GD&TĐ - Để mục tiêu năm học 2027-2028 tổ chức dạy học 2 buổi/ngày tại 100% cơ sở giáo dục, TPHCM cần chuẩn bị đồng bộ về trường lớp, đội ngũ.
Chủ động từ quy mô trường lớp
Theo Nhà giáo ưu tú Nguyễn Văn Ngai, nhiều năm qua, TPHCM quan tâm phát triển mạng lưới trường lớp, nhận được sự lãnh đạo, chỉ đạo của thành phố, sự phối hợp của các sở, ngành và sự đồng thuận của phụ huynh. Đây là những điều kiện thuận lợi để tiếp tục triển khai dạy học 2 buổi/ngày trên diện rộng.
Tuy nhiên, để chủ trương đạt hiệu quả thực chất, thành phố cần dự báo chính xác quy mô học sinh và nhu cầu học tập trong những năm tới.
“Muốn tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, trước hết phải nắm chắc số lượng học sinh theo từng độ tuổi, từng địa bàn và dự báo nhu cầu học tập trong những năm tới. Đây là cơ sở để tính toán chính xác nhu cầu trường lớp, phòng học và đội ngũ giáo viên”, ông Ngai nói.
Nhà giáo ưu tú Nguyễn Văn Ngai. Ảnh: TL.
Theo ông Ngai, sau khi TPHCM mở rộng địa giới hành chính, quy mô dân số và học sinh của thành phố tăng đáng kể. Cùng với biến động dân số tự nhiên, thành phố tiếp tục thu hút người dân từ nhiều địa phương đến sinh sống, làm việc. Vì vậy, cần thường xuyên cập nhật biến động dân số, học sinh, nhất là tại những khu vực có tốc độ tăng dân số cơ học cao, để chủ động kế hoạch phát triển trường lớp.
Cùng với xây dựng trường mới, thành phố cần rà soát quỹ đất dành cho giáo dục, khai thác hiệu quả những cơ sở công dôi dư hoặc đang được sử dụng chưa phù hợp sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy. Việc đầu tư trường lớp cần có kế hoạch dài hạn, ưu tiên những địa bàn đông dân, còn thiếu chỗ học nhằm giảm quá tải và tạo điều kiện tổ chức dạy học 2 buổi/ngày ổn định.
Còn ông Lại Văn Tâm, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Bình Lợi (xã Bình Lợi, TPHCM), cho rằng cơ sở vật chất và phòng học là những điều kiện cần được chuẩn bị trước tiên.
Theo ông, để 100% học sinh được học 2 buổi/ngày, các trường phải có đủ phòng học, phòng chức năng, thư viện, sân chơi, bãi tập, nhà vệ sinh, thiết bị dạy học và hạ tầng công nghệ. Những trường còn thiếu phòng học hoặc có sĩ số cao cần được ưu tiên đầu tư.
“Đặc biệt, đây là vấn đề đáng quan tâm ở những xã phía Bắc huyện Bình Chánh cũ, nơi tốc độ đô thị hóa và dân số cơ học tăng nhanh. Mặc dù địa phương đã nỗ lực xây dựng thêm nhiều trường học, số lượng học sinh vẫn tăng nhanh, dẫn đến áp lực lớn về trường lớp và sĩ số”, ông Tâm chia sẻ.
Với những địa bàn này, theo ông Tâm, không thể chỉ đặt yêu cầu các trường tổ chức 2 buổi/ngày mà phải giải quyết đồng thời bài toán quy mô trường lớp. Nếu không đủ phòng học thì không thể tổ chức 2 buổi/ngày cho tất cả học sinh theo đúng nghĩa.
Do đó, cần ưu tiên quỹ đất cho giáo dục, đẩy nhanh tiến độ xây dựng trường mới và mở rộng các trường hiện hữu nếu còn đủ điều kiện. Những dự án trường học đã có chủ trương cần được tháo gỡ nhanh về thủ tục để có thể đưa vào sử dụng trước năm học 2027-2028.
Bảo đảm giáo viên, nâng chất buổi học thứ hai
Bên cạnh trường lớp, đội ngũ giáo viên là điều kiện quan trọng để thực hiện dạy học 2 buổi/ngày. Ngành Giáo dục cần rà soát quy mô, cơ cấu giáo viên theo từng cấp học, môn học và địa bàn; từ đó xây dựng kế hoạch tuyển dụng, đào tạo mới, đào tạo lại và bồi dưỡng.
Theo ông Ngai, không chỉ bảo đảm đủ về số lượng, đội ngũ giáo viên còn phải được nâng cao chất lượng, tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính chủ động của học sinh và tăng cường ứng dụng công nghệ số, AI.
“Dạy học 2 buổi/ngày không nên được hiểu đơn thuần là kéo dài thời gian học tập, mà phải tạo thêm điều kiện để thực hiện giáo dục toàn diện, nâng cao chất lượng dạy và học”, ông Ngai nói.
Ông Ngai cũng cho rằng cần quan tâm chế độ, chính sách, thu nhập và điều kiện làm việc để giáo viên, cán bộ quản lý, nhân viên trường học yên tâm công tác, gắn bó với nghề. Cùng với đó, thiết bị dạy học cần được đầu tư đồng bộ với cơ sở vật chất, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.
Theo ông Ngai, khi có thêm thời gian ở trường, học sinh cần được tạo điều kiện học tập, thực hành, trải nghiệm và phát triển năng lực. Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là bảo đảm đủ 2 buổi/ngày mà phải tổ chức các buổi học hiệu quả, thực chất, mang lại giá trị cho học sinh.
Ông Lại Văn Tâm, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Bình Lợi.
Trong khi đó, ông Lại Văn Tâm cho rằng năm học 2026-2027 cần được xem là năm bản lề để thành phố và ngành Giáo dục rà soát từng địa bàn, từng trường, xác định rõ những điều kiện còn thiếu.
“Cần trả lời được bốn câu hỏi: Có đủ phòng học chưa? Có đủ cơ sở vật chất chưa? Có đủ giáo viên chưa? Và nội dung buổi 2 sẽ tổ chức như thế nào?”, ông Tâm nêu.
Theo ông, thành phố và ngành Giáo dục cần rà soát chính xác nhu cầu giáo viên của từng trường, từng cấp học, từng môn học để có kế hoạch tuyển dụng, đào tạo và điều động từ sớm.
Ông Tâm đồng tình với mục tiêu tổ chức dạy học 2 buổi/ngày tại tất cả trường phổ thông từ năm học 2027-2028. Tuy nhiên, mục tiêu không nên chỉ được đánh giá bằng việc “có tổ chức 2 buổi/ngày hay không”, mà quan trọng hơn là học sinh có được học tập trong điều kiện tốt hơn, giáo viên có giảm áp lực và chất lượng giáo dục có thực sự được nâng lên hay không.
“Nếu làm tốt ngay từ bây giờ, đặc biệt là giải quyết trước bài toán trường lớp ở những khu vực có dân số tăng nhanh, tôi tin mục tiêu tổ chức dạy học 2 buổi/ngày trên toàn thành phố từ năm học 2027-2028 là hoàn toàn có thể thực hiện được và sẽ mang lại lợi ích thiết thực cho học sinh”, ông Tâm khẳng định.
Năm học 2025-2026, tỷ lệ học sinh được học 2 buổi/ngày tại TPHCM đạt khá cao, trong đó cấp tiểu học đạt 82,51%, THCS đạt 71,82% và THPT đạt 92%.
Học sinh Trường Tiểu học Bình Lợi trong dịp khai giảng năm học 2025-2026.
Chủ động từ quy mô trường lớp
Theo Nhà giáo ưu tú Nguyễn Văn Ngai, nhiều năm qua, TPHCM quan tâm phát triển mạng lưới trường lớp, nhận được sự lãnh đạo, chỉ đạo của thành phố, sự phối hợp của các sở, ngành và sự đồng thuận của phụ huynh. Đây là những điều kiện thuận lợi để tiếp tục triển khai dạy học 2 buổi/ngày trên diện rộng.
Tuy nhiên, để chủ trương đạt hiệu quả thực chất, thành phố cần dự báo chính xác quy mô học sinh và nhu cầu học tập trong những năm tới.
“Muốn tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, trước hết phải nắm chắc số lượng học sinh theo từng độ tuổi, từng địa bàn và dự báo nhu cầu học tập trong những năm tới. Đây là cơ sở để tính toán chính xác nhu cầu trường lớp, phòng học và đội ngũ giáo viên”, ông Ngai nói.
Nhà giáo ưu tú Nguyễn Văn Ngai. Ảnh: TL.
Theo ông Ngai, sau khi TPHCM mở rộng địa giới hành chính, quy mô dân số và học sinh của thành phố tăng đáng kể. Cùng với biến động dân số tự nhiên, thành phố tiếp tục thu hút người dân từ nhiều địa phương đến sinh sống, làm việc. Vì vậy, cần thường xuyên cập nhật biến động dân số, học sinh, nhất là tại những khu vực có tốc độ tăng dân số cơ học cao, để chủ động kế hoạch phát triển trường lớp.
Cùng với xây dựng trường mới, thành phố cần rà soát quỹ đất dành cho giáo dục, khai thác hiệu quả những cơ sở công dôi dư hoặc đang được sử dụng chưa phù hợp sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy. Việc đầu tư trường lớp cần có kế hoạch dài hạn, ưu tiên những địa bàn đông dân, còn thiếu chỗ học nhằm giảm quá tải và tạo điều kiện tổ chức dạy học 2 buổi/ngày ổn định.
Còn ông Lại Văn Tâm, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Bình Lợi (xã Bình Lợi, TPHCM), cho rằng cơ sở vật chất và phòng học là những điều kiện cần được chuẩn bị trước tiên.
Theo ông, để 100% học sinh được học 2 buổi/ngày, các trường phải có đủ phòng học, phòng chức năng, thư viện, sân chơi, bãi tập, nhà vệ sinh, thiết bị dạy học và hạ tầng công nghệ. Những trường còn thiếu phòng học hoặc có sĩ số cao cần được ưu tiên đầu tư.
“Đặc biệt, đây là vấn đề đáng quan tâm ở những xã phía Bắc huyện Bình Chánh cũ, nơi tốc độ đô thị hóa và dân số cơ học tăng nhanh. Mặc dù địa phương đã nỗ lực xây dựng thêm nhiều trường học, số lượng học sinh vẫn tăng nhanh, dẫn đến áp lực lớn về trường lớp và sĩ số”, ông Tâm chia sẻ.
Với những địa bàn này, theo ông Tâm, không thể chỉ đặt yêu cầu các trường tổ chức 2 buổi/ngày mà phải giải quyết đồng thời bài toán quy mô trường lớp. Nếu không đủ phòng học thì không thể tổ chức 2 buổi/ngày cho tất cả học sinh theo đúng nghĩa.
Do đó, cần ưu tiên quỹ đất cho giáo dục, đẩy nhanh tiến độ xây dựng trường mới và mở rộng các trường hiện hữu nếu còn đủ điều kiện. Những dự án trường học đã có chủ trương cần được tháo gỡ nhanh về thủ tục để có thể đưa vào sử dụng trước năm học 2027-2028.
Bảo đảm giáo viên, nâng chất buổi học thứ hai
Bên cạnh trường lớp, đội ngũ giáo viên là điều kiện quan trọng để thực hiện dạy học 2 buổi/ngày. Ngành Giáo dục cần rà soát quy mô, cơ cấu giáo viên theo từng cấp học, môn học và địa bàn; từ đó xây dựng kế hoạch tuyển dụng, đào tạo mới, đào tạo lại và bồi dưỡng.
Theo ông Ngai, không chỉ bảo đảm đủ về số lượng, đội ngũ giáo viên còn phải được nâng cao chất lượng, tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính chủ động của học sinh và tăng cường ứng dụng công nghệ số, AI.
“Dạy học 2 buổi/ngày không nên được hiểu đơn thuần là kéo dài thời gian học tập, mà phải tạo thêm điều kiện để thực hiện giáo dục toàn diện, nâng cao chất lượng dạy và học”, ông Ngai nói.
Ông Ngai cũng cho rằng cần quan tâm chế độ, chính sách, thu nhập và điều kiện làm việc để giáo viên, cán bộ quản lý, nhân viên trường học yên tâm công tác, gắn bó với nghề. Cùng với đó, thiết bị dạy học cần được đầu tư đồng bộ với cơ sở vật chất, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.
Theo ông Ngai, khi có thêm thời gian ở trường, học sinh cần được tạo điều kiện học tập, thực hành, trải nghiệm và phát triển năng lực. Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là bảo đảm đủ 2 buổi/ngày mà phải tổ chức các buổi học hiệu quả, thực chất, mang lại giá trị cho học sinh.
Ông Lại Văn Tâm, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Bình Lợi.
Trong khi đó, ông Lại Văn Tâm cho rằng năm học 2026-2027 cần được xem là năm bản lề để thành phố và ngành Giáo dục rà soát từng địa bàn, từng trường, xác định rõ những điều kiện còn thiếu.
“Cần trả lời được bốn câu hỏi: Có đủ phòng học chưa? Có đủ cơ sở vật chất chưa? Có đủ giáo viên chưa? Và nội dung buổi 2 sẽ tổ chức như thế nào?”, ông Tâm nêu.
Theo ông, thành phố và ngành Giáo dục cần rà soát chính xác nhu cầu giáo viên của từng trường, từng cấp học, từng môn học để có kế hoạch tuyển dụng, đào tạo và điều động từ sớm.
Ông Tâm đồng tình với mục tiêu tổ chức dạy học 2 buổi/ngày tại tất cả trường phổ thông từ năm học 2027-2028. Tuy nhiên, mục tiêu không nên chỉ được đánh giá bằng việc “có tổ chức 2 buổi/ngày hay không”, mà quan trọng hơn là học sinh có được học tập trong điều kiện tốt hơn, giáo viên có giảm áp lực và chất lượng giáo dục có thực sự được nâng lên hay không.
“Nếu làm tốt ngay từ bây giờ, đặc biệt là giải quyết trước bài toán trường lớp ở những khu vực có dân số tăng nhanh, tôi tin mục tiêu tổ chức dạy học 2 buổi/ngày trên toàn thành phố từ năm học 2027-2028 là hoàn toàn có thể thực hiện được và sẽ mang lại lợi ích thiết thực cho học sinh”, ông Tâm khẳng định.
Năm học 2025-2026, tỷ lệ học sinh được học 2 buổi/ngày tại TPHCM đạt khá cao, trong đó cấp tiểu học đạt 82,51%, THCS đạt 71,82% và THPT đạt 92%.
