Trong thập kỷ qua, hàng loạt chính sách, văn bản pháp luật và đổi mới quản lý Nhà nước đã tạo động lực mạnh mẽ để cấp học này chuyển mình, từng bước mở rộng quy mô, cải thiện chất lượng. Đặc biệt gần đây, sự ra đời của Luật Nhà giáo, Nghị quyết về đổi mới Chương trình giáo dục mầm non, Nghị quyết về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em mẫu giáo 3 - 5 tuổi, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước đối với việc bảo đảm phát triển toàn diện và hạnh phúc của trẻ em.
Chuyển động mạnh mẽ của giáo dục mầm non thời gian qua thể hiện rõ ở quy mô mở rộng, đầu tư mạng lưới trường lớp đồng bộ hơn. Hệ thống cơ sở công lập được sắp xếp phù hợp điều kiện từng địa phương; trong khi khu vực ngoài công lập cũng được tạo điều kiện phát triển, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của phụ huynh.
Các điều kiện bảo đảm chất lượng, từ cơ sở vật chất đến đội ngũ và môi trường giáo dục, từng bước được hoàn thiện theo quy chuẩn. Nội dung, chương trình và phương pháp giáo dục mầm non cũng có nhiều đổi mới, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ.
Dù vậy, giáo dục mầm non vẫn đối mặt với nhiều rào cản, đặc biệt ở vùng khó khăn, vùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số, hay các khu công nghiệp tập trung lao động thu nhập thấp. Đội ngũ và cơ sở vật chất vẫn là những nút thắt lớn cần được tháo gỡ.
Thiếu giáo viên mầm non chưa được khắc phục triệt để, nhất là ở các vùng khó khăn; việc tuyển dụng chậm, vướng về chỉ tiêu biên chế, trong khi chế độ đãi ngộ chưa đủ hấp dẫn. Cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ chơi thiếu đồng bộ và chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục. Dù số phòng học tạm, học nhờ đã giảm, song vẫn tồn tại ở nhiều nơi…
Bước vào giai đoạn mới, những biến động sâu rộng của thế giới - đặc biệt là sự bùng nổ của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo - đang tái định hình nền giáo dục, đặt ra yêu cầu mỗi quốc gia phải xác định lại tầm nhìn và chiến lược mới cho hệ thống giáo dục.
Với giáo dục mầm non, điều này càng mang tính cấp thiết, bởi trẻ hôm nay chính là công dân của thời đại số trong tương lai. 4 đột phá cần phải triển khai đồng bộ, quyết liệt: Đột phá trong hoàn thiện thể chế, chính sách; đột phá về chất lượng thực hiện Chương trình giáo dục mầm non; đột phá về phát triển đội ngũ giáo dục mầm non; đột phá trong đầu tư cơ sở vật chất bảo đảm chất lượng giáo dục mầm non công bằng, hòa nhập, bền vững.
Cùng với đó, chuyển đổi từ “quản lý hành chính” sang “quản trị chất lượng” sẽ giúp tăng tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả trong toàn hệ thống. Đây là nền tảng để bảo đảm giáo dục mầm non không chỉ phát triển về quy mô, mà còn thực sự nâng cao chất lượng, hướng tới mục tiêu công bằng, bền vững.
Phát triển giáo dục mầm non trong kỷ nguyên mới không chỉ là yêu cầu chiến lược của ngành Giáo dục, mà còn là nhiệm vụ nhân văn, gắn với tương lai của đất nước. Để trẻ em, những chủ nhân tương lai của đất nước, được lớn lên trong môi trường học tập tốt nhất, cần sự vào cuộc mạnh mẽ, đồng bộ của các cấp, các ngành và toàn xã hội. Chăm chút đúng tầm cho nền tảng đầu đời chính là đầu tư cho tương lai phát triển bền vững của quốc gia.
