Nhiều giáo viên cho rằng, bên cạnh tăng cường kiểm soát, điều quan trọng hơn là giúp học sinh hiểu rõ tác hại và hình thành kỹ năng ứng xử trước những lời rủ rê.
Những tình huống thực tế
“Một hơi thôi mà…” - câu nói tưởng chừng vô hại của một học sinh khi lần đầu tiên thử hút thuốc lá trong tiểu phẩm mở đầu tiết học đã khiến cả lớp im lặng. Câu chuyện kết thúc bằng cảnh nhân vật phải nhập viện vì sử dụng thuốc lá điện tử.
Đây là một tình huống trong tiểu phẩm được thầy Ngô Lữ Thanh, giáo viên Hóa học, Trường THPT Sơn Trà (phường An Hải, TP Đà Nẵng) đưa vào tiết Hoạt động trải nghiệm về nội dung phòng - chống thuốc lá.
Làm công tác chủ nhiệm, có điều kiện gần gũi, theo sát diễn biến tâm lý của học sinh, thầy Thanh nhận xét, nhiều em biết và sử dụng thuốc lá điện tử từ khá sớm. Không ít em thử chỉ vì tò mò hoặc vì muốn hòa nhập với bạn bè. Điều đáng lo là các em thường chỉ nhìn thấy vẻ ngoài “mới lạ” mà chưa hiểu rõ những tác hại ẩn sau đó.
Từ trăn trở đó, thầy Thanh tìm cách làm mới giờ học về nội dung phòng - chống thuốc lá trong giờ Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp của lớp mình chủ nhiệm. Thay vì dạy - học theo cách thông thường, thầy tổ chức lớp học theo mô hình “phòng khám ảo”. Ở đó, học sinh đóng vai những “bác sĩ trẻ”, cùng tìm hiểu các chất có trong khói thuốc và phân tích tác hại đối với cơ thể.
Từ câu chuyện này, lớp học dần mở ra nhiều hoạt động như thảo luận nhóm, xử lý tình huống hay đóng vai. Học sinh vừa tìm hiểu kiến thức khoa học, vừa trao đổi cách ứng xử khi gặp lời rủ rê từ bạn bè. Theo thầy Thanh, cách học này giúp học sinh dễ tiếp nhận hơn và tạo chuyển biến rõ rệt trong nhận thức.
Cô Lương Đoan Phương, giáo viên tiếng Anh Trường THCS Huỳnh Thúc Kháng (phường Thanh Khê, TP Đà Nẵng), cũng nhận thấy, giáo dục phòng, chống thuốc lá cần bắt đầu từ việc giúp học sinh hiểu đúng vấn đề. Nếu chỉ nói về tác hại bằng những lời cảnh báo khô khan, bài học sẽ khó tạo được sự chú ý.
Trong các tiết học của mình, cô Phương kết hợp nhiều hình thức như video, hình ảnh minh họa và các câu hỏi tình huống. Học sinh vừa nghe, vừa trao đổi, thậm chí tranh luận về những lựa chọn của mình. Nhờ vậy, bài học trở nên gần gũi hơn.
Rèn kỹ năng ứng xử
Từ thực tế giảng dạy, thầy Ngô Lữ Thanh cho rằng, phòng, chống thuốc lá trong trường học cần bắt đầu từ nhận thức. Khi hiểu rõ các thành phần trong khói thuốc, cơ chế gây nghiện và những ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, học sinh sẽ nhìn nhận vấn đề nghiêm túc hơn.
Tuy nhiên, theo thầy Thanh, chỉ cung cấp thông tin thôi chưa đủ. Học sinh cần được rèn luyện kỹ năng ứng xử trong những tình huống cụ thể. “Nhiều em biết thuốc lá có hại nhưng vẫn khó từ chối khi bị bạn bè rủ rê. Vì vậy, các giờ học nên tạo điều kiện để học sinh tập xử lý tình huống, học cách nói không một cách tự tin và khéo léo”, thầy chia sẻ.
Cô Lương Đoan Phương cũng cho rằng, giáo dục phòng, chống thuốc lá cần được thực hiện thường xuyên và gần gũi với đời sống học sinh. Bài học sẽ hiệu quả hơn khi gắn với những câu chuyện thực tế, hình ảnh trực quan hoặc các hoạt động trải nghiệm để học sinh dễ hình dung và dễ nhớ.
Khi được trang bị đầy đủ nhận thức và kỹ năng cần thiết, các em sẽ biết cách bảo vệ mình trước những lời rủ rê tưởng chừng vô hại. Đó cũng là nền tảng để xây dựng môi trường học đường an toàn và lành mạnh.
