Cảm giác khó chịu sau khi thức khuya là một cảnh báo
2025/06/10 14:18
GD&TĐ - Trong nhịp sống hối hả của thời hiện đại, thói quen thức khuya gần như đã trở thành chuyện bình thường.
Cho dù đó là áp lực công việc, gánh nặng học tập hay những cám dỗ vô tận từ mạng xã hội và các chương trình giải trí, dường như có vô số lý do khiến chúng ta trì hoãn việc đi ngủ.
Tuy nhiên, hậu quả của việc thức khuya trong thời gian dài không chỉ là tình trạng mệt mỏi tạm thời hay buồn ngủ vào ngày hôm sau. Tác động này sâu sắc hơn nhiều so với những gì chúng ta tưởng tượng.
Từ tim đến thận, từ gan đến não, những cơ quan cốt lõi của cơ thể đều âm thầm gánh chịu hậu quả của việc thức khuya. Thức khuya làm thay đổi đồng hồ sinh học của chúng ta, đồng thời gửi đi tín hiệu cảnh báo về sức khỏe thể chất mà chúng ta không thể bỏ qua.
Cơ thể cần nghỉ ngơi ban đêm và gánh vác ban ngày
Ban đêm là thời gian quý giá để tim được thư giãn và hệ thần kinh của tim cần chuyển đổi trơn tru từ hệ thần kinh giao cảm bận rộn vào ban ngày sang được dây thần kinh phế vị kiểm soát vào ban đêm. Sự thay đổi này cho phép tim được nghỉ ngơi và nhịp tim sẽ chậm lại một cách tự nhiên.
Nhưng khi chúng ta thức khuya, các dây thần kinh giao cảm của chúng ta vẫn ở trạng thái kích thích, điều này không chỉ khiến tim khó được nghỉ ngơi thích hợp mà còn có thể dẫn đến tình trạng huyết áp tăng liên tục. Tác động này không hề nhỏ.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người ngủ ít hơn 6 tiếng mỗi đêm có nguy cơ mắc bệnh huyết áp cao cao hơn từ 20% đến 32%, trong đó tác động này đặc biệt đáng kể đối với phụ nữ.
Thức khuya không chỉ gây ra vấn đề về huyết áp. Thời gian ngủ giảm cũng có liên quan chặt chẽ đến việc tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch vành. Khi tình trạng thiếu ngủ trở nên phổ biến, nguy cơ mắc bệnh tim mạch vành tăng tới 48%.
Tim là nguồn năng lượng của cơ thể và là trung tâm của quá trình lưu thông máu. Một khi vấn đề xảy ra, nó có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của các cơ quan trong cơ thể và thậm chí gây tử vong đột ngột. Các nghiên cứu đã phát hiện những người khó ngủ có nguy cơ tử vong do tim mạch cao hơn 45%.
Sự cân bằng tinh tế của nhịp sinh học
Thiếu ngủ không chỉ ảnh hưởng đến trạng thái tinh thần mà còn tiềm ẩn mối đe dọa đến sức khỏe gan. (Ảnh: ITN)
Thận cũng không tránh khỏi bị tổn hại nếu bạn thức khuya. Các nghiên cứu đã phát hiện thận cũng có nhịp sinh học. Khi màn đêm buông xuống, chế độ làm việc của thận sẽ thay đổi, chẳng hạn như việc đi tiểu ít hơn vào ban đêm và độ pH của nước tiểu thay đổi. Nước tiểu có tính kiềm vào ban ngày và có tính axit vào ban đêm.
Tuy nhiên, khi chúng ta trì hoãn giấc ngủ và bỏ qua nhịp điệu tự nhiên của cơ thể, nhịp sinh học của thận sẽ bị phá vỡ.
Đây không chỉ là vấn đề điều chỉnh thời gian đơn giản mà còn có khả năng gây tổn hại đến chức năng thận. Các nghiên cứu đã phát hiện thời gian ngủ ngắn có liên quan chặt chẽ đến việc suy giảm chức năng thận.
Trung bình, cứ mỗi giờ ngủ bị giảm, tốc độ lọc cầu thận sẽ giảm 1,1 ml/phút/1,73 m^2. Mặc dù sự thay đổi này nhỏ nhưng tác động của nó đến sức khỏe thận là sâu sắc và lâu dài.
Cụ thể hơn, những người ngủ ít hơn 6 tiếng mỗi đêm có nguy cơ mắc bệnh thận mãn tính cao gấp đôi so với những người ngủ 7 đến 8 tiếng mỗi đêm. Dữ liệu này tiết lộ một sự thật không thể bỏ qua: thói quen ban đêm của chúng ta có thể âm thầm làm suy yếu sức khỏe thận.
Mối quan hệ của gan với giấc ngủ
Vào ban đêm, khi thế giới đã chìm vào giấc ngủ, gan vẫn âm thầm thực hiện ca trực đêm của mình. “Nhà máy hóa chất không ngủ” này xử lý nhiều trao đổi chất khác nhau vào ban đêm để duy trì sự cân bằng trong cơ thể.
Tuy nhiên, thói quen thức khuya sẽ cản trở quá trình sinh học tinh tế này. Thiếu ngủ có thể kích thích sự thèm ăn của chúng ta bằng cách làm tăng mức độ hormone gây cảm giác thèm ăn ghrelin, đồng thời làm giảm mức độ leptin, hormone kiểm soát cảm giác no, thường dẫn đến tăng cân.
Thiếu ngủ cũng có thể dẫn đến suy giảm độ nhạy insulin. Đây đều là những yếu tố nguy cơ gây nguy hiểm cho sức khỏe gan. Cụ thể, những người ngủ ít có nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu cao hơn 15%.
Nghỉ ngơi vào ban đêm để có tư duy sáng suốt
Trong cuộc sống hàng ngày, bộ não chắc chắn là cơ quan làm việc chăm chỉ nhất. Nó xử lý những suy nghĩ, cảm xúc và ký ức, thậm chí còn dệt nên những giấc mơ khi chúng ta đang ngủ. Tuy nhiên, nếu bạn thức khuya, não bộ sẽ không được nghỉ ngơi và phục hồi đúng mức.
Thiếu ngủ trong thời gian dài gây ra tổn thương sâu sắc cho não. Trí nhớ, khả năng tập trung và sự tỉnh táo đều có thể bị suy giảm nếu thức khuya lâu.
Nhìn chung, duy trì thói quen ngủ tốt không chỉ là việc điều chỉnh lối sống mà còn là biện pháp bảo vệ sức khỏe tổng thể. Đảm bảo ngủ đủ giấc là mối quan tâm cơ bản và quan trọng nhất cho sức khỏe của bạn.
Từ tim đến thận, từ gan đến não, những cơ quan cốt lõi của cơ thể đều âm thầm gánh chịu hậu quả của việc thức khuya. (Ảnh: ITN)
Cho dù đó là áp lực công việc, gánh nặng học tập hay những cám dỗ vô tận từ mạng xã hội và các chương trình giải trí, dường như có vô số lý do khiến chúng ta trì hoãn việc đi ngủ.
Tuy nhiên, hậu quả của việc thức khuya trong thời gian dài không chỉ là tình trạng mệt mỏi tạm thời hay buồn ngủ vào ngày hôm sau. Tác động này sâu sắc hơn nhiều so với những gì chúng ta tưởng tượng.
Từ tim đến thận, từ gan đến não, những cơ quan cốt lõi của cơ thể đều âm thầm gánh chịu hậu quả của việc thức khuya. Thức khuya làm thay đổi đồng hồ sinh học của chúng ta, đồng thời gửi đi tín hiệu cảnh báo về sức khỏe thể chất mà chúng ta không thể bỏ qua.
Cơ thể cần nghỉ ngơi ban đêm và gánh vác ban ngày
Ban đêm là thời gian quý giá để tim được thư giãn và hệ thần kinh của tim cần chuyển đổi trơn tru từ hệ thần kinh giao cảm bận rộn vào ban ngày sang được dây thần kinh phế vị kiểm soát vào ban đêm. Sự thay đổi này cho phép tim được nghỉ ngơi và nhịp tim sẽ chậm lại một cách tự nhiên.
Nhưng khi chúng ta thức khuya, các dây thần kinh giao cảm của chúng ta vẫn ở trạng thái kích thích, điều này không chỉ khiến tim khó được nghỉ ngơi thích hợp mà còn có thể dẫn đến tình trạng huyết áp tăng liên tục. Tác động này không hề nhỏ.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người ngủ ít hơn 6 tiếng mỗi đêm có nguy cơ mắc bệnh huyết áp cao cao hơn từ 20% đến 32%, trong đó tác động này đặc biệt đáng kể đối với phụ nữ.
Thức khuya không chỉ gây ra vấn đề về huyết áp. Thời gian ngủ giảm cũng có liên quan chặt chẽ đến việc tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch vành. Khi tình trạng thiếu ngủ trở nên phổ biến, nguy cơ mắc bệnh tim mạch vành tăng tới 48%.
Tim là nguồn năng lượng của cơ thể và là trung tâm của quá trình lưu thông máu. Một khi vấn đề xảy ra, nó có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của các cơ quan trong cơ thể và thậm chí gây tử vong đột ngột. Các nghiên cứu đã phát hiện những người khó ngủ có nguy cơ tử vong do tim mạch cao hơn 45%.
Sự cân bằng tinh tế của nhịp sinh học
Thiếu ngủ không chỉ ảnh hưởng đến trạng thái tinh thần mà còn tiềm ẩn mối đe dọa đến sức khỏe gan. (Ảnh: ITN)
Thận cũng không tránh khỏi bị tổn hại nếu bạn thức khuya. Các nghiên cứu đã phát hiện thận cũng có nhịp sinh học. Khi màn đêm buông xuống, chế độ làm việc của thận sẽ thay đổi, chẳng hạn như việc đi tiểu ít hơn vào ban đêm và độ pH của nước tiểu thay đổi. Nước tiểu có tính kiềm vào ban ngày và có tính axit vào ban đêm.
Tuy nhiên, khi chúng ta trì hoãn giấc ngủ và bỏ qua nhịp điệu tự nhiên của cơ thể, nhịp sinh học của thận sẽ bị phá vỡ.
Đây không chỉ là vấn đề điều chỉnh thời gian đơn giản mà còn có khả năng gây tổn hại đến chức năng thận. Các nghiên cứu đã phát hiện thời gian ngủ ngắn có liên quan chặt chẽ đến việc suy giảm chức năng thận.
Trung bình, cứ mỗi giờ ngủ bị giảm, tốc độ lọc cầu thận sẽ giảm 1,1 ml/phút/1,73 m^2. Mặc dù sự thay đổi này nhỏ nhưng tác động của nó đến sức khỏe thận là sâu sắc và lâu dài.
Cụ thể hơn, những người ngủ ít hơn 6 tiếng mỗi đêm có nguy cơ mắc bệnh thận mãn tính cao gấp đôi so với những người ngủ 7 đến 8 tiếng mỗi đêm. Dữ liệu này tiết lộ một sự thật không thể bỏ qua: thói quen ban đêm của chúng ta có thể âm thầm làm suy yếu sức khỏe thận.
Mối quan hệ của gan với giấc ngủ
Vào ban đêm, khi thế giới đã chìm vào giấc ngủ, gan vẫn âm thầm thực hiện ca trực đêm của mình. “Nhà máy hóa chất không ngủ” này xử lý nhiều trao đổi chất khác nhau vào ban đêm để duy trì sự cân bằng trong cơ thể.
Tuy nhiên, thói quen thức khuya sẽ cản trở quá trình sinh học tinh tế này. Thiếu ngủ có thể kích thích sự thèm ăn của chúng ta bằng cách làm tăng mức độ hormone gây cảm giác thèm ăn ghrelin, đồng thời làm giảm mức độ leptin, hormone kiểm soát cảm giác no, thường dẫn đến tăng cân.
Thiếu ngủ cũng có thể dẫn đến suy giảm độ nhạy insulin. Đây đều là những yếu tố nguy cơ gây nguy hiểm cho sức khỏe gan. Cụ thể, những người ngủ ít có nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu cao hơn 15%.
Nghỉ ngơi vào ban đêm để có tư duy sáng suốt
Trong cuộc sống hàng ngày, bộ não chắc chắn là cơ quan làm việc chăm chỉ nhất. Nó xử lý những suy nghĩ, cảm xúc và ký ức, thậm chí còn dệt nên những giấc mơ khi chúng ta đang ngủ. Tuy nhiên, nếu bạn thức khuya, não bộ sẽ không được nghỉ ngơi và phục hồi đúng mức.
Thiếu ngủ trong thời gian dài gây ra tổn thương sâu sắc cho não. Trí nhớ, khả năng tập trung và sự tỉnh táo đều có thể bị suy giảm nếu thức khuya lâu.
Nhìn chung, duy trì thói quen ngủ tốt không chỉ là việc điều chỉnh lối sống mà còn là biện pháp bảo vệ sức khỏe tổng thể. Đảm bảo ngủ đủ giấc là mối quan tâm cơ bản và quan trọng nhất cho sức khỏe của bạn.
Đưa Nghị quyết 80-NQ/TW vào cuộc sống: Để di sản sống cùng thế hệ trẻ
GD&TĐ - Đưa di sản đến gần thế hệ trẻ thông qua trải nghiệm, thực hành và sáng tạo là cách thiết thực để hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam.
2026-10-15 09:03
4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục TPHCM trong năm học 2026-2027
GD&TĐ - Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM Nguyễn Tấn Phát yêu cầu thực hiện tốt 4 nhóm nhiệm vụ trong năm học 2026-2027.
2026-10-15 09:03
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Xây dựng Đại học Bách khoa Hà Nội trở thành đại học nghiên cứu xuất sắc
GD&TĐ - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh xây dựng Đại học Bách khoa Hà Nội trở thành đại học nghiên cứu xuất sắc, đảm nhận nhiệm vụ lớn của quốc gia.
2026-10-15 09:02
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao Huân chương Lao động hạng Nhất cho Đại học Bách khoa Hà Nội
GD&TĐ - Sáng 15/10, Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức Lễ mít tinh kỷ niệm 70 năm thành lập (15/10/1956 - 15/10/2026) và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất.
2026-10-15 09:02
Phát động cuộc thi “Mình Cùng Sống Xanh” mùa 2 sáng tạo tranh về bảo vệ môi trường
GD&TĐ - Báo Giáo dục và Thời đại, Cầu Vồng Tuổi thơ phối hợp Elmich Việt Nam phát động cuộc thi “Mình Cùng Sống Xanh” - Mùa 2, khơi dậy tình yêu thiên nhiên và kết nối gia đình qua hành trình sáng tạo.
2026-10-15 09:01
Trường Cao đẳng Sơn La chú trọng đào tạo ngành công nghệ thông tin
GD&TĐ - Trường Cao đẳng Sơn La tập trung phát triển ngành công nghệ thông tin, đáp ứng nhu cầu tuyển dụng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
2026-10-15 08:51
Giảng viên RMIT trực tiếp giảng dạy chương trình AI cho sinh viên DTTS
GD&TĐ - Ngày 17/10 tới đây, tại Trường Đại học Đà Lạt, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Lễ khai giảng Chương trình nâng cao năng lực ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho người học dân tộc thiểu số.
2026-10-15 08:50
Nâng cao chất lượng giáo dục từ đổi mới dạy học ngoại ngữ và AI
GD&TĐ - Trường Tiểu học Thành Công phát huy năng lực đội ngũ, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí AI và ngoại ngữ, nâng cao chất lượng giáo dục.
2026-10-15 08:50
Bước đi tiên quyết đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học
GD&TĐ - Khi tiếng Anh từng bước trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, chuẩn hóa năng lực người học là cơ sở theo dõi tiến bộ và định hướng lộ trình phát triển phù hợp.
2026-10-15 08:50
Hành trình ‘gieo chữ, trao nghề’ và bệ phóng sinh kế cho lao động vùng xa TP Huế
GD&TĐ - Một địa điểm dạy học văn hóa kết hợp dạy nghề đã giúp nâng cao tỷ lệ tốt nghiệp, đỗ đại học lẫn tạo sinh kế cho học sinh, học viên vùng xa TP Huế.