ảnh: Huyền Diệu)
“Trái tim” xã hội học tập ở Ea Kar
Minh chứng sinh động cho phong trào này là Trung tâm học tập cộng đồng xã Ea Kar, nơi được ví như “trái tim” của xã hội học tập ở cơ sở. Sau sáp nhập, xã Ea Kar có diện tích gần 200km² với 88.000 dân thuộc 23 dân tộc, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 25%.
Từ năm 2022, trung tâm mở nhiều lớp xóa mù chữ, bổ túc văn hóa, giúp hàng chục học viên biết đọc, biết viết, tự tin hòa nhập.
Chị H’ Ni Ayũn (buôn Ea P’lăng) kể: "Ngày biết đọc, biết viết, tôi được cử đi học tập huấn trồng cà phê. Nhờ biết chữ, tôi tự đọc tài liệu, xem video hướng dẫn để làm đúng quy trình, cà phê sai trái hơn. Cuộc sống đỡ vất vả, con cái được học hành đầy đủ”.
Còn chị H’ Hương Niê (buôn Ea Sưk) chia sẻ: “Biết chữ rồi, đi làm giấy tờ hay đọc hồ sơ ở xã dễ hơn. Khi con học, mình cũng đọc theo, vừa học vừa dạy lại cho con”.
Cán bộ ở buôn Ea Púk, xã Ea Sô vận động người dân ra học chữ. (Ảnh: TT)
Theo ông Nguyễn Tiến Thương - Phó Giám đốc Trung tâm học tập cộng đồng xã Ea Kar, trung tâm không chỉ mở lớp xóa mù chữ mà còn tổ chức hàng trăm buổi tập huấn về kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, bảo vệ môi trường, chăm sóc sức khỏe, nuôi dạy con và phòng chống tệ nạn xã hội.
“Trung tâm học tập cộng đồng không chỉ dạy chữ, mà còn dạy cách thích ứng và làm chủ trong kỷ nguyên số. Khi người dân biết tự học, tự tìm hiểu và áp dụng tri thức, thì cả cộng đồng sẽ cùng tiến bộ”, ông Thương nói.
Xóa mù chữ ở Đắk Lắk – những con số ấn tượng (số liệu năm 2024)
100% đơn vị cấp huyện (cũ) đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2; 1.457.123 người trong độ tuổi 15–60, tỷ lệ biết chữ đạt 96,43%; hơn 1,36 triệu người biết chữ mức độ 2 (tương đương hoàn thành Tiểu học).
Học sinh vùng dân tộc thiểu số Đắk Lắk vượt khó đến trường học chữ. (Ảnh tư liệu)
Hành trình giữ vững chuẩn xóa mù chữ toàn tỉnh
Đắk Lắk, vùng đất có hơn 3 triệu dân (sau sáp nhập với Phú Yên) với 49 dân tộc anh em cùng sinh sống – trở thành điểm sáng trong công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ của khu vực duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên.
Theo báo cáo năm 2024 của Ban Chỉ đạo Xây dựng xã hội học tập tỉnh, toàn tỉnh đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2; 100% huyện, thị xã, thành phố (cũ) đều được công nhận duy trì bền vững chuẩn quốc gia.
Thầy cô giáo ở vùng sâu Đắk Lắk đến nhà vận động học sinh ra lớp. (Ảnh: TT)
TS Lê Thị Thanh Xuân - Giám đốc Sở GD&ĐT, Phó Trưởng ban Chỉ đạo Xây dựng xã hội học tập tỉnh, cho biết: “Đắk Lắk luôn xem công tác xóa mù chữ là nền tảng cho phát triển con người, là bước khởi đầu của xã hội học tập. Từ đó, mỗi công dân đều có cơ hội học tập, làm việc và cống hiến trọn đời”.
Cùng với đó, tỉnh Đắk Lắk cũng thẳng thắn chỉ ra những khó khăn về điều kiện kinh tế, dân cư phân tán, trong đó có đông đồng bào dân tộc thiểu số, đời sống người dân còn nghèo, ý thức học tập của một bộ phận nhân dân chưa cao. Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học dù được đầu tư nhưng vẫn thiếu và chưa đồng bộ, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa. Tỷ lệ trường học kiên cố hóa còn thấp; chất lượng giáo dục giữa các vùng có sự chênh lệch đáng kể. Chính sách hỗ trợ học sinh dân tộc thiểu số tuy được quan tâm song chưa đủ để khắc phục khó khăn. Tình trạng thiếu giáo viên, nhất là giáo viên mầm non, Tin học và tiếng Anh cấp tiểu học, vẫn ảnh hưởng lớn đến chất lượng dạy học.
Bên cạnh đó, công tác xã hội hóa, tự chủ và phân cấp quản lý còn vướng mắc; hướng nghiệp, phân luồng học sinh sau tốt nghiệp THCS triển khai chưa đồng đều; tỷ lệ học sinh lưu ban ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn cao, tác động trực tiếp đến kết quả phổ cập giáo dục và xóa mù chữ (PCGD-XMC).
Trước những hạn chế trên, tỉnh Đắk Lắk tập trung nhiều giải pháp đồng bộ: tăng cường đầu tư cơ sở vật chất trường lớp, ưu tiên vùng sâu, vùng xa; sắp xếp mạng lưới trường lớp hợp lý, huy động tối đa trẻ trong độ tuổi đến trường. Ngành Giáo dục chủ động tham mưu bổ sung biên chế, bồi dưỡng, luân chuyển giáo viên còn thiếu; triển khai các chính sách hỗ trợ giáo viên vùng khó; đẩy mạnh phong trào xã hội hóa, khuyến học, khuyến tài. Cùng với đó, tỉnh chú trọng nâng cao hiệu quả công tác PCGD, cập nhật dữ liệu kịp thời trên phần mềm quản lý PCGD–XMC; củng cố Ban Chỉ đạo xây dựng xã hội học tập các cấp, tăng cường trách nhiệm của chính quyền, nhà trường và cộng đồng trong việc duy trì, nâng chuẩn PCGD-XMC bền vững.
Ban ngày lên rẫy, ban đêm nhiều người lớn ở Đắk Lắk tranh thủ đến trung tâm học tập cộng đồng học chữ. (Ảnh: Huyền Diệu)
“Trái tim” xã hội học tập ở Ea Kar
Minh chứng sinh động cho phong trào này là Trung tâm học tập cộng đồng xã Ea Kar, nơi được ví như “trái tim” của xã hội học tập ở cơ sở. Sau sáp nhập, xã Ea Kar có diện tích gần 200km² với 88.000 dân thuộc 23 dân tộc, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 25%.
Từ năm 2022, trung tâm mở nhiều lớp xóa mù chữ, bổ túc văn hóa, giúp hàng chục học viên biết đọc, biết viết, tự tin hòa nhập.
Chị H’ Ni Ayũn (buôn Ea P’lăng) kể: "Ngày biết đọc, biết viết, tôi được cử đi học tập huấn trồng cà phê. Nhờ biết chữ, tôi tự đọc tài liệu, xem video hướng dẫn để làm đúng quy trình, cà phê sai trái hơn. Cuộc sống đỡ vất vả, con cái được học hành đầy đủ”.
Còn chị H’ Hương Niê (buôn Ea Sưk) chia sẻ: “Biết chữ rồi, đi làm giấy tờ hay đọc hồ sơ ở xã dễ hơn. Khi con học, mình cũng đọc theo, vừa học vừa dạy lại cho con”.
Cán bộ ở buôn Ea Púk, xã Ea Sô vận động người dân ra học chữ. (Ảnh: TT)
Theo ông Nguyễn Tiến Thương - Phó Giám đốc Trung tâm học tập cộng đồng xã Ea Kar, trung tâm không chỉ mở lớp xóa mù chữ mà còn tổ chức hàng trăm buổi tập huấn về kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, bảo vệ môi trường, chăm sóc sức khỏe, nuôi dạy con và phòng chống tệ nạn xã hội.
“Trung tâm học tập cộng đồng không chỉ dạy chữ, mà còn dạy cách thích ứng và làm chủ trong kỷ nguyên số. Khi người dân biết tự học, tự tìm hiểu và áp dụng tri thức, thì cả cộng đồng sẽ cùng tiến bộ”, ông Thương nói.
Xóa mù chữ ở Đắk Lắk – những con số ấn tượng (số liệu năm 2024)
100% đơn vị cấp huyện (cũ) đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2; 1.457.123 người trong độ tuổi 15–60, tỷ lệ biết chữ đạt 96,43%; hơn 1,36 triệu người biết chữ mức độ 2 (tương đương hoàn thành Tiểu học).
GD&TĐ - Ngày 12/10, Trường Đại học Mở Hà Nội tổ chức Diễn đàn ‘Sứ mệnh tiên phong làm chủ công nghệ số của thế hệ tri thức trẻ Việt Nam’.
2026-10-15 01:54
Biến không gian sinh hoạt dưới cờ thành những bài học bổ ích
GD&TĐ - Trong tiết Sinh hoạt dưới cờ đầu tuần, nhiều trường tại Hà Nội tổ chức các hoạt động tuyên truyền bổ ích đem lại những bài học quý giá cho học sinh.
2026-10-15 01:54
Bồi đắp lòng biết ơn, trách nhiệm cho học sinh từ truyền thống phụ nữ Việt Nam
GD&TĐ - Từ những câu chuyện của bà Trương Mỹ Hoa, học sinh thêm tự hào về truyền thống phụ nữ Việt Nam, nuôi dưỡng lòng biết ơn và ý thức trách nhiệm.
2026-10-15 01:54
Phát triển năng lực cho học sinh qua giáo dục STEM, STEAM ở Phú Thọ
GD&TĐ - Trường học ở Phú Thọ đẩy mạnh giáo dục STEM, STEAM qua thực hành, trải nghiệm, phát triển năng lực học sinh.
2026-10-15 01:53
Khi nhà trường đưa văn chương ra khỏi trang sách, học sinh thành người kể chuyện
GD&TĐ - Dự án “Lê Quý Đôn RE:CODE” tại Trường THPT Lê Quý Đôn (TPHCM) mở ra cách tiếp cận mới với môn Ngữ văn, để học sinh trở thành người kể chuyện.
2026-10-15 01:53
Sinh viên ĐH Lạc Hồng đạt giải xuất sắc nhất hạng mục đồng đội K-Speech 2026
GD&TĐ - Đội sinh viên ngành Hàn Quốc học, Trường Đại học Lạc Hồng là đại diện Việt Nam tham dự cuộc thi Hùng biện tiếng Hàn Thế giới K-Speech 2026.
2026-10-15 01:53
3 thành tố năng lực giúp giáo viên sử dụng hiệu quả tiếng Anh trong dạy học
GD&TĐ - Giáo viên cần năng lực sử dụng tiếng Anh, năng lực chuyên môn môn học và năng lực sư phạm để tổ chức dạy học thông qua tiếng Anh.
2026-10-12 02:13
Từ mô hình thực tiễn đến yêu cầu hoàn thiện chính sách về dinh dưỡng học đường
GD&TĐ - Sớm hoàn thiện chính sách, chuẩn hóa dinh dưỡng học đường là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm bữa ăn học sinh đủ dinh dưỡng, an toàn thực phẩm.
2026-10-12 02:12
Phụ cấp chức vụ cán bộ quản lý giáo dục: Cần theo sát quy mô trường
GD&TĐ - Sau sắp xếp, quy mô trường lớp, số học sinh và phạm vi quản lý tại nhiều cơ sở giáo dục có sự thay đổi đáng kể.
2026-10-12 02:03
Sinh viên cả nước tranh tài tại Cuộc thi Tài năng trẻ Logistics Việt Nam 2026
GD&TĐ - Vòng Bán kết VYLT 2026 quy tụ 54 đội sinh viên toàn quốc, tạo cơ hội vận dụng kiến thức và giải quyết các bài toán thực tiễn ngành logistics.
