Giao mùa, dịch bệnh tăng: Bộ Y tế cảnh báo nguy cơ lan rộng sốt xuất huyết và tay chân miệng

(CLO) Trong bối cảnh dịch bệnh sốt xuất huyết và tay chân miệng vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, việc chủ động phòng ngừa và phát hiện sớm không chỉ giúp giảm nguy cơ biến chứng mà còn là “lá chắn” bảo vệ sức khỏe cho cả cộng đồng.

Theo Bộ Y tế, sốt xuất huyết và tay chân miệng tiếp tục là hai bệnh truyền nhiễm lưu hành thường xuyên tại Việt Nam, với số ca mắc cao và nguy cơ chuyển nặng nhanh. Đáng chú ý, trong gần 3 tháng đầu năm 2026, tình hình dịch bệnh có xu hướng gia tăng mạnh trở lại.

Cụ thể, cả nước ghi nhận 31.927 ca mắc sốt xuất huyết, trong đó có 4 trường hợp tử vong. So với cùng kỳ năm 2025, số ca mắc đã tăng 2,2 lần, trong khi số ca tử vong tương đương.

Một số địa phương ghi nhận số ca cao như TP HCM (13.730 ca), Tây Ninh (3.331 ca), Đồng Nai (2.172 ca), Đồng Tháp (1.900 ca), An Giang (1.890 ca), Cần Thơ (1.815 ca) và Vĩnh Long (1.711 ca).

Với bệnh tay chân miệng, trong cùng thời gian, cả nước ghi nhận gần 25.094 ca mắc và 4 ca tử vong, tăng hơn 5 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng khu vực phía Nam chiếm tới 71,9% tổng số ca với 18.031 trường hợp.

Đáng lưu ý, trẻ dưới 10 tuổi chiếm tới 99,3% số ca mắc, trong đó nhóm từ 1-5 tuổi chiếm 92,7%, phản ánh rõ nguy cơ lây lan trong môi trường sinh hoạt và học tập của trẻ nhỏ.



Theo ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), số ca mắc hai bệnh này được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm từ tháng 5 đến tháng 11 hằng năm đối với sốt xuất huyết, và các đợt tăng theo chu kỳ tháng 3-5, 9-10 đối với tay chân miệng.

Trước đó, số liệu giám sát năm 2025 cũng cho thấy xu hướng gia tăng đáng lo ngại, với hơn 190.000 ca sốt xuất huyết và trên 107.000 ca tay chân miệng, đều tăng gần 30% so với năm 2024.

Dù có thời điểm số ca giảm, nhiều địa phương vẫn ghi nhận các trường hợp diễn tiến nặng, nguy kịch, khiến việc điều trị trở nên khó khăn, tốn kém và tiềm ẩn nguy cơ di chứng lâu dài.

Nguyên nhân gia tăng dịch bệnh được xác định đến từ nhiều yếu tố. Với sốt xuất huyết, biến đổi thời tiết và quá trình đô thị hóa nhanh tạo điều kiện phát sinh các ổ lăng quăng tại khu dân cư, công trình xây dựng. Trong khi đó, tay chân miệng gia tăng do điều kiện vệ sinh cá nhân, môi trường chưa đảm bảo, cùng với ý thức phòng bệnh trong cộng đồng còn hạn chế.

Đặc biệt, tại TP HCM, bệnh tay chân miệng đang có diễn biến phức tạp. Tính đến tuần 11 năm 2026, thành phố ghi nhận 7.294 ca mắc, tăng 241,3% so với cùng kỳ. Kết quả giám sát cho thấy chủng EV71 – tác nhân gây bệnh nặng chiếm tới 56% số mẫu bệnh phẩm.

Các chuyên gia cảnh báo, sự xuất hiện của biến thể C1 với độc lực cao và khả năng “né” miễn dịch khiến nguy cơ tái nhiễm gia tăng, kể cả với những trẻ đã từng mắc bệnh.

Không chỉ vậy, chủng EV71 còn dễ bị bỏ sót do triệu chứng không điển hình, nhiều trường hợp không nổi ban rõ rệt nhưng lại diễn tiến nhanh, có thể gây suy hô hấp, sốc tim.

Nguy hiểm hơn, virus có thể tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, gây tổn thương não cấp tính mà không qua các biểu hiện ngoài da. Trong những trường hợp này, bệnh có thể tiến triển rất nhanh, dẫn đến suy đa cơ quan và tử vong chỉ trong vòng 12–24 giờ.

Trước nguy cơ dịch bệnh gia tăng, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương chủ động triển khai quyết liệt các biện pháp phòng, chống, đặc biệt trong các tháng cao điểm. Đồng thời nhấn mạnh, cả hai bệnh hoàn toàn có thể phòng tránh nếu người dân nâng cao ý thức và thực hiện nghiêm các biện pháp dự phòng.



Với sốt xuất huyết, cần loại bỏ nơi sinh sản của muỗi bằng cách đậy kín dụng cụ chứa nước, diệt lăng quăng hằng tuần, vệ sinh môi trường sống và ngủ màn, mặc quần áo dài để tránh muỗi đốt.

Đối với tay chân miệng, nguyên tắc “3 sạch”, ăn sạch, ở sạch, tay sạch là yếu tố then chốt. Việc rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, vệ sinh đồ chơi, dụng cụ học tập và khử khuẩn bề mặt giúp giảm đáng kể nguy cơ lây lan.

Ngành y tế khuyến cáo, khi trẻ có dấu hiệu sốt kèm nổi bóng nước ở tay, chân hoặc miệng, cần đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời. Trẻ mắc bệnh nên nghỉ học, hạn chế tiếp xúc. Người dân tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà để tránh những biến chứng nguy hiểm.

Theo Bộ Y tế, sốt xuất huyết và tay chân miệng tiếp tục là hai bệnh truyền nhiễm lưu hành thường xuyên tại Việt Nam, với số ca mắc cao và nguy cơ chuyển nặng nhanh. Đáng chú ý, trong gần 3 tháng đầu năm 2026, tình hình dịch bệnh có xu hướng gia tăng mạnh trở lại.

Cụ thể, cả nước ghi nhận 31.927 ca mắc sốt xuất huyết, trong đó có 4 trường hợp tử vong. So với cùng kỳ năm 2025, số ca mắc đã tăng 2,2 lần, trong khi số ca tử vong tương đương.

Một số địa phương ghi nhận số ca cao như TP HCM (13.730 ca), Tây Ninh (3.331 ca), Đồng Nai (2.172 ca), Đồng Tháp (1.900 ca), An Giang (1.890 ca), Cần Thơ (1.815 ca) và Vĩnh Long (1.711 ca).

Với bệnh tay chân miệng, trong cùng thời gian, cả nước ghi nhận gần 25.094 ca mắc và 4 ca tử vong, tăng hơn 5 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng khu vực phía Nam chiếm tới 71,9% tổng số ca với 18.031 trường hợp.

Đáng lưu ý, trẻ dưới 10 tuổi chiếm tới 99,3% số ca mắc, trong đó nhóm từ 1-5 tuổi chiếm 92,7%, phản ánh rõ nguy cơ lây lan trong môi trường sinh hoạt và học tập của trẻ nhỏ.



Theo ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), số ca mắc hai bệnh này được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm từ tháng 5 đến tháng 11 hằng năm đối với sốt xuất huyết, và các đợt tăng theo chu kỳ tháng 3-5, 9-10 đối với tay chân miệng.

Trước đó, số liệu giám sát năm 2025 cũng cho thấy xu hướng gia tăng đáng lo ngại, với hơn 190.000 ca sốt xuất huyết và trên 107.000 ca tay chân miệng, đều tăng gần 30% so với năm 2024.

Dù có thời điểm số ca giảm, nhiều địa phương vẫn ghi nhận các trường hợp diễn tiến nặng, nguy kịch, khiến việc điều trị trở nên khó khăn, tốn kém và tiềm ẩn nguy cơ di chứng lâu dài.

Nguyên nhân gia tăng dịch bệnh được xác định đến từ nhiều yếu tố. Với sốt xuất huyết, biến đổi thời tiết và quá trình đô thị hóa nhanh tạo điều kiện phát sinh các ổ lăng quăng tại khu dân cư, công trình xây dựng. Trong khi đó, tay chân miệng gia tăng do điều kiện vệ sinh cá nhân, môi trường chưa đảm bảo, cùng với ý thức phòng bệnh trong cộng đồng còn hạn chế.

Đặc biệt, tại TP HCM, bệnh tay chân miệng đang có diễn biến phức tạp. Tính đến tuần 11 năm 2026, thành phố ghi nhận 7.294 ca mắc, tăng 241,3% so với cùng kỳ. Kết quả giám sát cho thấy chủng EV71 – tác nhân gây bệnh nặng chiếm tới 56% số mẫu bệnh phẩm.

Các chuyên gia cảnh báo, sự xuất hiện của biến thể C1 với độc lực cao và khả năng “né” miễn dịch khiến nguy cơ tái nhiễm gia tăng, kể cả với những trẻ đã từng mắc bệnh.

Không chỉ vậy, chủng EV71 còn dễ bị bỏ sót do triệu chứng không điển hình, nhiều trường hợp không nổi ban rõ rệt nhưng lại diễn tiến nhanh, có thể gây suy hô hấp, sốc tim.

Nguy hiểm hơn, virus có thể tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, gây tổn thương não cấp tính mà không qua các biểu hiện ngoài da. Trong những trường hợp này, bệnh có thể tiến triển rất nhanh, dẫn đến suy đa cơ quan và tử vong chỉ trong vòng 12–24 giờ.

Trước nguy cơ dịch bệnh gia tăng, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương chủ động triển khai quyết liệt các biện pháp phòng, chống, đặc biệt trong các tháng cao điểm. Đồng thời nhấn mạnh, cả hai bệnh hoàn toàn có thể phòng tránh nếu người dân nâng cao ý thức và thực hiện nghiêm các biện pháp dự phòng.



Với sốt xuất huyết, cần loại bỏ nơi sinh sản của muỗi bằng cách đậy kín dụng cụ chứa nước, diệt lăng quăng hằng tuần, vệ sinh môi trường sống và ngủ màn, mặc quần áo dài để tránh muỗi đốt.

Đối với tay chân miệng, nguyên tắc “3 sạch”, ăn sạch, ở sạch, tay sạch là yếu tố then chốt. Việc rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, vệ sinh đồ chơi, dụng cụ học tập và khử khuẩn bề mặt giúp giảm đáng kể nguy cơ lây lan.

Ngành y tế khuyến cáo, khi trẻ có dấu hiệu sốt kèm nổi bóng nước ở tay, chân hoặc miệng, cần đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời. Trẻ mắc bệnh nên nghỉ học, hạn chế tiếp xúc. Người dân tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà để tránh những biến chứng nguy hiểm.