Cần cơ chế thí điểm cho nghề mới

2025/12/12 11:14

GD&TĐ - Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và sự bùng nổ của chuyển đổi số, thị trường lao động nói chung và TPHCM nói riêng chịu áp lực lớn về việc cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tuy nhiên, một nghịch lý đang tồn tại là tốc độ phát triển của các ngành nghề mới nhanh hơn nhiều so với xây dựng các khung pháp lý về tiêu chuẩn nghề nghiệp.

“Mạnh ai nấy làm”, tự xây chuẩn nội bộ

Thực tế cho thấy, các lĩnh vực thuộc kinh tế số, mỹ thuật ứng dụng hay dịch vụ sáng tạo như Digital Marketing, Thiết kế 3D, Thương mại điện tử (E-commerce), hay F&B… đang thu hút lượng lớn lao động trẻ. Dù nhu cầu tuyển dụng cao, nhưng các cơ quan quản lý Nhà nước vẫn chưa kịp ban hành chuẩn năng lực, tiêu chí đánh giá hay cơ chế công nhận kỹ năng cho những nghề này.

Hệ quả là các trường nghề tại TPHCM phải “mạnh ai nấy làm”, tự xây dựng chuẩn nội bộ. Điều này tạo ra sự thiếu thống nhất trong đào tạo, khiến văn bằng, chứng chỉ khó được doanh nghiệp chấp nhận rộng rãi, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), đến năm 2030, 50% công việc toàn cầu sẽ đòi hỏi kỹ năng nghề bậc trung và cao. Các quốc gia có hệ thống chuẩn hóa kỹ năng tốt thường có năng suất lao động cao hơn 15 - 25%.

Trong khi đó, Việt Nam hiện có hơn 800 nghề đào tạo nhưng mới chỉ ban hành được khoảng 30 - 35 bộ tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia. Sự “lệch pha” này đặt ra yêu cầu cấp thiết: Cần một tư duy mới và cách làm mới trong việc đánh giá và công nhận kỹ năng nghề.

Nhận diện rõ những thách thức nói trên, TS Đặng Minh Sự - Chủ nhiệm Câu lạc bộ Chuyên gia Kỹ năng nghề Việt Nam, cho rằng, nguyên nhân cốt lõi nằm ở việc chúng ta thiếu ngân hàng đề thi chuẩn hóa, thiếu chuyên gia đạt chuẩn quốc tế và thiếu sự tham gia sâu của doanh nghiệp.

Mô hình “4 lớp” lấp khoảng trống pháp lý

Để giải quyết bài toán “trắng” chuẩn nghề nghiệp cho các ngành mới, TS Đặng Minh Sự đề xuất xây dựng hệ thống chuẩn năng lực nghề theo mô hình “4 lớp”. Thay vì chờ đợi quy trình dài hơi từ cấp Bộ, mô hình này cho phép vận hành linh hoạt.

Thứ nhất là chuẩn năng lực theo tiêu chuẩn quốc tế, dựa trên chuẩn ASEAN hoặc WorldSkills để xác định phạm vi công việc và nhiệm vụ. Thứ hai là chuẩn đầu ra đào tạo, gắn kết chặt chẽ với Khung trình độ quốc gia. Thứ 3 là tiêu chí đánh giá kỹ năng, tích hợp đầy đủ các yếu tố kỹ thuật, an toàn và chất lượng sản phẩm. Thứ tư là minh chứng - hồ sơ năng lực. Đây là căn cứ quan trọng để doanh nghiệp công nhận người lao động.

Ngoài ra, TS Sự nhấn mạnh việc phải thay đổi phương thức đánh giá theo mô hình 3 tầng: Đánh giá hiệu suất tại doanh nghiệp; Đánh giá tại trung tâm độc lập theo chuẩn quốc tế; và Công nhận cấp thành phố/khu vực. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ như AI, thực tế ảo (VR/AR) vào đánh giá là bắt buộc để giảm thiểu sai sót chủ quan và tiệm cận với trình độ thế giới.

Để các giải pháp chuyên môn đi vào thực tiễn, vấn đề cơ chế chính sách đóng vai trò then chốt. TS Sự kiến nghị một hướng đi táo bạo: Cho phép thí điểm cơ chế ủy quyền để TPHCM chủ động xây dựng và triển khai chuẩn cho các nghề mới trước khi Bộ ban hành chính thức.

Theo đó, TPHCM cần thành lập “Tổ Công tác chuẩn nghề mới” với sự tham gia của các chuyên gia kỹ năng, doanh nghiệp đầu ngành và các trường trọng điểm. Tổ này sẽ có nhiệm vụ xây dựng chuẩn cho 10 - 20 nghề mỗi năm và biên soạn học liệu chuẩn hóa. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ kinh phí cụ thể để biên soạn chuẩn và thử nghiệm đánh giá, tương tự như cách Singapore hay Hàn Quốc đầu tư cho hạ tầng kỹ năng nghề.

“TPHCM cần sớm thành lập Trung tâm Đánh giá - Công nhận kỹ năng nghề và xây dựng ngân hàng đề thi chuẩn hóa. Đây là yêu cầu của giáo dục nghề nghiệp và là nền tảng để thành phố trở thành trung tâm nhân lực chất lượng cao của khu vực trong giai đoạn 2025 - 2030”, TS Sự nhấn mạnh.

Sinh viên Trường Trung cấp Bách khoa Toàn Cầu được học và thực hành tại cơ sở sản xuất, kinh doanh thực tế.

“Mạnh ai nấy làm”, tự xây chuẩn nội bộ

Mô hình “4 lớp” lấp khoảng trống pháp lý

“TPHCM cần sớm thành lập Trung tâm Đánh giá - Công nhận kỹ năng nghề và xây dựng ngân hàng đề thi chuẩn hóa. Đây là yêu cầu của giáo dục nghề nghiệp và là nền tảng để thành phố trở thành trung tâm nhân lực chất lượng cao của khu vực trong giai đoạn 2025 - 2030”, TS Sự nhấn mạnh.

Chia sẻ

Theo Lam Ngọc

giaoducthoidai.vn

Theo: giaoducthoidai.vn

2025/12/10 07:22 (GMT+7)

Xem thêm Giáo dục kỹ năng

Giáo dục kỹ năng

Giảng viên RMIT trực tiếp giảng dạy chương trình AI cho sinh viên DTTS

Giáo dục kỹ năng

“Siêu hội học đường – Trường học hạnh phúc” đến với học sinh Hà Nội

Giáo dục kỹ năng

Thầy cô cùng học trò củng cố năng lực số trong dạy và học

Giáo dục kỹ năng

Tri thức trẻ tiên phong làm chủ công nghệ số

Giáo dục kỹ năng

Biến không gian sinh hoạt dưới cờ thành những bài học bổ ích

Giáo dục kỹ năng

Bồi đắp lòng biết ơn, trách nhiệm cho học sinh từ truyền thống phụ nữ Việt Nam

Mới nhất

2026-10-15 09:04

Đưa Nghị quyết 80-NQ/TW vào cuộc sống: Để di sản sống cùng thế hệ trẻ

GD&TĐ - Đưa di sản đến gần thế hệ trẻ thông qua trải nghiệm, thực hành và sáng tạo là cách thiết thực để hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam.

2026-10-15 09:03

4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục TPHCM trong năm học 2026-2027

GD&TĐ - Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM Nguyễn Tấn Phát yêu cầu thực hiện tốt 4 nhóm nhiệm vụ trong năm học 2026-2027.

2026-10-15 09:03

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Xây dựng Đại học Bách khoa Hà Nội trở thành đại học nghiên cứu xuất sắc

GD&TĐ - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh xây dựng Đại học Bách khoa Hà Nội trở thành đại học nghiên cứu xuất sắc, đảm nhận nhiệm vụ lớn của quốc gia.

2026-10-15 09:02

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao Huân chương Lao động hạng Nhất cho Đại học Bách khoa Hà Nội

GD&TĐ - Sáng 15/10, Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức Lễ mít tinh kỷ niệm 70 năm thành lập (15/10/1956 - 15/10/2026) và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất.

2026-10-15 09:02

Phát động cuộc thi “Mình Cùng Sống Xanh” mùa 2 sáng tạo tranh về bảo vệ môi trường

GD&TĐ - Báo Giáo dục và Thời đại, Cầu Vồng Tuổi thơ phối hợp Elmich Việt Nam phát động cuộc thi “Mình Cùng Sống Xanh” - Mùa 2, khơi dậy tình yêu thiên nhiên và kết nối gia đình qua hành trình sáng tạo.

2026-10-15 09:01

Trường Cao đẳng Sơn La chú trọng đào tạo ngành công nghệ thông tin

GD&TĐ - Trường Cao đẳng Sơn La tập trung phát triển ngành công nghệ thông tin, đáp ứng nhu cầu tuyển dụng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

2026-10-15 08:50

Nâng cao chất lượng giáo dục từ đổi mới dạy học ngoại ngữ và AI

GD&TĐ - Trường Tiểu học Thành Công phát huy năng lực đội ngũ, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí AI và ngoại ngữ, nâng cao chất lượng giáo dục.

2026-10-15 08:50

Bước đi tiên quyết đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học

GD&TĐ - Khi tiếng Anh từng bước trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, chuẩn hóa năng lực người học là cơ sở theo dõi tiến bộ và định hướng lộ trình phát triển phù hợp.

2026-10-15 08:50

Hành trình ‘gieo chữ, trao nghề’ và bệ phóng sinh kế cho lao động vùng xa TP Huế

GD&TĐ - Một địa điểm dạy học văn hóa kết hợp dạy nghề đã giúp nâng cao tỷ lệ tốt nghiệp, đỗ đại học lẫn tạo sinh kế cho học sinh, học viên vùng xa TP Huế.

2026-10-15 08:49

Đại học Kinh tế Quốc dân khai giảng khóa đào tạo lãnh đạo điều hành cao cấp NEU

GD&TĐ - Khóa đào tạo “Lãnh đạo điều hành cao cấp NEU” được khai giảng ngày 13/10 cho 88 học viên là những nhà lãnh đạo, nhà quản lý và doanh nhân đến từ các doanh nghiệp, tổ chức thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau là cựu sinh viên, học viên của Đại học Kinh tế Quốc dân.