Từng bước khắc phục tình trạng trường học quy mô nhỏ và phân tán
2026/06/27 11:20
GD&TĐ - Chiều 26/6, Bộ GD&ĐT tổ chức cuộc họp với giám đốc các sở GD&ĐT về thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Thứ trưởng thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng chủ trì cuộc họp; cùng dự có lãnh đạo các vụ/cục/đơn vị thuộc Bộ và đại diện của 16 sở GD&ĐT.
Những tín hiệu tích cực
Thông tin tại hội nghị, ông Thái Văn Tài - Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông cho hay, sau 1 năm thực hiện việc sắp xếp, toàn bộ 34/34 tỉnh, thành phố đã hoàn thành việc phê duyệt phương án sắp xếp theo đúng tiến độ. Theo đó, tổng số cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập giảm 586 trường và giảm 709 vị trí lãnh đạo quản lý.
Xu hướng giảm số lượng cơ sở giáo dục tập trung chủ yếu ở các cơ sở có quy mô nhỏ, phân tán, hoạt động chưa hiệu quả; các điểm trường lẻ không đáp ứng tiêu chuẩn tối thiểu; các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên có chức năng, nhiệm vụ chồng chéo trên cùng một địa bàn.
Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông Thái Văn Tài chia sẻ tại cuộc họp.
Việc sắp xếp không ảnh hưởng đến hoạt động dạy và học, cơ bản giữ ổn định hệ thống giáo dục mầm non và phổ thông trên phạm vi cả nước. Đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc điều tiết, bố trí đội ngũ nhà giáo, duy trì ổn định hệ thống giáo dục và bảo đảm quyền học tập của học sinh; bước đầu hình thành mạng lưới trường học phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Tuy nhiên, trên thực tế việc sắp xếp mạng lưới trường lớp tại các địa phương vẫn còn tồn tại một số bất cập, chưa phù hợp với không gian phát triển và quy mô dân số của đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp.
Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội Nguyễn Văn Hiền trao đổi tại hội nghị.
Trao đổi tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Hiền - Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội cho rằng, để giải quyết tình trạng thiếu giáo viên, thiếu trường lớp, Sở đã thực hiện đề án sắp xếp mạng lưới trường lớp theo hai mô hình là sáp nhập các cơ sở giáo dục cùng cấp học hoặc xây dựng mô hình trường liên cấp. Việc sắp xếp được thực hiện không quá 3 cơ sở giáo dục thành 1 cơ sở giáo dục, để bảo đảm chất lượng quản lý giáo dục.
Theo bà Lê Thị Thanh Xuân - Giám đốc Sở GD&ĐT Đắk Lắk, cần đồng bộ về chỉ đạo, văn bản các cấp, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho địa phương trong quá trình thực hiện. Bên cạnh đó, cần sớm xây dựng dữ liệu trong chuyển đổi số, thống nhất, đồng bộ, tạo thuận lợi cho việc kết nối trong toàn ngành và xã hội.
Giám đốc Sở GD&ĐT Quảng Ninh Nguyễn Thị Thuý cho biết, để sắp xếp mạng lưới trường lớp hiệu quả, ngành Giáo dục tỉnh đã rà soát trên toàn địa bàn, quá trình sắp xếp bảo đảm yêu cầu, xây dựng các nguyên tắc, hướng dẫn địa phương thực hiện.
Giám đốc Sở GD&ĐT Quảng Ninh Nguyễn Thị Thuý thảo luận tại buổi họp.
Trong quá trình sắp xếp, tỉnh Quảng Ninh thực hiện 6 nguyên tắc gồm: Bảo đảm tinh gọn, phù hợp chỉ đạo chung; nâng cao chất lượng quản lý giáo dục, đủ giáo viên; ổn định tình hình học tập, hệ thống giáo dục như trước khi sắp xếp; bảo đảm các chế độ, chính sách trẻ em, học sinh, giáo viên; sắp xếp các trường trên cùng địa bàn, bảo đảm không chia cắt; ưu tiên sắp xếp các trường cùng cấp học.
"Sau một năm thực hiện, tỉnh Quảng Ninh đã giảm được 280/570 trường học và 825 cán bộ quản lý giáo dục. Việc sắp xếp mạng lưới trường lớp bước đầu hiện diện những khó khăn nhất định, nhưng đó cũng là cơ hội sàng lọc các cán bộ quản lý chất lượng, có năng lực, phẩm chất, nâng cao chất lượng đội ngũ và đó chính là hiệu quả lớn nhất”, bà Thuý nhận định.
Bảo đảm chế độ, chính sách cho giáo viên
Theo góc nhìn của ông Hoàng Quốc Tuấn - Giám đốc Sở GD&ĐT Lạng Sơn, việc sắp xếp mạng lưới trường lớp cần phải bảo đảm chế độ, chính sách cho giáo viên để vừa tinh gọn được bộ máy nhưng vẫn giải quyết được bài toán thiếu giáo viên hiện nay tại các địa phương. Cùng với đó, cần đẩy mạnh vai trò quản lý giáo dục cấp xã trong triển khai mô hình thí điểm nhằm tăng cơ chế quản lý, giám sát.
Ghi nhận những ý kiến thảo luận trên, Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng đánh giá cao về những kết quả đã đạt được trong công tác sắp xếp bộ máy, mạng lưới trường lớp tại các địa phương thời gian qua.
Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng phát biểu kết luận cuộc họp.
Việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp đã đi vào ổn định. Do đó, nhằm tinh gọn bộ máy, đạt yêu cầu cao trong quản lý hệ thống giáo dục trong thời gian tới, việc tiếp tục sắp xếp bộ máy, mạng lưới trường lớp là điều cần thiết, bắt buộc phải làm và phải làm một cách hợp lý và có lộ trình, có thí điểm, phù hợp với bối cảnh thực tiễn ở địa phương.
Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng nhìn nhận: “Sắp xếp, tổ chức bộ máy là giảm biên chế nhưng tăng hiệu quả, triển khai thí điểm trước, đại trà sau, đánh giá ưu điểm, hạn chế với tinh thần chung và phải bàn về những khó khăn để dự báo và có những giải pháp để tháo gỡ vướng mắc”.
Trong một năm qua, đã có những mô hình triển khai hiệu quả với những bài học kinh nghiệm quý báu. Vì vậy, cần thống nhất nhận thức toàn ngành, đặc biệt là đội ngũ có những ảnh hưởng, tác động bởi việc sắp xếp. Chúng ta phải ưu tiên cho hiệu quả, thuận lợi và lợi ích chung của toàn ngành, toàn xã hội.
Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng cũng đề nghị các sở GD&ĐT chủ động phối hợp với Sở Nội vụ, Sở Tài chính, các xã, phường địa phương để có sự thống nhất, phối hợp triển khai, có những đánh giá tác động đầy đủ về đề án sắp xếp để bảo đảm tối đa tiếp cận giáo dục của học sinh.
Dự kiến, lộ trình thí điểm tổ chức, sắp xếp mạng lưới trường lớp tại các địa phương sẽ thực hiện tại 15 tỉnh, thành phố trước tháng 12/2026 và triển khai đại trà trong quý I/2027.
Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng chủ trì hội nghị.
Thứ trưởng thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng chủ trì cuộc họp; cùng dự có lãnh đạo các vụ/cục/đơn vị thuộc Bộ và đại diện của 16 sở GD&ĐT.
Những tín hiệu tích cực
Thông tin tại hội nghị, ông Thái Văn Tài - Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông cho hay, sau 1 năm thực hiện việc sắp xếp, toàn bộ 34/34 tỉnh, thành phố đã hoàn thành việc phê duyệt phương án sắp xếp theo đúng tiến độ. Theo đó, tổng số cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập giảm 586 trường và giảm 709 vị trí lãnh đạo quản lý.
Xu hướng giảm số lượng cơ sở giáo dục tập trung chủ yếu ở các cơ sở có quy mô nhỏ, phân tán, hoạt động chưa hiệu quả; các điểm trường lẻ không đáp ứng tiêu chuẩn tối thiểu; các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên có chức năng, nhiệm vụ chồng chéo trên cùng một địa bàn.
Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông Thái Văn Tài chia sẻ tại cuộc họp.
Việc sắp xếp không ảnh hưởng đến hoạt động dạy và học, cơ bản giữ ổn định hệ thống giáo dục mầm non và phổ thông trên phạm vi cả nước. Đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc điều tiết, bố trí đội ngũ nhà giáo, duy trì ổn định hệ thống giáo dục và bảo đảm quyền học tập của học sinh; bước đầu hình thành mạng lưới trường học phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Tuy nhiên, trên thực tế việc sắp xếp mạng lưới trường lớp tại các địa phương vẫn còn tồn tại một số bất cập, chưa phù hợp với không gian phát triển và quy mô dân số của đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp.
Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội Nguyễn Văn Hiền trao đổi tại hội nghị.
Trao đổi tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Hiền - Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội cho rằng, để giải quyết tình trạng thiếu giáo viên, thiếu trường lớp, Sở đã thực hiện đề án sắp xếp mạng lưới trường lớp theo hai mô hình là sáp nhập các cơ sở giáo dục cùng cấp học hoặc xây dựng mô hình trường liên cấp. Việc sắp xếp được thực hiện không quá 3 cơ sở giáo dục thành 1 cơ sở giáo dục, để bảo đảm chất lượng quản lý giáo dục.
Theo bà Lê Thị Thanh Xuân - Giám đốc Sở GD&ĐT Đắk Lắk, cần đồng bộ về chỉ đạo, văn bản các cấp, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho địa phương trong quá trình thực hiện. Bên cạnh đó, cần sớm xây dựng dữ liệu trong chuyển đổi số, thống nhất, đồng bộ, tạo thuận lợi cho việc kết nối trong toàn ngành và xã hội.
Giám đốc Sở GD&ĐT Quảng Ninh Nguyễn Thị Thuý cho biết, để sắp xếp mạng lưới trường lớp hiệu quả, ngành Giáo dục tỉnh đã rà soát trên toàn địa bàn, quá trình sắp xếp bảo đảm yêu cầu, xây dựng các nguyên tắc, hướng dẫn địa phương thực hiện.
Giám đốc Sở GD&ĐT Quảng Ninh Nguyễn Thị Thuý thảo luận tại buổi họp.
Trong quá trình sắp xếp, tỉnh Quảng Ninh thực hiện 6 nguyên tắc gồm: Bảo đảm tinh gọn, phù hợp chỉ đạo chung; nâng cao chất lượng quản lý giáo dục, đủ giáo viên; ổn định tình hình học tập, hệ thống giáo dục như trước khi sắp xếp; bảo đảm các chế độ, chính sách trẻ em, học sinh, giáo viên; sắp xếp các trường trên cùng địa bàn, bảo đảm không chia cắt; ưu tiên sắp xếp các trường cùng cấp học.
"Sau một năm thực hiện, tỉnh Quảng Ninh đã giảm được 280/570 trường học và 825 cán bộ quản lý giáo dục. Việc sắp xếp mạng lưới trường lớp bước đầu hiện diện những khó khăn nhất định, nhưng đó cũng là cơ hội sàng lọc các cán bộ quản lý chất lượng, có năng lực, phẩm chất, nâng cao chất lượng đội ngũ và đó chính là hiệu quả lớn nhất”, bà Thuý nhận định.
Bảo đảm chế độ, chính sách cho giáo viên
Theo góc nhìn của ông Hoàng Quốc Tuấn - Giám đốc Sở GD&ĐT Lạng Sơn, việc sắp xếp mạng lưới trường lớp cần phải bảo đảm chế độ, chính sách cho giáo viên để vừa tinh gọn được bộ máy nhưng vẫn giải quyết được bài toán thiếu giáo viên hiện nay tại các địa phương. Cùng với đó, cần đẩy mạnh vai trò quản lý giáo dục cấp xã trong triển khai mô hình thí điểm nhằm tăng cơ chế quản lý, giám sát.
Ghi nhận những ý kiến thảo luận trên, Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng đánh giá cao về những kết quả đã đạt được trong công tác sắp xếp bộ máy, mạng lưới trường lớp tại các địa phương thời gian qua.
Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng phát biểu kết luận cuộc họp.
Việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp đã đi vào ổn định. Do đó, nhằm tinh gọn bộ máy, đạt yêu cầu cao trong quản lý hệ thống giáo dục trong thời gian tới, việc tiếp tục sắp xếp bộ máy, mạng lưới trường lớp là điều cần thiết, bắt buộc phải làm và phải làm một cách hợp lý và có lộ trình, có thí điểm, phù hợp với bối cảnh thực tiễn ở địa phương.
Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng nhìn nhận: “Sắp xếp, tổ chức bộ máy là giảm biên chế nhưng tăng hiệu quả, triển khai thí điểm trước, đại trà sau, đánh giá ưu điểm, hạn chế với tinh thần chung và phải bàn về những khó khăn để dự báo và có những giải pháp để tháo gỡ vướng mắc”.
Trong một năm qua, đã có những mô hình triển khai hiệu quả với những bài học kinh nghiệm quý báu. Vì vậy, cần thống nhất nhận thức toàn ngành, đặc biệt là đội ngũ có những ảnh hưởng, tác động bởi việc sắp xếp. Chúng ta phải ưu tiên cho hiệu quả, thuận lợi và lợi ích chung của toàn ngành, toàn xã hội.
Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng cũng đề nghị các sở GD&ĐT chủ động phối hợp với Sở Nội vụ, Sở Tài chính, các xã, phường địa phương để có sự thống nhất, phối hợp triển khai, có những đánh giá tác động đầy đủ về đề án sắp xếp để bảo đảm tối đa tiếp cận giáo dục của học sinh.
Dự kiến, lộ trình thí điểm tổ chức, sắp xếp mạng lưới trường lớp tại các địa phương sẽ thực hiện tại 15 tỉnh, thành phố trước tháng 12/2026 và triển khai đại trà trong quý I/2027.
