Đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật phòng chống thuốc lá học đường

GD&TĐ - Trong những năm gần đây, công tác chống tác hại của thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng luôn được ngành giáo dục chú trọng.



Hiện thực hóa các chế tài pháp lý vào đời sống học đường

Trước thực trạng này, Trường THCS và THPT Thượng Lâm (Tuyên Quang) đã không chọn cách làm hình thức mà tập trung thiết lập một hệ thống quản lý chặt chẽ, lấy pháp luật và sự thấu hiểu làm nền tảng để bảo vệ học sinh.

Ban Lãnh đạo trường THCS và THPT Thượng Lâm luôn đề cao việc cập nhật liên tục, cụ thể hóa các văn bản pháp luật vào nội dung giáo dục nhà trường. Không dừng lại ở những lời nhắc nhở chung chung, nhà trường đã phối hợp chặt chẽ với công an và cơ quan y tế địa phương để phổ biến sâu rộng Nghị quyết số 173/2024/QH15 và Nghị định 371/2025/NĐ-CP cũng như những ảnh hưởng tiêu cực của thuốc lá tới toàn thể học sinh.

Nhờ sớm tiếp xúc với các quy định về mức phạt hành chính khi sử dụng cũng như lệnh cấm sản xuất, kinh doanh thuốc lá điện tử, học sinh nhận thức được rằng đây không chỉ là vấn đề sức khỏe mà còn là vấn đề thực thi pháp luật nghiêm túc.

Không dừng lại ở đó, mỗi năm học, nhà trường đều tổ chức cho học sinh ký cam kết không hút thuốc và tránh xa các tệ nạn xã hội, gắn cam kết ấy với tiêu chí đánh giá rèn luyện cuối năm.

Đồng thời, nhà trường tích hợp nội dung về thuốc lá, thuốc lá điện tử vào môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật, Hoạt động trải nghiệm - hướng nghiệp cho đến phát thanh định kỳ qua hệ thống loa trường, treo biển cấm hút thuốc tại ở nhiều nơi trong khuôn viên. Đây là một chiến lược giáo dục đa diện, lan tỏa và thay đổi nhận thức của học sinh về tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử ở nhiều mức độ

Ông Phan Trường Giang – Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Thượng Lâm cho biết:“ Nhà trường đã trình chiếu các phóng sự thực tế từ Đài Truyền hình Việt Nam tại các buổi sinh hoạt tập thể, từ đó tác động mạnh vào thị giác, nhận thức của học sinh.

Qua đó, các em không chỉ hiểu sự tàn phá của thuốc lá, thuốc lá điện tử với sức khỏe mà còn tự nguyện học tập, phát triển vào định hướng giáo dục của nhà trường và không dính dáng tới tệ nạn thuốc lá”.



Hóa giải tâm lý hiếu kỳ

Từ kinh nghiệm quản lý, giáo dục học sinh của mình, ông Phan Trường Giang chỉ ra nguyên nhân khiến các em tìm đến khói thuốc bắt nguồn từ tâm lý hiếu kỳ, thích thể hiện nhưng thiếu hiểu biết thực tế của tuổi dậy thì. Do đó, những hành vi t, bị đánh giá là hiếu chuẩn mực, bị cấm đoán như hút thuốc dễ bị các em hiểu nhầm là cách để khẳng định sự khác biệt của bản thân.

Để xử lý căn nguyên của vấn nạn này cần lựa chọn cách giải quyết khéo léo, vừa đủ tính răn đe vừa đảm bảo yếu tố nhân văn, giáo dục. Thay vì ngay lập tức áp đặt các biện pháp trừng phạt nặng nề, quan điểm của nhà trường là phải tìm hiểu kỹ lý do và mức độ lệ thuộc của học sinh vào thuốc lá để có biện pháp phù hợp.

Đối với những học sinh mới dùng thử do bị lôi kéo, nhà trường huy động sức mạnh từ tập thể lớp và bạn bè thân thiết. Đây là lực lượng “giám sát viên” hiệu quả nhất, dùng sự chân thành, tình bạn để cảm hóa, tạo môi trường thoải mái, tích cực giúp các em bỏ thói quen xấu ngay từ khi chưa bắt đầu “nghiện”.

Tuy nhiên, với những trường hợp có dấu hiệu lệ thuộc sâu, nhà trường lập tức phối hợp với gia đình để thực hiện lộ trình tư vấn, quản lý và động viên giáo dục đặc biệt.

Ông Phan Trường Giang nhấn mạnh: “Sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội rất quan trọng. Việc tuyên truyền, giáo dục các em cần có một động lực không thể thiếu là sự thực hành chuẩn mực của người lớn”.

Cụ thể, theo ông Giang, nhà trường xác định trường học là không gian tuyệt đối không khói thuốc. Khi học sinh không nhìn thấy bóng dáng điếu thuốc trong tay thầy cô, các em sẽ dễ dàng chấp nhận và tuân thủ các quy định hơn.

Ngược lại, nếu về nhà, ra ngoài các em vẫn thấy người thân hoặc người xung quanh hút thuốc, hiệu quả giáo dục sẽ bị triệt tiêu đáng kể, các em sẽ lại chủ quan trước tác hại của khói thuốc.

Vì vậy, thiết lập một “vùng xanh” an toàn trong khuôn viên trường đến không gian gia đình, xã hội là tốt nhất để bảo vệ học sinh khỏi những cám dỗ của thuốc lá, thuốc lá điện tử.

Thông qua các biện pháp giáo dục, quản lý đồng bộ và toàn diện đã được nhà trường triển khai, “nói không với thuốc lá” không còn là sự ép buộc mà trở thành bản lĩnh và một phần bản sắc văn hóa của học sinh Thượng Lâm.



Hiện thực hóa các chế tài pháp lý vào đời sống học đường

Trước thực trạng này, Trường THCS và THPT Thượng Lâm (Tuyên Quang) đã không chọn cách làm hình thức mà tập trung thiết lập một hệ thống quản lý chặt chẽ, lấy pháp luật và sự thấu hiểu làm nền tảng để bảo vệ học sinh.

Ban Lãnh đạo trường THCS và THPT Thượng Lâm luôn đề cao việc cập nhật liên tục, cụ thể hóa các văn bản pháp luật vào nội dung giáo dục nhà trường. Không dừng lại ở những lời nhắc nhở chung chung, nhà trường đã phối hợp chặt chẽ với công an và cơ quan y tế địa phương để phổ biến sâu rộng Nghị quyết số 173/2024/QH15 và Nghị định 371/2025/NĐ-CP cũng như những ảnh hưởng tiêu cực của thuốc lá tới toàn thể học sinh.

Nhờ sớm tiếp xúc với các quy định về mức phạt hành chính khi sử dụng cũng như lệnh cấm sản xuất, kinh doanh thuốc lá điện tử, học sinh nhận thức được rằng đây không chỉ là vấn đề sức khỏe mà còn là vấn đề thực thi pháp luật nghiêm túc.

Không dừng lại ở đó, mỗi năm học, nhà trường đều tổ chức cho học sinh ký cam kết không hút thuốc và tránh xa các tệ nạn xã hội, gắn cam kết ấy với tiêu chí đánh giá rèn luyện cuối năm.

Đồng thời, nhà trường tích hợp nội dung về thuốc lá, thuốc lá điện tử vào môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật, Hoạt động trải nghiệm - hướng nghiệp cho đến phát thanh định kỳ qua hệ thống loa trường, treo biển cấm hút thuốc tại ở nhiều nơi trong khuôn viên. Đây là một chiến lược giáo dục đa diện, lan tỏa và thay đổi nhận thức của học sinh về tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử ở nhiều mức độ

Ông Phan Trường Giang – Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Thượng Lâm cho biết:“ Nhà trường đã trình chiếu các phóng sự thực tế từ Đài Truyền hình Việt Nam tại các buổi sinh hoạt tập thể, từ đó tác động mạnh vào thị giác, nhận thức của học sinh.

Qua đó, các em không chỉ hiểu sự tàn phá của thuốc lá, thuốc lá điện tử với sức khỏe mà còn tự nguyện học tập, phát triển vào định hướng giáo dục của nhà trường và không dính dáng tới tệ nạn thuốc lá”.



Hóa giải tâm lý hiếu kỳ

Từ kinh nghiệm quản lý, giáo dục học sinh của mình, ông Phan Trường Giang chỉ ra nguyên nhân khiến các em tìm đến khói thuốc bắt nguồn từ tâm lý hiếu kỳ, thích thể hiện nhưng thiếu hiểu biết thực tế của tuổi dậy thì. Do đó, những hành vi t, bị đánh giá là hiếu chuẩn mực, bị cấm đoán như hút thuốc dễ bị các em hiểu nhầm là cách để khẳng định sự khác biệt của bản thân.

Để xử lý căn nguyên của vấn nạn này cần lựa chọn cách giải quyết khéo léo, vừa đủ tính răn đe vừa đảm bảo yếu tố nhân văn, giáo dục. Thay vì ngay lập tức áp đặt các biện pháp trừng phạt nặng nề, quan điểm của nhà trường là phải tìm hiểu kỹ lý do và mức độ lệ thuộc của học sinh vào thuốc lá để có biện pháp phù hợp.

Đối với những học sinh mới dùng thử do bị lôi kéo, nhà trường huy động sức mạnh từ tập thể lớp và bạn bè thân thiết. Đây là lực lượng “giám sát viên” hiệu quả nhất, dùng sự chân thành, tình bạn để cảm hóa, tạo môi trường thoải mái, tích cực giúp các em bỏ thói quen xấu ngay từ khi chưa bắt đầu “nghiện”.

Tuy nhiên, với những trường hợp có dấu hiệu lệ thuộc sâu, nhà trường lập tức phối hợp với gia đình để thực hiện lộ trình tư vấn, quản lý và động viên giáo dục đặc biệt.

Ông Phan Trường Giang nhấn mạnh: “Sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội rất quan trọng. Việc tuyên truyền, giáo dục các em cần có một động lực không thể thiếu là sự thực hành chuẩn mực của người lớn”.

Cụ thể, theo ông Giang, nhà trường xác định trường học là không gian tuyệt đối không khói thuốc. Khi học sinh không nhìn thấy bóng dáng điếu thuốc trong tay thầy cô, các em sẽ dễ dàng chấp nhận và tuân thủ các quy định hơn.

Ngược lại, nếu về nhà, ra ngoài các em vẫn thấy người thân hoặc người xung quanh hút thuốc, hiệu quả giáo dục sẽ bị triệt tiêu đáng kể, các em sẽ lại chủ quan trước tác hại của khói thuốc.

Vì vậy, thiết lập một “vùng xanh” an toàn trong khuôn viên trường đến không gian gia đình, xã hội là tốt nhất để bảo vệ học sinh khỏi những cám dỗ của thuốc lá, thuốc lá điện tử.

Thông qua các biện pháp giáo dục, quản lý đồng bộ và toàn diện đã được nhà trường triển khai, “nói không với thuốc lá” không còn là sự ép buộc mà trở thành bản lĩnh và một phần bản sắc văn hóa của học sinh Thượng Lâm.