Bài thi Đánh giá năng lực học sinh tiểu học: 'Đi thi mà không phải để thi thố'

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Quỳnh, Trưởng Phòng Quản trị Chất lượng, Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, bài thi PSA được thiết kế và xây dựng theo quan điểm đánh giá năng lực hiện đại, tuân thủ theo qui trình đảm bảo chất lượng quốc tế. Kết quả phân tích về dữ liệu kết quả của bài thi đợt 1 vừa qua, cũng như của các đợt thi năm 2025 đều cho thấy bài thi có độ phân loại năng lực học sinh tốt, các câu hỏi thi đảm bảo các thông số kĩ thuật chất lượng về độ tin cậy và tính chính xác. Với thiết kế đánh giá năng lực tổng hợp theo Chương trình giáo dục tiểu học 2018, kết quả của bài thi có thể được sử dụng với các mục đích khác nhau như: đánh giá năng lực so với chuẩn của chương trình giáo dục phổ thông, so sánh năng lực của thí sinh với mức năng lực chung của học sinh dự thi từ Hà Nội và các tỉnh, thành lân cận, và phân loại năng lực học sinh phục vụ mục đích xét tuyển, tuyển chọn học sinh.

Theo bà Nguyễn Huyền Trang, Hiệu trưởng Trường Trung học Cơ sở Ngoại ngữ (UMS), ngôi trường thực hành trực thuộc Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, kết quả bài thi PSA là căn cứ quan trọng trong xét tuyển vào lớp 6 của nhà trường. Bài thi PSA không chỉ giúp nhà trường tìm ra những học sinh có kiến thức tốt về chương trình giáo dục tiểu học, mà còn nhận diện được những học sinh có năng lực tư duy, tổng hợp, vận dụng, giải quyết vấn đề. Tuy nhiên, từ những kết quả thực tiễn trong ba kỳ tổ chức năm 2025 và 2026, có thể thấy bài thi PSA không chỉ là một công cụ đánh giá phục vụ riêng Trường UMS, mà đang dần hình thành một hướng tiếp cận mới trong đánh giá năng lực cuối cấp tiểu học và tuyển sinh bậc trung học cơ sở.

Cụ thể, ở đợt thi vừa qua, không ít cha mẹ học sinh đăng ký cho con dự thi không nhằm mục đích để đăng ký xét tuyển vào trường UMS. Đặc biệt, trong các ca thi 2 ngày cuối tuần 18-19/4, một số cha mẹ và giáo viên từ các trường ở tỉnh thành lân cận đã đưa học sinh tới dự thi. Trao đổi với phóng viên, chị M. (45 tuổi), một giáo viên từ cách xa Hà Nội hơn 60km đưa học sinh tới dự thi chia sẻ rằng nhà trường muốn học sinh trải nghiệm bài thi này để đánh giá năng lực của học sinh của mình theo Chương trình giáo dục phổ thông, và cho các em trải nghiệm một kì thi đánh giá năng lực tổng hợp uy tín được tổ chức trên máy tính. Đồng quan điểm đó, một số cha mẹ cũng chia sẻ rằng con mình đang theo học ở trường tư thục song ngữ ở Hà Nội và sẽ không tham gia xét tuyển vào lớp 6 ở Trường UMS, nhưng con vẫn tham gia dự thi để trải nghiệm kì thi vì ấn tượng với chất lượng của bài thi đánh giá năng lực tổng hợp này. Kết quả dự thi của con sẽ giúp gia đình và con đánh giá được năng lực của mình so với các mức năng lực chung của các bạn cùng trang lứa ở Hà Nội khi hoàn thành một cấp học, và giúp con có kinh nghiệm dự thi kì thi có quy mô lớn và uy tín cao. Anh L. (Nam Từ Liêm, Hà Nội) chia sẻ ‘Tôi muốn con làm quen với các kì thi nghiêm túc và được tổ chức chặt chẽ, cẩn thận như thế này. Con tự chuẩn bị theo chỉ dẫn của hội đồng thi về những thứ được và không được mang vào khu vực thi. Nhìn con bình tĩnh, xếp hàng ngay ngắn đi qua các chú kiểm tra an ninh, dò các thiết bị thu và phát sóng mà thấy con mình lớn hẳn lên!’

Kì thi PSA diễn ra gọn gàng trong khoảng thời gian hơn 2 giờ đồng hồ, với rất nhiều hoạt động hỗ trợ cha mẹ và học sinh như phòng chờ, đồ ăn nhẹ, học sinh, sinh viên tình nguyện hỗ trợ chỉ dẫn, v.v. đã để lại nhiều thiện cảm cho cha mẹ và học sinh tham dự. Với chỉ khoảng 2.400 thí sinh ở đợt đầu tiên năm 2025, quy mô của kì thi PSA tăng lên khoảng 3.200 thí sinh đăng ký ở đợt thứ ba vừa qua cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của phụ huynh và xã hội đối với một phương thức đánh giá năng lực minh bạch, hiện đại, khoa học này. Sự khác biệt của PSA so với các hình thức đánh giá truyền thống đang đặt nền móng cho việc xây dựng một hệ thống đánh giá năng lực học sinh tiểu học mang tính bền vững và có khả năng lan tỏa trong thời gian tới.