Điều này khiến đất nước khó tăng cường phát triển lĩnh vực giáo dục quốc tế.
Chỉ trong vòng chưa đầy một tuần sau cuộc không kích đầu tiên của Israel vào Iran, hàng loạt trường đại học đã công bố tình trạng khẩn cấp, đình chỉ toàn bộ hoạt động học tập, bao gồm lớp học, kỳ thi và các phiên bảo vệ luận án tiến sĩ.
Đại học Công nghệ Amirkabir, Đại học Sharif, Đại học Al-Zahra, các trường tốp đầu tại Iran, đều tạm dừng hoạt động, trong đó nhiều trường yêu cầu sinh viên rời ký túc xá ngay lập tức. Các biện pháp an ninh chưa từng có được áp dụng, từ cấm sinh viên vào khuôn viên trường đến đình chỉ toàn bộ dịch vụ ăn uống và khóa học hè.
Theo các chuyên gia, cơ sở hạ tầng của các đại học không thể chống đỡ trước khủng hoảng. Các dịch vụ Internet bị gián đoạn trên diện rộng do chính phủ ưu tiên kiểm soát thông tin trong thời điểm nhạy cảm. Một số trường ban đầu cố gắng duy trì dạy học và thi cử online, nhưng rồi cũng buộc phải đình chỉ vì kết nối quá yếu hoặc bị chặn.
Iran hiện có khoảng 100 nghìn sinh viên quốc tế, chủ yếu đến từ các quốc gia láng giềng như Afghanistan, Iraq, Pakistan và Ấn Độ. Khi các cuộc tấn công nổ ra và cảnh báo an ninh được ban hành, nhiều đại sứ quán đã lập tức hành động.
Ấn Độ đã điều phối sơ tán cho hàng trăm sinh viên, đưa họ tới Armenia hoặc các khu vực ngoại ô Tehran, nơi ít bị ảnh hưởng hơn. Tương tự, Pakistan cũng đang tích cực hồi hương sinh viên qua đường bộ và hàng không.
Bên cạnh sự hỗn loạn về mặt tổ chức và hậu cần, cuộc khủng hoảng còn hé lộ những thách thức lớn hơn mà giáo dục đại học trong khu vực đang đối mặt. Trước hết là sự lệ thuộc của giáo dục vào bối cảnh chính trị và an ninh quốc gia.
Trong khi nhiều quốc gia coi trường đại học là “vùng an toàn” bất khả xâm phạm, thì tại Iran, trường học lại trở thành mục tiêu gián tiếp trong xung đột. Sự gần kề của các cơ sở giáo dục với các trung tâm quân sự, an ninh đã biến các cơ sở thành vùng nguy hiểm tiềm tàng trong mắt các lực lượng tấn công.
Thứ hai, khủng hoảng lần này phơi bày những rủi ro mà sinh viên quốc tế phải gánh chịu khi du học tại các khu vực bất ổn. Nhiều sinh viên Afghanistan và Pakistan không có khả năng về nước do tình hình chính trị hoặc thiếu giấy tờ, khiến họ bị mắc kẹt. Ngay cả những người đã được sơ tán cũng đối mặt với bất định lớn: Tiếp tục học như thế nào? Tương lai học thuật sẽ ra sao?
Tình hình tại Iran hiện nay là ví dụ điển hình cho sự giao thoa giữa giáo dục và an ninh quốc gia. Nó đặt ra câu hỏi nghiêm túc cho cộng đồng học thuật quốc tế về cách thức đảm bảo an toàn, duy trì hoạt động giáo dục trong những điều kiện xung đột.
Các tổ chức quốc tế, từ UNESCO đến các hiệp hội đại học toàn cầu, cần xem xét thiết lập các cơ chế khẩn cấp, hỗ trợ tài chính và học thuật cho sinh viên bị ảnh hưởng bởi chiến tranh.
Cuộc khủng hoảng cho thấy tri thức không bao giờ đứng ngoài cuộc chiến. Các trường đại học, biểu tượng của hòa bình và phát triển, cần được bảo vệ như những “vùng phi quân sự” thực sự, nơi mà giáo dục có thể tiếp diễn ngay cả trong những thời khắc đen tối nhất. Việc để hàng chục nghìn sinh viên phải từ bỏ việc học giữa chừng không chỉ là thiệt hại cá nhân, mà còn là tổn thất lớn cho tương lai phát triển của khu vực.
