Bỏ sáng kiến khi xét tặng Chiến sĩ thi đua cơ sở: Tăng động lực cống hiến
2026/05/29 08:40
GD&TĐ - Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI vừa thông qua Luật Thi đua, khen thưởng (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/10/2026.
Phân tích từ chuyên gia cho thấy, người được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ không cần có sáng kiến vẫn được đề nghị xét tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở là hợp tình, hợp lý.
“Cởi trói” sáng kiến
Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI vừa thông qua Luật Thi đua, khen thưởng (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/10/2026; trong đó quy định cá nhân được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ không nhất thiết phải có sáng kiến vẫn được xét tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở.
Ông Doãn Văn Tuấn - Hiệu trưởng Trường THCS Giao Thủy (Giao Thủy, Ninh Bình) nhận định, đây không chỉ là sự điều chỉnh về mặt pháp lý, mà còn là một cuộc “cởi trói” tư duy, tạo động lực thực chất cho đội ngũ nhà giáo và người lao động. Khi cảm thấy công sức của mình được nhìn nhận công bằng qua kết quả giáo dục học sinh, lòng tự trọng nghề nghiệp và nhiệt huyết của nhà giáo sẽ được kích hoạt tối đa.
“Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm học là căn cứ vào kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao có thành tích vượt trội so với giáo viên trong trường, việc này rất tốt. Trường hợp viết báo cáo không hay bị loại thì thành tích tốt đến mấy cũng bị cắt, đồng nghĩa bao nhiêu công sức cả năm phấn đấu bằng 0 sẽ bất cập. Tôi ủng hộ việc bỏ điều kiện sáng kiến khi xét Chiến sĩ thi đua cơ sở”, ông Tuấn nói.
Từ thực tế công tác, ông Phạm Quốc Bảo - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nậm Chà (Mường Mô, Lai Châu) cho rằng, một giáo viên tận tâm giúp thay đổi những học sinh cá biệt hay một thầy cô bám bản ở vùng sâu, xa có thể không viết được đề tài nghiên cứu khoa học hàn lâm, nhưng những đóng góp của họ cho sự nghiệp trồng người là vô giá. Luật mới cho phép những nỗ lực thầm lặng đó được ghi nhận xứng đáng.
Khi không còn bị ràng buộc bởi chỉ tiêu sáng kiến, giáo viên có thêm thời gian để đầu tư vào bài giảng, đổi mới phương pháp dạy học trực tiếp trên lớp và quan tâm đến tâm sinh lý của học sinh. Đây mới chính là “sáng kiến” lớn nhất trong giáo dục. Thay vì tâm lý “làm cho xong để đủ hồ sơ”, giáo viên sẽ tập trung vào việc nâng cao chất lượng tiết dạy. Sự thi đua lúc này chuyển từ “thi đua trên giấy” sang “thi đua hiệu quả thực tế”.
Theo bà Phạm Thị Kim Huệ - Phó Hiệu trưởng Trường THCS Chương Dương (Hồng Hà, Hà Nội), trong trường học, đội ngũ kế toán, văn thư, y tế hay thư viện thường là những người khó có điều kiện để đưa ra các “sáng kiến” mang tính chuyên môn giáo dục. Quy định mới giúp họ cảm thấy mình không bị bỏ lại phía sau. Chỉ cần họ tận tụy, trách nhiệm và hoàn thành xuất sắc công việc hỗ trợ giáo dục thì hoàn toàn có cơ hội đạt Chiến sĩ thi đua.
“Điều này còn giúp Hiệu trưởng các nhà trường sẽ không còn phải đau đầu với việc chấm hàng trăm sáng kiến kinh nghiệm hàng năm. Thay vào đó, người quản lý sẽ tập trung vào việc quan sát, đánh giá năng lực thực tế của nhân viên thông qua các tiêu chí cụ thể, định lượng được bằng hiệu quả công việc. Điều này giúp bộ máy quản trị trở nên minh bạch và tinh gọn hơn”, bà Kim Huệ nhận định.
Bà Hoàng Ánh Phương - Hiệu trưởng Trường Tiểu học, THCS & THPT Khương Hạ (Khương Đình, Hà Nội) cho biết, nếu đã được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ thì người giáo viên đó phải cố gắng trong tất cả nhiệm vụ và có thành tích tốt trong quá trình hoạt động của cả năm học và hoàn toàn xứng đáng được đề nghị xét tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở. Do đó không nhất thiết phải có sáng kiến kinh nghiệm là rất hợp lý.
Cô và trò Trường THCS Chương Dương (Hồng Hà, Hà Nội) trong phòng thực hành Tin học. Ảnh: Đình Tuệ
Nhận diện thách thức
Từ thực tế công tác, ông Hà Văn Hải – Hiệu trưởng Trường THPT Mỹ Tho (Phong Doanh, Ninh Bình) cho hay, quy định mới sẽ buộc các cơ sở giáo dục phải thay đổi cách đánh giá thi đua theo hướng cụ thể và thực chất hơn.
Người quản lý cần xây dựng tiêu chí rõ ràng dựa trên hiệu quả công việc, chất lượng giảng dạy, kết quả giáo dục học sinh, tinh thần trách nhiệm, ý thức kỷ luật, mức độ đổi mới trong chuyên môn, khả năng phối hợp và đóng góp cho tập thể.
Tuy nhiên, đây vừa là thuận lợi nhưng cũng là áp lực đối với công tác quản lý. Khi không còn “rào cản sáng kiến”, việc xác định ai thực sự “hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” sẽ khó hơn trước và đòi hỏi hội đồng thi đua phải làm việc công tâm, minh bạch, khách quan để tránh tư tưởng bình quân hoặc phát sinh tâm lý so sánh trong nội bộ.
“Ngoài ra, cần hiểu đúng bỏ quy định bắt buộc về sáng kiến không có nghĩa xem nhẹ đổi mới, sáng tạo trong giáo dục. Ngược lại, các nhà trường vẫn cần khuyến khích giáo viên nghiên cứu, cải tiến phương pháp dạy học, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và tạo ra các mô hình hiệu quả. Chỉ khác ở chỗ, sáng kiến nên được nhìn nhận là giá trị nâng cao chất lượng giáo dục chứ không đơn thuần là điều kiện để hoàn thiện hồ sơ thi đua”, ông Hà Văn Hải nêu quan điểm.
Theo ThS Lê Trung Kiên – Phó Viện trưởng Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo (IPET), trong nhiều năm qua, danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở luôn bắt buộc phải có sáng kiến được hội đồng khoa học nghiệm thu. Mục tiêu ban đầu của quy định này rất tích cực vì khuyến khích sự sáng tạo trong dạy học. Tuy nhiên, khi áp dụng vào thực tế, nó dần biến tướng thành một “giấy thông hành” mang tính thủ tục.
Việc quá chú trọng vào văn bản khiến nhiều giáo viên giỏi chuyên môn, tận tụy với học sinh nhưng thiếu kỹ năng trình bày báo cáo bị gạt ra khỏi các danh hiệu thi đua. Điều này tạo ra sự bất công ngầm, làm thui chột ý chí phấn đấu của những người giỏi chuyên môn.
Dù vậy, việc bình xét thi đua cần dựa trên sự tín nhiệm thực sự của đồng nghiệp và phản hồi từ phụ huynh, học sinh, thay vì chỉ dựa vào quyết định của ban giám hiệu.
“Quy định mới tại Luật Thi đua, khen thưởng (sửa đổi) đã đưa việc đánh giá trở về đúng giá trị cốt lõi. Việc công nhận một cá nhân là Chiến sĩ thi đua cơ sở dựa trên nền tảng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ là sự thừa nhận toàn diện về đạo đức, năng lực chuyên môn, hiệu quả công việc và sức ảnh hưởng lan tỏa”, ThS Lê Trung Kiên phân tích thêm.
Cô, trò lớp 3 trong giờ học Tiếng Việt tại Trường Tiểu học, THCS & THPT Khương Hạ (Khương Đình, Hà Nội). Ảnh: Đình Tuệ
Phân tích từ chuyên gia cho thấy, người được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ không cần có sáng kiến vẫn được đề nghị xét tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở là hợp tình, hợp lý.
“Cởi trói” sáng kiến
Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI vừa thông qua Luật Thi đua, khen thưởng (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/10/2026; trong đó quy định cá nhân được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ không nhất thiết phải có sáng kiến vẫn được xét tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở.
Ông Doãn Văn Tuấn - Hiệu trưởng Trường THCS Giao Thủy (Giao Thủy, Ninh Bình) nhận định, đây không chỉ là sự điều chỉnh về mặt pháp lý, mà còn là một cuộc “cởi trói” tư duy, tạo động lực thực chất cho đội ngũ nhà giáo và người lao động. Khi cảm thấy công sức của mình được nhìn nhận công bằng qua kết quả giáo dục học sinh, lòng tự trọng nghề nghiệp và nhiệt huyết của nhà giáo sẽ được kích hoạt tối đa.
“Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm học là căn cứ vào kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao có thành tích vượt trội so với giáo viên trong trường, việc này rất tốt. Trường hợp viết báo cáo không hay bị loại thì thành tích tốt đến mấy cũng bị cắt, đồng nghĩa bao nhiêu công sức cả năm phấn đấu bằng 0 sẽ bất cập. Tôi ủng hộ việc bỏ điều kiện sáng kiến khi xét Chiến sĩ thi đua cơ sở”, ông Tuấn nói.
Từ thực tế công tác, ông Phạm Quốc Bảo - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nậm Chà (Mường Mô, Lai Châu) cho rằng, một giáo viên tận tâm giúp thay đổi những học sinh cá biệt hay một thầy cô bám bản ở vùng sâu, xa có thể không viết được đề tài nghiên cứu khoa học hàn lâm, nhưng những đóng góp của họ cho sự nghiệp trồng người là vô giá. Luật mới cho phép những nỗ lực thầm lặng đó được ghi nhận xứng đáng.
Khi không còn bị ràng buộc bởi chỉ tiêu sáng kiến, giáo viên có thêm thời gian để đầu tư vào bài giảng, đổi mới phương pháp dạy học trực tiếp trên lớp và quan tâm đến tâm sinh lý của học sinh. Đây mới chính là “sáng kiến” lớn nhất trong giáo dục. Thay vì tâm lý “làm cho xong để đủ hồ sơ”, giáo viên sẽ tập trung vào việc nâng cao chất lượng tiết dạy. Sự thi đua lúc này chuyển từ “thi đua trên giấy” sang “thi đua hiệu quả thực tế”.
Theo bà Phạm Thị Kim Huệ - Phó Hiệu trưởng Trường THCS Chương Dương (Hồng Hà, Hà Nội), trong trường học, đội ngũ kế toán, văn thư, y tế hay thư viện thường là những người khó có điều kiện để đưa ra các “sáng kiến” mang tính chuyên môn giáo dục. Quy định mới giúp họ cảm thấy mình không bị bỏ lại phía sau. Chỉ cần họ tận tụy, trách nhiệm và hoàn thành xuất sắc công việc hỗ trợ giáo dục thì hoàn toàn có cơ hội đạt Chiến sĩ thi đua.
“Điều này còn giúp Hiệu trưởng các nhà trường sẽ không còn phải đau đầu với việc chấm hàng trăm sáng kiến kinh nghiệm hàng năm. Thay vào đó, người quản lý sẽ tập trung vào việc quan sát, đánh giá năng lực thực tế của nhân viên thông qua các tiêu chí cụ thể, định lượng được bằng hiệu quả công việc. Điều này giúp bộ máy quản trị trở nên minh bạch và tinh gọn hơn”, bà Kim Huệ nhận định.
Bà Hoàng Ánh Phương - Hiệu trưởng Trường Tiểu học, THCS & THPT Khương Hạ (Khương Đình, Hà Nội) cho biết, nếu đã được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ thì người giáo viên đó phải cố gắng trong tất cả nhiệm vụ và có thành tích tốt trong quá trình hoạt động của cả năm học và hoàn toàn xứng đáng được đề nghị xét tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở. Do đó không nhất thiết phải có sáng kiến kinh nghiệm là rất hợp lý.
Cô và trò Trường THCS Chương Dương (Hồng Hà, Hà Nội) trong phòng thực hành Tin học. Ảnh: Đình Tuệ
Nhận diện thách thức
Từ thực tế công tác, ông Hà Văn Hải – Hiệu trưởng Trường THPT Mỹ Tho (Phong Doanh, Ninh Bình) cho hay, quy định mới sẽ buộc các cơ sở giáo dục phải thay đổi cách đánh giá thi đua theo hướng cụ thể và thực chất hơn.
Người quản lý cần xây dựng tiêu chí rõ ràng dựa trên hiệu quả công việc, chất lượng giảng dạy, kết quả giáo dục học sinh, tinh thần trách nhiệm, ý thức kỷ luật, mức độ đổi mới trong chuyên môn, khả năng phối hợp và đóng góp cho tập thể.
Tuy nhiên, đây vừa là thuận lợi nhưng cũng là áp lực đối với công tác quản lý. Khi không còn “rào cản sáng kiến”, việc xác định ai thực sự “hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” sẽ khó hơn trước và đòi hỏi hội đồng thi đua phải làm việc công tâm, minh bạch, khách quan để tránh tư tưởng bình quân hoặc phát sinh tâm lý so sánh trong nội bộ.
“Ngoài ra, cần hiểu đúng bỏ quy định bắt buộc về sáng kiến không có nghĩa xem nhẹ đổi mới, sáng tạo trong giáo dục. Ngược lại, các nhà trường vẫn cần khuyến khích giáo viên nghiên cứu, cải tiến phương pháp dạy học, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và tạo ra các mô hình hiệu quả. Chỉ khác ở chỗ, sáng kiến nên được nhìn nhận là giá trị nâng cao chất lượng giáo dục chứ không đơn thuần là điều kiện để hoàn thiện hồ sơ thi đua”, ông Hà Văn Hải nêu quan điểm.
Theo ThS Lê Trung Kiên – Phó Viện trưởng Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo (IPET), trong nhiều năm qua, danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở luôn bắt buộc phải có sáng kiến được hội đồng khoa học nghiệm thu. Mục tiêu ban đầu của quy định này rất tích cực vì khuyến khích sự sáng tạo trong dạy học. Tuy nhiên, khi áp dụng vào thực tế, nó dần biến tướng thành một “giấy thông hành” mang tính thủ tục.
Việc quá chú trọng vào văn bản khiến nhiều giáo viên giỏi chuyên môn, tận tụy với học sinh nhưng thiếu kỹ năng trình bày báo cáo bị gạt ra khỏi các danh hiệu thi đua. Điều này tạo ra sự bất công ngầm, làm thui chột ý chí phấn đấu của những người giỏi chuyên môn.
Dù vậy, việc bình xét thi đua cần dựa trên sự tín nhiệm thực sự của đồng nghiệp và phản hồi từ phụ huynh, học sinh, thay vì chỉ dựa vào quyết định của ban giám hiệu.
“Quy định mới tại Luật Thi đua, khen thưởng (sửa đổi) đã đưa việc đánh giá trở về đúng giá trị cốt lõi. Việc công nhận một cá nhân là Chiến sĩ thi đua cơ sở dựa trên nền tảng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ là sự thừa nhận toàn diện về đạo đức, năng lực chuyên môn, hiệu quả công việc và sức ảnh hưởng lan tỏa”, ThS Lê Trung Kiên phân tích thêm.
